با بهبود زخم، ممکن است جای زخم (اسکار (scar)) ایجاد شود. گاهی اسکارها میتوانند بهطور غیرطبیعی رشد کرده، و اسکارهای هیپرتروفیک (hypertrophic) یا کلوئیدی (keloid) را ایجاد کنند که برجسته بوده و هم مشکلات عاطفی و هم مشکلاتی را در حرکت برای افراد دچار آنها ایجاد کنند. درمان این نوع اسکارها دشوار است.
اسکارهای کلوئیدی در پوستهای تیرهتر شایعتر است و پساز آسیبهای جزئی مانند نیش حشرات، سوراخ کردن گوش و واکسیناسیون رخ میدهند. اسکارهای کلوئیدی میتوانند به پوست اطراف ناحیه آسیبدیده نیز گسترش یابند. اسکار هیپرتروفیک در پوستهای روشنتر شایعتر بوده و معمولا محدود به ناحیه آسیبدیده است. اسکار هیپرتروفیک معمولا پساز جراحی یا سوختگی ایجاد میشود. اگر آسیب در قسمتهای خاصی از بدن، مانند قسمت پائین صورت، گردن و بالای بازوها باشد، احتمال ایجاد اسکارهای هیپرتروفیک و کلوئیدی بیشتر است.
ورقههای ژل سیلیکونی یک ورق نرم و چسبنده است که روی پوست سالم قرار داده میشود. تصور میشود که این ورقهها از ایجاد اسکارهای غیرطبیعی جدید پیشگیری کرده و همچنین اسکارهای موجود را درمان میکند. این مرور با هدف ارزیابی شواهد در مورد اینکه استفاده از ورقههای ژل سیلیکونی از ایجاد اسکارهای غیرطبیعی در افرادی که زخمهای تازه بهبودیافته دارند، پیشگیری میکند یا اینکه روشی موثر برای درمان اسکارهای غیرطبیعی موجود است یا خیر، انجام شد. اکثر مطالعات شناساییشده کیفیت پائین داشتند و مشخص نیست که استفاده از ورقههای ژل سیلیکونی به پیشگیری از ایجاد اسکار غیرطبیعی کمک میکنند یا در درمان اسکارهای غیرطبیعی موجود موثر هستند.
مطالعه چکیده کامل
اسکارهای کلوئیدی و هیپرتروفیک شایع بوده و در اثر تکثیر بافت پوستی پساز آسیب پوستی ایجاد میشوند. آنها باعث بروز مشکلات عملکردی و روانی برای بیماران شده، و مدیریت آنها میتواند دشوار باشد. استفاده از ورقههای ژل سیلیکونی (silicone gel sheeting) برای پیشگیری و درمان اسکار هیپرتروفیک هنوز نسبتا جدید است و در سال 1981 با درمان اسکارهای سوختگی آغاز شد.
اهداف
تعیین اثربخشی استفاده از ورقههای ژل سیلیکونی برای:
(1) پیشگیری از ایجاد اسکار هیپرتروفیک یا کلوئیدی در افرادی که زخمهای تازه بهبودیافته دارند (مثلا پساز جراحی)؛
(2) درمان اسکارهای ایجادشده در افرادی که از قبل اسکارهای کلوئیدی یا هیپرتروفیک دارند.
روشهای جستوجو
در ماه می 2013، پایگاه ثبت تخصصی گروه زخمها در کاکرین، پایگاه مرکزی ثبت کارآزماییهای کنترلشده کاکرین (CENTRAL)؛ Ovid MEDLINE؛ Ovid MEDLINE (In-Process & Other Non-Indexed Citations)؛ Ovid EMBASE؛ و EBSCO CINAHL را برای این دومین بهروزرسانی جستوجو کردیم.
معیارهای انتخاب
کارآزماییهای تصادفیسازی یا شبه-تصادفیسازی و کنترلشده، یا کارآزماییهای بالینی کنترلشده، که ورقههای ژل سیلیکونی را برای پیشگیری یا درمان اسکارهای هیپرتروفیک یا کلوئیدی با هر درمان غیرجراحی دیگر، عدم درمان یا دارونما (placebo) مقایسه کردند.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
ما تمام کارآزماییهای مرتبط را از نظر کیفیت روششناسی ارزیابی کردیم. سه نویسنده مرور بهطور جداگانه دادهها را با استفاده از یک فرم استاندارد استخراج کرده و نتایج را بهطور متقابل بررسی کردند. ما تمام کارآزماییهایی را ارزیابی کردیم که معیارهای انتخاب را برای کیفیت روششناسی داشتند.
نتایج اصلی
ما 20 کارآزمایی را شامل 873 نفر، در محدوده سنی 1.5 تا 81 سال، وارد کردیم. این کارآزماییها، ورقههای ژل سیلیکونی چسبنده را با عدم درمان؛ پانسمان غیرسیلیکونی؛ دیگر محصولات سیلیکونی؛ لیزردرمانی؛ تزریق تریامسینولون استوناید؛ عصاره پیاز موضعی و فشاردرمانی مقایسه کردند. در مطالعات پیشگیری، اگرچه ورقههای ژل سیلیکونی در مقایسه با عدم درمان، بروز اسکار هیپرتروفیک را در افراد مستعد ایجاد اسکار کاهش داد (خطر نسبی (RR): 0.46؛ 95% فاصله اطمینان (CI): 0.21 تا 0.98)، این مطالعات به شدت مستعد سوگیری (bias) بودند. در مطالعات درمانی، ورقههای ژل سیلیکونی کاهش معنیداری را از نظر آماری در ضخامت اسکار (تفاوت میانگین (MD): 2.00-؛ 95% CI؛ 2.14- تا 1.85-) و بهبود رنگ (RR: 3.49؛ 95% CI؛ 1.97 تا 6.15) ایجاد کردند، اما بازهم این مطالعات به شدت مستعد سوگیری بودند.
نتیجهگیریهای نویسندگان
شواهد ضعیفی در مورد مزایای استفاده از ورقههای ژل سیلیکونی بهعنوان پیشگیری از ایجاد اسکار غیرطبیعی در افراد پرخطر وجود دارد، اما کیفیت پائین تحقیقات به معنای عدم قطعیت زیاد در این مورد است. کارآزماییهایی که استفاده از ورقههای ژل سیلیکونی را بهعنوان درمانی برای اسکار هیپرتروفیک و کلوئید ارزیابی کردند، بهبودهایی را در ضخامت و رنگ اسکار نشان دادند، اما کیفیت پائینی داشتند و به شدت مستعد سوگیری بودند.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
