این خلاصه از یک مرور کاکرین، آنچه را که از پژوهشهای مربوط به تاثیر ورزش بر درمان فیبرومیالژی (fibromyalgia) میدانیم، ارائه میدهد. این مرور نشان میدهد که در افراد مبتلا به فیبرومیالژی:
- انجام تمرینات هوازی با شدت متوسط به مدت 12 هفته ممکن است سلامت کلی و عملکرد فیزیکی را بهبود بخشد؛ تمرینات هوازی با شدت متوسط احتمالا منجر به تفاوتی اندک یا عدم تفاوت در میزان درد یا نقاط دردناک در بدن میشود.
- انجام تمرینات قدرتی به مدت 12 هفته ممکن است منجر به کاهش قابل توجه درد، نقاط دردناک در بدن و افسردگی، و همچنین بهبودی قابل توجه در سلامت کلی شود، اما احتمال دارد هیچ تفاوتی را در عملکرد فیزیکی ایجاد نکند.
- برنامههای ورزشی مورد مطالعه برای اکثر افراد بیخطر بودند. شدت تمرینات هوازی باید به آرامی افزایش یابد و به سطح متوسط برسد. اگر ورزشکاران دچار نشانههای بیشتری شوند، باید تا زمان بهبودی نشانهها، فعالیت بدنی خود را کاهش دهند. اگر در مورد عوارض جانبی شک دارند، باید با یک متخصص مراقبتهای سلامت مشورت کنند.
- مشخص نیست که انجام تمرینات ورزشی بیشاز 12 هفته نشانههای دیگری را مانند خستگی، سفتی عضلات یا خواب نامناسب بهبود میبخشد یا خیر. بسیاری از افراد مبتلا به FM در تداوم و پایبندی به یک برنامه ورزشی دچار مشکل میشوند. در این مطالعات، استراتژیهای کمککننده به افراد جهت انجام منظم ورزش اندازهگیری نشدند.
- مشخص نیست که تمرینات انعطافپذیری، برنامههایی که انواع ورزش را ترکیب میکنند و برنامههایی که ورزش را با استراتژیهای غیرورزشی درهم میآمیزند، نشانههای فیبرومیالژی را بهبود میبخشند یا خیر.
فیبرومیالژی چیست و انواع مختلف ورزش کدامند؟
فیبرومیالژی، سندرمی است که با درد و حساسیت گسترده و مداوم همراه است. افراد همچنین ممکن است دچار طیف گستردهای از نشانههای دیگر مانند اختلال در خواب، خستگی، سفتی عضلات و افسردگی شوند. نشانهها ممکن است افراد را از ورزش کردن منصرف کنند، اما مطالعات نشان میدهند که اکثر افراد قادر به انجام ورزش هستند. تمرینات ورزشی میتوانند شامل تمرینات هوازی مانند قدم زدن و پیادهروی؛ تمرینات تقویتی مانند بلند کردن وزنه یا استفاده از دستگاههای مقاومتی؛ و حرکات کششی برای انعطافپذیری باشند. اگرچه ورزش بخشی از مدیریت کلی فیبرومیالژی است، این مرور تاثیرات ورزش را هنگام استفاده جداگانه یا همراه با دیگر استراتژیها مانند برنامههای آموزشی، بیوفیدبک و داروها بررسی کرد.
بهترین تخمین از آنچه برای افراد مبتلا به فیبرومیالژی که در برنامه ورزش هوازی شرکت میکنند، اتفاق میافتد:
در این مطالعات، تمرینات هوازی حداقل به مدت 20 دقیقه یکبار در روز (یا دو بار به مدت حداقل 10 دقیقه)، 2 تا 3 روز در هفته انجام شدند. تمرینات قدرتی 2 تا 3 بار در هفته و با حداقل 8 تا 12 تکرار برای هر حرکت ورزشی صورت گرفتند. برنامههای ورزشی میان 2 ½ تا 24 هفته به طول انجامید.
تمرینات هوازی در مقایسه با ورزش نکردن ممکن است:
- سلامت کلی را تا 7 امتیاز در مقیاس 0 تا 100 امتیازی بهبود بخشد.
- توانایی انجام ورزشهای هوازی را بهبود بخشد؛ بدین صورت که میزان مصرف اکسیژن را هنگام راه رفتن روی تردمیل به اندازه 2.8 میلیلیتر/کیلوگرم/دقیقه افزایش میدهد.
- میزان فشاری را که میتواند پیشاز شروع درد بر نقطه دردناک در بدن وارد شود، به میزان 0.23 کیلوگرم/سانتیمتر مربع (kgs/cm 2 ) افزایش دهد.
- درد را به میزان 1.3 امتیاز در مقیاس 0 تا 10 امتیازی کاهش دهد.
- تاثیرات نامشخصی بر خستگی، افسردگی یا سفتی عضلات دارد.
این نتایج، بر مبنای شواهدی با کیفیت متوسط است.
بهترین تخمین از آنچه برای افراد مبتلا به فیبرومیالژی که در تمرینات قدرتی شرکت میکنند، اتفاق میافتد:
تمرینات قدرتی در مقایسه با ورزش نکردن ممکن است:
- درد را به کمتر از 49 امتیاز در مقیاس 0 تا 100 امتیازی کاهش دهند.
- سلامت کلی را تا 41 امتیاز در مقیاس 0 تا 100 امتیازی بهبود بخشند.
- نقاط دردناک در بدن را به 2 نقطه حساس دردناک در مقیاس 0 تا 18 کاهش دهند.
این نتایج مبتنی بر شواهدی با کیفیت پائین هستند.
اعداد و ارقام ارائهشده، دقیقترین تخمین ما هستند. همچنین در جاییکه امکانپذیر بود، یک بازه را ارائه کردهایم زیرا 95 درصد احتمال دارد که تاثیر واقعی درمان درون آن بازه قرار داشته باشد.
مطالعه چکیده کامل
فیبرومیالژی (fibromyalgia; FM) سندرمی است که با درد مزمن گسترده بدن بروز میکند و منجر به کاهش عملکرد فیزیکی و استفاده مکرر از خدمات مراقبتهای سلامت میشود. انجام تمرینات ورزشی عموما بهعنوان یک درمان توصیه میشود. این یک نسخه بهروز شده از مروری است که در شماره 2 سال 2002 منتشر شد.
اهداف
هدف اصلی این مرور سیستماتیک، ارزیابی تاثیرات تمرینات ورزشی از جمله تمرینات قلبی-تنفسی (هوازی)، تقویت عضلات و/یا تمرینات انعطافپذیری بر سلامت کلی، علائم و نشانههای منتخب و عملکرد فیزیکی در افراد مبتلا به FM بود.
روشهای جستوجو
پایگاههای MEDLINE؛ EMBASE؛ CINAHL؛ SportDiscus؛ PubMed؛ PEDro و پایگاه مرکزی ثبت کارآزماییهای کنترلشده کاکرین (CENTRAL، شماره 3، سال 2005) را تا پایان جولای 2005 جستوجو کردیم. همچنین فهرست منابع را از مرورها و متاآنالیزهای مطالعات درمانی بررسی کردیم.
معیارهای انتخاب
کارآزماییهای تصادفیسازیشدهای که انتخاب شدند، بر استقامت قلبی-تنفسی، قدرت عضلانی و/یا انعطافپذیری بهعنوان روشهای درمانی برای FM متمرکز بودند.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
دو نفر از چهار محقق بهطور مستقل از هم دادههایی را از هر مطالعه استخراج کردند. همه اختلافنظرها دوباره چک شدند و اجماعنظر از طریق بحث و گفتوگو به دست آمد. کیفیت روششناسی (methodology) با استفاده از دو ابزار ارزیابی شد: معیارهای کیفیت روششناسی ون تولدر (van Tulder) و جداد (Jadad). از دستورالعملهای بالینی کالج آمریکایی طب ورزشی (American College of Sport Medicine; ACSM) استفاده کردیم تا ارزیابی کنیم که این مداخلات، محرک تمرینی لازم را برای ایجاد تغییر و تاثیر بر آمادگی جسمانی فراهم آورده بودند یا خیر. با توجه به ناهمگونی بالینی قابل توجه میان مطالعات، فقط قادر به متاآنالیز شش مطالعه صرفا هوازی و دو مطالعه صرفا قدرتی بودیم.
نتایج اصلی
در مجموع 2276 نفر در 34 مطالعه واردشده حضور داشتند؛ 1264 نفر به مداخلات ورزشی اختصاص یافتند. این 34 مطالعه شامل 47 مداخله بودند که تمرینات ورزشی را دربرگرفتند. تاثیرات چندین مداخله متفاوت بر سلامت کلی، علائم و نشانههای منتخب FM و عملکرد فیزیکی در افراد مبتلا به FM با استفاده از تفاوتهای میانگین استانداردشده (SMD) خلاصه شدند. شواهدی با کیفیت متوسط نشان میدهد که تمرینات ورزشی صرفا هوازی در سطوح توصیهشده شدت، تاثیرات مثبتی بر سلامت عمومی (SMD: 0.49؛ 95% CI: 0.23 تا 0.75) و عملکرد فیزیکی (SMD: 0.66؛ 95% CI: 0.41 تا 0.92) و احتمالا بر درد (SMD: 0.65؛ 95% CI؛ 0.09- تا 1.39) و نقاط دردناک در بدن (tender points) (SMD: 0.23؛ 95% CI؛ 0.18- تا 0.65) دارند. قدرت و انعطافپذیری کمتر از حد لازم ارزیابی میشوند.
نتیجهگیریهای نویسندگان
شواهد سطح «طلایی» (www.cochranemsk.org) وجود دارد که نشان میدهد انجام تمرینات ورزشی هوازی تحت نظارت، تاثیرات مفیدی بر ظرفیت فیزیکی و نشانههای FM دارد. تمرینات قدرتی همچنین ممکن است برای بهبودی برخی از نشانههای FM مزایایی داشته باشند. انجام مطالعات بیشتری در زمینه تقویت عضلات و انعطافپذیری مورد نیاز است. پژوهش در خصوص مزیت طولانیمدت ورزش در مدیریت بالینی FM ضروری است.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
