شبادراری (بیاختیاری ادراری شبانه (nocturnal enuresis)) از دست دادن غیرارادی کنترل ادرار در شب، بدون وجود بیماری ارگانیک زمینهای بهعنوان علت آن است. این وضعیت میتواند منجر به بروز مشکلات روانی-اجتماعی مانند مشکلات اجتماعی، اذیت شدن توسط خواهر و برادر و کاهش عزت نفس شود. این مشکل حدود 15% تا 20% از کودکان پنج سال، و تا 2% از بزرگسالان را تحت تاثیر قرار میدهد.
استراتژیهای رفتاری ساده برای کمک به کودکان در به دست آوردن کنترل شامل نمودارهای ستاره و دیگر سیستمهای پاداش، محدودیت در مصرف مایعات، آموزش مثانه (از جمله آموزش کنترل احتباس) و بلند کردن یا بیدار کردن در شب هستند. این روشها اغلب بهعنوان اولین تلاش برای کنترل شبادراری استفاده شده و میتوانند توسط خانوادههایی که درگیری حرفهای کمتر دارند، انجام شوند.
این مرور 16 کارآزمایی را یافت که شامل 1643 کودک بودند. بیشتر درمانهای رفتاری ساده فقط در کارآزماییهای کوچک و تکی مطالعه شدند که باعث میشود شواهد کمتر قابل اعتماد باشند. به نظر میرسید درمانهای سادهای مانند پاداش دادن به شبهای خشک (مثلا با نمودارهای ستاره)، بلند کردن و بیدار کردن در طول شب و آموزش مثانه از عدم درمان موثرتر بودند، اما در مقایسه با دیگر درمانهای شناختهشده موثر، مانند درمان شبادراری با هشداردرمانی و دارودرمانی، بهانداز کافی موثر نبودند. به نظر نمیرسد که یک رفتاردرمانی ساده وجود داشته باشد که از دیگری موثرتر باشد. از سوی دیگر، درمانهای ساده هیچ عارضه جانبی یا نگرانی در مورد ایمنی ندارند. بنابراین، پیشاز در نظر گرفتن هشدار یا دارو برای این وضعیت شایع دوران کودکی، میتوان روشهای ساده را بهعنوان خط اول درمان امتحان کرد.
مطالعه چکیده کامل
شبادراری (nocturnal enuresis؛ خیس کردن بستر) یک وضعیت استرسزا و ناراحتکننده از نظر اجتماعی است که حدود 15% تا 20% از کودکان پنج سال، و تا 2% از بزرگسالان را تحت تاثیر قرار میدهد. اگرچه نرخ بهبودی خودبهخودی بالا است، هزینههای اجتماعی، عاطفی و روانشناختی آن میتوانند بسیار زیاد باشند. مداخلات رفتاری برای درمان شبادراری بهعنوان مداخلاتی تعریف میشوند که مستلزم رفتار یا عملی از سوی کودک هستند که خشکی شبانه را افزایش داده و شامل استراتژیهایی هستند که آن رفتار را پاداش میدهند. مداخلات رفتاری به موارد زیر تقسیم میشوند:
(الف) مداخلات رفتاری ساده - رفتارها یا اقداماتی که کودک میتواند بدون تلاش زیاد به آنها دست یابد؛ و
(ب) مداخلات رفتاری پیچیده - مداخلات رفتاری چندگانه که نیاز به تلاش بیشتر کودک و والدین برای دستیابی به آنها دارند، از جمله درمان شبادراری با هشداردرمانی.
این مرور بر مداخلات رفتاری ساده تمرکز دارد.
مداخلات رفتاری ساده اغلب بهعنوان اولین تلاش برای بهبود شبادراری استفاده میشوند و شامل سیستمهای پاداش مانند نمودار ستاره برای شبهای خشک، بلند کردن یا بیدار کردن کودکان در طول شب برای ادرار کردن، آموزش کنترل احتباس برای افزایش ظرفیت مثانه (آموزش مثانه) و محدودیت مایعات هستند. دیگر درمانها مانند داروها، مداخلات مکمل و متفرقه مانند طب سوزنی، مداخلات رفتاری پیچیده و درمان شبادراری با هشداردرمانی در جای دیگری در نظر گرفته میشوند.
اهداف
تعیین اثرات مداخلات رفتاری ساده در کودکان مبتلا به شبادراری.
مقایسههای زیر انجام شدند:
1. مداخلات رفتاری ساده در مقایسه با عدم درمان فعال؛
2. هر نوع مداخله رفتاری ساده در مقابل روش رفتاری دیگر (مداخله رفتاری ساده دیگر، درمان شبادراری با هشداردرمانی یا مداخلات رفتاری پیچیده)؛
3. مداخلات رفتاری ساده در مقابل درمان دارویی بهتنهایی (از جمله داروهای دارونما (placebo)) یا درمان دارویی در ترکیب با دیگر مداخلات.
روشهای جستوجو
پایگاه ثبت تخصصی کارآزماییهای گروه بیاختیاری در کاکرین را که شامل کارآزماییهای شناساییشده در پایگاه مرکزی ثبت کارآزماییهای کنترلشده کاکرین (CENTRAL) بود، همچنین MEDLINE و MEDLINE in process، و جستوجوی دستی در مجلات و مجموعه مقالات کنفرانسها (جستوجو تا 15 دسامبر 2011) را جستوجو کردیم. فهرست منابع مقالات مرتبط نیز جستوجو شدند.
معیارهای انتخاب
تمام کارآزماییهای تصادفیسازی یا شبه-تصادفیسازیشده از مداخلات رفتاری ساده برای درمان شبادراری در کودکان تا سن 16 سال. مطالعاتی که شامل کودکان مبتلا به بیاختیاری ادرار در طول روز یا کودکان مبتلا به اختلالات ارگانیک بودند، چنانچه تمرکز مطالعه بر شبادراری بود، نیز در این مرور وارد شدند. کارآزماییهایی که صرفا بر خیس کردن هنگام روز متمرکز بودند و کارآزماییهای بزرگسالان مبتلا به شبادراری، از مرور حذف شدند.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
دو نویسنده مرور بهطور مستقل از هم کیفیت کارآزماییهای واجد شرایط را ارزیابی کرده، و نسبت به استخراج دادهها اقدام کردند. اختلاف نظرات میان نویسندگان مرور از طریق بحث با نویسنده سوم مرور حلوفصل شدند.
نتایج اصلی
شانزده کارآزمایی معیارهای ورود را داشتند، که شامل 1643 کودک بودند که 865 نفر از آنها مداخله رفتاری ساده را دریافت کردند. در هر مقایسه، پیامدها عمدتا توسط کارآزماییهای تکی بررسی شدند، که مانع از انجام متاآنالیز شد. تنها استثنا، آموزش مثانه در مقایسه با درمان شبادراری با هشداردرمانی بود که دو مطالعه را وارد کرد و نشان داد که درمان با هشدار نسبت به آموزش مثانه برتر بود.
در کارآزمایی کوچک و منفرد، پاداش، بلند کردن و بیدار کردن و آموزش مثانه، هرکدام با تعداد شبهای کمتر خیس کردن، میزان بالاتر پاسخ کامل و میزان عود کمتر در مقایسه با گروه کنترل مرتبط بودند. به نظر میرسید مداخلات رفتاری ساده در مقایسه با دیگر مداخلات موثر شناختهشده (مانند درمان شبادراری با هشداردرمانی و درمانهای دارویی با ایمیپرامین (imipramine) و آمیتریپتیلین (amitriptyline)) اثربخشی کمتری داشتند. بااینحال، این تاثیر در پیگیری پساز اتمام درمان دارویی، پایدار باقی نماند. براساس نتایج یک کارآزمایی کوچک، به نظر میرسید که درمان شناختی نیز موثرتر از پاداشها باشد. وقتی یک درمان رفتاری ساده با درمان دیگر مقایسه شد، به نظر نمیرسید که یک درمان موثرتر از دیگری باشد.
نتیجهگیریهای نویسندگان
روشهای رفتاری ساده ممکن است نسبت به عدم درمان فعال ارجحیت داشته باشند، اما به نظر میرسد نسبت به درمان شبادراری با هشداردرمانی و برخی درمانهای دارویی (مانند ایمیپرامین و آمیتریپتیلین) در سطح پائینتری قرار دارند. میتوان درمانهای رفتاری ساده را بهعنوان درمان خط اول، پیشاز در نظر گرفتن درمان شبادراری با هشداردرمانی یا دارودرمانی، که ممکن است دشوارتر و دارای عوارض جانبی باشند، امتحان کرد، اگرچه شواهدی مبنی بر اثربخشی آنها وجود ندارد.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
