از زمان یونان باستان، عصاره گیاه خارمریم ( Silybum marianum (L) Gaertneri) به‌عنوان داروی پزشکی استفاده شده است. مصرف الکل و ویروس‌های هپاتوتوکسیک (hepatotoxic) از علل اصلی بیماری‌های کبدی هستند. کارآزمایی‌های متعددی به بررسی تاثیرات گیاه خارمریم بر بیماران مبتلا به بیماری‌های کبدی پرداخته‌اند. این مرور سیستماتیک، با ترکیب تمام کارآزمایی‌ها یا کارآزمایی‌هایی با کیفیت بالا، نتوانست تاثیرات معنی‌داری را از مصرف گیاه خارمریم بر مرگ‌ومیر یا عوارض بیماری‌های کبدی در بیماران مبتلا به بیماری‌های کبدی ناشی از مصرف الکل و/یا هپاتیت B یا C نشان دهد. کارآزمایی‌های با کیفیت پائین، تاثیرات مفیدی را نشان دادند. انجام کارآزمایی‌های بالینی تصادفی‌سازی‌شده با کیفیت بالا در مورد گیاه خارمریم در مقایسه با دارونما (placebo) ضروری است.
مطالعه چکیده کامل
پیشینه
الکل و ویروس‌های هپاتوتوکسیک (hepatotoxic viruses) عامل اکثر بیماری‌های کبدی هستند. کارآزمایی‌های بالینی تصادفی‌سازی‌شده به ارزیابی این موضوع پرداخته‌اند که عصاره‌های گیاه خارمریم (milk thistle)، Silybum marianum (L) Gaertneri ، تاثیری بر بیماران مبتلا به بیماری‌های کبدی ناشی از مصرف الکل و/یا ویروس هپاتیت B یا C دارند یا خیر.
اهداف
ارزیابی تاثیرات مفید و مضر گیاه خارمریم یا ترکیبات آن در مقایسه با دارونما (placebo) یا عدم انجام مداخله در بیماران مبتلا به بیماری کبدی الکلی و/یا بیماری‌های کبدی ویروسی (هپاتیت B و هپاتیت C).
روش‌های جست‌وجو
نتایج جست‌وجو در پایگاه ثبت کارآزمایی‌های کنترل‌شده گروه هپاتوبیلیاری در کاکرین ، پایگاه مرکزی ثبت کارآزمایی‌های کنترل‌شده کاکرین ، MEDLINE ؛ EMBASE و جست‌وجو در متن کامل مقالات با یکدیگر ترکیب شدند (دسامبر 2003). با تولیدکنندگان و پژوهشگران این حوزه نیز تماس گرفته شد.
معیارهای انتخاب
فقط کارآزمایی‌های بالینی تصادفی‌سازی‌شده در بیماران مبتلا به بیماری‌های کبدی ناشی از مصرف الکل و/یا ویروس هپاتیت B یا C (حاد و مزمن) وارد این مرور شدند. مداخلات شامل مصرف گیاه خارمریم با هر دوز یا طول دوره درمان در مقایسه با دارونما یا عدم انجام مداخله بود. کارآزمایی‌ها می‌توانستند دوسو کور (double blind)، یک‌سو کور (single blind)، یا بدون کورسازی بوده باشند. این کارآزمایی‌ها می‌توانستند منتشرنشده یا منتشرشده باشند و هیچ محدودیت زبانی اعمال نشد.
گردآوری و تجزیه‌وتحلیل داده‌ها
معیار پیامد اولیه، مرگ‌ومیر بیماران بود. پیامدهای دوحالتی (binary) در قالب نسبت خطر (relative risk; RR) همراه با 95% فاصله اطمینان (CI) گزارش شدند. آنالیزهای زیرگروه با توجه به کیفیت روش‌شناسی (methodology) صورت گرفتند.
نتایج اصلی
سیزده کارآزمایی بالینی تصادفی‌سازی‌شده، به ارزیابی تاثیرات گیاه خارمریم در 915 بیمار مبتلا به بیماری‌های کبدی ناشی از مصرف الکل و/یا ویروس هپاتیت B یا C پرداختند. سطح کیفیت روش‌شناسی مطالعات پائین بود: فقط 23% از کارآزمایی‌ها، پنهانسازی تخصیص (allocation concealment) کافی را گزارش کردند و فقط 46% دارای شرایط دوسو کور مناسب در نظر گرفته شدند. خارمریم در مقایسه با دارونما یا عدم انجام مداخله، هیچ تاثیر معنی‌داری بر مورتالیتی (RR: 0.78؛ 95% CI؛ 0.53 تا 1.15)، عوارض بیماری کبدی (RR: 0.95؛ 95% CI؛ 0.83 تا 1.09) یا بافت‌شناسی کبد نداشت. در تمام کارآزمایی‌ها، مرگ‌ومیر مرتبط با کبد با مصرف خارمریم کاهش معنی‌داری را نشان داد (RR: 0.50؛ 95% CI؛ 0.29 تا 0.88)، اما این نتیجه در کارآزمایی‌هایی با کیفیت بالا مشاهده نشد (RR: 0.57؛ 95% CI؛ 0.28 تا 1.19). گیاه خارمریم با افزایش قابل توجه خطر بروز عوارض جانبی همراه نبود (RR: 0.83؛ 95% CI؛ 0.46 تا 1.50).
نتیجه‌گیری‌های نویسندگان
نتایج به‌دست آمده، تاثیرات مفید خارمریم را برای بیماران مبتلا به بیماری‌های کبدی ناشی از مصرف الکل و/یا ویروس هپاتیت B یا C زیر سوال می‌برد و فقدان شواهدی را با کیفیت بالا برای حمایت از این مداخله برجسته می‌کند. انجام کارآزمایی‌های بالینی تصادفی‌سازی‌شده با طراحی و گزارش‌دهی مناسب در مقایسه با دارونما مورد نیاز است.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی می‌کند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمه‌های نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
