ملاسما (melasma) یک اختلال پوستی آزاردهنده از نظر روانشناختی است که بهعنوان «کلوآسما (chloasma)» یا «نقاب بارداری (mask of pregnancy)» نیز شناخته میشود. لکههای تیرهتر پوست بهتدریج روی گونهها، پیشانی، بینی و لب بالایی ایجاد میشوند. این بیماری در زنان شایعتر بوده و با بارداری و مصرف داروهای حاوی هورمون مرتبط است. ملاسما به سه نوع اپیدرم، درم و مختلط تقسیم میشود. ملاسمای اپیدرم سطحیترین نوع ملاسما است که در آن رنگدانه پوست (ملانین) در لایه بالایی پوست (اپیدرم) افزایش مییابد. در ملاسمای درم، افزایش رنگدانههای پوست در دومین لایه عمیقتر پوست (درم) دیده میشود. ملاسمای مختلط، ترکیبی از ملاسمای اپیدرم و درم است.
درمانهای مرسوم برای ملاسما شامل کرمهای ضدآفتاب، کرمهای سفیدکننده (مثل هیدروکینون (hydroquinone))، کرمهای آکنه (مثل آزلائیک اسید (azelaic acid))، رتینوئیدهای موضعی (مثل ترتینوئین (tretinoin)) و لایهبرداری صورت است که در آن از یک محلول اسیدی برای برداشتن لایههای بیرونی پوست استفاده میشود (مثلا لایهبرداری با اسید گلیکولیک (glycolic acid peels)). برخی از درمانها شامل یک رویکرد ترکیبی مانند کرم ترکیبی سهگانه (هیدروکینون، ترتینوئین و استروئید) هستند. در حال حاضر اطلاعات کافی برای تعیین بهترین درمان برای ملاسما در دسترس نیست.
ما 20 مطالعه را با مجموع 2125 شرکتکننده که 23 درمان مختلف را پوشش دادند، وارد کردیم. کرم ترکیبی سهگانه در مقایسه با هیدروکینون بهتنهایی یا ترکیبات دوگانه مانند ترتینوئین و هیدروکینون، ترتینوئین و فلوسینولون استوناید (fluocinolone acetonide)، یا هیدروکینون و فلوسینولون استوناید، در روشن کردن ملاسما بهطور قابل توجهی موثرتر بود. ترتینوئین در مقایسه با دارونما (placebo) در روشن کردن ملاسما موثرتر بود، همانطور که کمپلکس سفیدکننده پوست تیوسپات (Thiospot) نیز همین تاثیر را نشان داد. بااینحال، بسیاری از مطالعات کیفیت پائینی داشتند و تعداد شرکتکنندگان آنها اندک بود.
عوارض جانبی گزارششده توسط شرکتکنندگان و پزشکان عبارت بودند از خشکی، قرمزی و سوزش پوست. هیچ عارضه جانبی جدی مشاهده نشد.
دستیابی به شواهد بیشتری در مورد دیگر درمانهایی که بهطور گستردهای استفاده میشوند، از جمله نقش کرمهای ضدآفتاب که تقریبا در همه مطالعات توصیه شده است، مورد نیاز است. نیاز به انجام مطالعاتی با کیفیت بالا برای مقایسه درمانهای این بیماری دشوار وجود دارد. برای مثال، مطالعات باید حداقل دوره پیگیری 6 ماه داشته باشند و باید بهوضوح گروههای شرکتکننده را مانند سن، نوع ملاسما و مدت زمان ابتلا به این بیماری در شروع کارآزمایی طبقهبندی کنند تا بتوان این تفاوتها را هنگام ارزیابی نتایج در نظر گرفت. علاوهبر این، پیامدهای مطالعه باید شامل دیدگاههای شرکتکنندگان بهشیوهای استاندارد باشد، زیرا ممکن است آنها میزان روشن شدن پوست را متفاوت از محققان کارآزمایی درک کنند.
مطالعه چکیده کامل
ملاسما (melasma) یک اختلال رنگدانهای متقارن اکتسابی است که در آن لکههای خاکستری-قهوهای بههمپیوسته معمولا روی صورت ظاهر میشوند. درمانهای موجود برای ملاسما رضایتبخش نیستند.
اهداف
ارزیابی مداخلات مورد استفاده در مدیریت درمانی همه انواع ملاسما: اپیدرم، درم، و مختلط.
روشهای جستوجو
در ماه می 2010، پایگاه ثبت تخصصی گروه پوست در کاکرین، پایگاه مرکزی ثبت کارآزماییهای کنترلشده کاکرین (کارآزماییهای بالینی) در کتابخانه کاکرین ، MEDLINE؛ EMBASE؛ PsycINFO و LILACS را جستوجو کردیم. فهرست منابع مقالات و پایگاههای ثبت کارآزماییهای در حال انجام را نیز جستوجو کردیم.
معیارهای انتخاب
کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترلشدهای که مداخلات موضعی و سیستمیک را برای درمان ملاسما ارزیابی کردند.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
انتخاب مطالعه، ارزیابی کیفیت روششناسی (methodology)، استخراج و آنالیز دادهها توسط دو نویسنده بهطور مستقل از هم انجام شدند.
نتایج اصلی
ما 20 مطالعه را با مجموع 2125 شرکتکننده که 23 درمان مختلف را پوشش دادند، وارد کردیم. بهدلیل وجود ناهمگونی (heterogeneity) میان درمانها، تجمیع آماری دادهها امکانپذیر نبود.
هر مطالعه شامل مجموعه متفاوتی از مداخلات بود. آنها را میتوان به مواردی از جمله یک عامل سفیدکننده مانند هیدروکینون (hydroquinone)، کرمهای ترکیبی سهگانه (هیدروکینون، ترتینوئین (tretinoin) و فلوسینولون استوناید (fluocinolone acetonide)) و درمانهای ترکیبی (کرم هیدروکینون و لایهبردارهای اسید گلیکولیک (glycolic acid peels)) و همچنین درمانهای کمتر مرسوم از جمله روسینول (rucinol)، ویتامین C یونتوفورزیس (vitamin C iontophoresis) و کمپلکسهای روشنکننده پوست مانند تیواسپات (Thiospot) و گیگاوایت (Gigawhite) گروهبندی کرد.
کرم ترکیبی سهگانه در روشن کردن ملاسما بهطور قابل توجهی موثرتر از هیدروکینون بهتنهایی (RR: 1.58؛ 95% CI؛ 1.26 تا 1.97) یا در مقایسه با ترکیبات دوگانه ترتینوئین و هیدروکینون (RR: 2.75؛ 95% CI؛ 1.59 تا 4.74)، ترتینوئین و فلوسینولون استوناید (RR: 14.00؛ 95% CI؛ 4.43 تا 44.25) یا هیدروکینون و فلوسینولون استوناید (RR: 10.50؛ 95% CI؛ 3.85 تا 28.60) بود.
آزلائیک اسید (20%) در روشن کردن ملاسما بهطور قابل توجهی موثرتر از هیدروکینون 2% (RR: 1.25؛ 95% CI؛ 1.06 تا 1.48) بود، اما در مقایسه با هیدروکینون 4% (RR: 1.11؛ 95% CI؛ 0.94 تا 1.32) تاثیر بیشتری نداشت.
در دو مطالعه که ترتینوئین با دارونما (placebo) مقایسه شد، شرکتکنندگان در یکی از مطالعات بهبودی قابل توجهی را در ملاسما گزارش کردند (RR: 13؛ 95% CI؛ 1.88 تا 89.74) اما در مطالعه دیگر این بهبودی مشاهده نشد. در هر دو مطالعه، با استفاده از دیگر معیارهای عینی، درمان با ترتینوئین بهطور قابل توجهی شدت ملاسما را کاهش داد.
تیواسپات موثرتر از دارونما ظاهر شد (SMD: -2.61؛ 95% CI؛ 3.76- تا 1.47-).
عوارض جانبی که اغلب گزارش شدند، خفیف و گذرا، مانند التهاب، خارش، سوزش پوست، بودند.
نتیجهگیریهای نویسندگان
کیفیت مطالعاتی که درمانهای ملاسما را ارزیابی کردند، عموما پائین و درمانهای موجود، ناکافی بودند. انجام کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترلشده و با کیفیت بالا روی شرکتکنندگانی با تعریف مشخص و پیامدهای بلندمدت برای تعیین مدت زمان پاسخدهی مورد نیاز است.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
