عابران پیاده و دوچرخهسواران اغلب در تصادفات رانندگی کشته شده یا به شدت مجروح میشوند، بهخصوص در کشورهای در حال توسعه که پیادهروی و دوچرخهسواری از روشهای ضروری حملونقل هستند. در بریتانیا، از هر سه مورد مرگومیر ناشی از تصادفات جادهای، یک مورد مربوط به عابر پیاده یا دوچرخهسوار است. در این تصادفات، معمولا، رانندگان تا زمانی که خیلی دیر شده است، عابر پیاده یا دوچرخهسوار را نمیبینند. در سالهای اخیر، از لباسهای بازتابنده، چراغهای چشمکزن و دیگر وسایل کمکدید (visibility aids)، برای پیشگیری از وقوع تصادفات استفاده شده است.
نویسندگان این مرور کاکرین بهدنبال مطالعاتی بودند که نشان دادند وسایل کمکدید در محافظت از عابران پیاده و دوچرخهسواران چقدر موثر هستند. آنها جستوجوی خود را بر یافتن نوعی مطالعه تحت نام کارآزمایی تصادفیسازی و کنترلشده متمرکز کردند که دو گروه مشابه از افراد را که فقط در مورد موضوع مورد مطالعه متفاوت هستند، مقایسه میکند، بهعنوان مثال، میزان تصادفات در جوامع با و بدون ارائه وسایل کمکدید. نویسندگان هیچ مطالعهای را نیافتند که تعداد تصادفات را مقایسه کرده باشد، اما تا به امروز 42 مطالعه را پیدا کردهاند که تشخیص افراد را توسط راننده با یا بدون استفاده از وسایل کمکدید مقایسه میکنند. این مطالعات نشان دادند که مواد فلورسنت به رنگهای زرد، قرمز و نارنجی، تشخیص راننده را در طول روز بهبود بخشیدند؛ درحالیکه لامپها، چراغهای چشمکزن و مواد بازتابنده به رنگهای قرمز و زرد، به ویژه مواردی که پیکربندی «حرکتزیستی (biomotion)» دارند (از حرکت اندامهای عابر پیاده بهره میبرند)، قدرت تشخیص عابر پیاده را در شب بهبود میبخشند. اگرچه این اقدامات دید به رانندگان کمک میکنند تا عابران پیاده و دوچرخهسواران را ببینند، باید تحقیقات بیشتری انجام شوند تا مشخص شود که آیا افزایش دید واقعا از وقوع مرگومیر و جراحات جدی پیشگیری میکند یا خیر.
مطالعه چکیده کامل
عابران پیاده و دوچرخهسواران تقریبا یکسوم از کل کاربران جادهای را تشکیل میدهند که در تصادفات جادهای کشته یا بهشدت مجروح میشوند. تشخیص دیرهنگام دیگر کاربران جاده یکی از خطاهای اساسی راننده است که مسئول تصادفات بهشمار میرود. برای پیشگیری از بروز تصادفات احتمالی، از وسایل کمکی برای بهبود دید عابران پیاده و دوچرخهسواران استفاده شده است. بااینحال، تاثیر این استراتژیها بر واکنشهای رانندگان و ایمنی عابران پیاده و دوچرخهسواران ناشناخته باقی مانده است.
اهداف
1. تعیین کمیّت تاثیر استفاده از وسایل کمکدید (visibility aids) در مقایسه با عدم استفاده از آنها، و تاثیر استفاده از وسایل مختلف کمکدید بر وقوع تصادفات و آسیبهای عابران پیاده و دوچرخهسواران با وسایل نقلیه موتوری.
2. تعیین کمیّت تاثیر استفاده از وسایل کمکدید در مقایسه با عدم استفاده از آنها، و تاثیر استفاده از وسایل کمکدید مختلف بر پاسخهای تشخیص و شناسایی رانندگان.
روشهای جستوجو
جستوجوها از نظر تاریخ، زبان یا وضعیت انتشار محدود نشدند. تمام بانکهای اطلاعاتی الکترونیکی از تاریخ شروع به کار تا جدیدترین تاریخ موجود جستوجو شدند. ما CENTRAL ( کتابخانه کاکرین، 2009، شماره 2)، MEDLINE (Ovid SP)؛ TRANSPORT (تا 2007/06)، PsycINFO (Ovid SP)؛ PsycEXTRA (Ovid SP)؛ ISI Web of Science: Social Sciences Citation Index (SSCI) و ISI Web of Science: Conference Proceedings Citation Index-Science (CPCI-S) را جستوجو کردیم. فهرست منابع کارآزماییهای واردشده را جستوجو کردیم، با نویسندگان تماس گرفتیم و وبسایتهای سازمانهای تحقیقاتی حملونقل مرتبط را بررسی کردیم. جستوجوها آخرینبار در می 2009 بهروز شدند.
معیارهای انتخاب
1. کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترلشده و مطالعات کنترلشده قبل و بعد (controlled before and after studies; CBAs) در مورد تاثیر استفاده از وسایل کمکدید بر وقوع تصادفات و آسیبهای عابران پیاده و دوچرخهسواران با وسایل نقلیه موتوری.
2. کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترلشده در مورد تاثیر استفاده از وسایل کمکدید بر پاسخهای تشخیص و شناسایی رانندگان. این مطالعه شامل کارآزماییهایی شد که در آنها ترتیب ارائه وسایل کمکدید، با استفاده از طراحی مربع لاتین (Latin Square)، تصادفیسازی یا متعادل شد.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
دو نویسنده بهطور مستقل از هم به غربالگری رکوردها، استخراج دادهها و ارزیابی کیفیت کارآزمایی پرداختند.
نتایج اصلی
ما هیچ کارآزماییای را نیافتیم که تاثیر استفاده از وسایل کمکدید را بر وقوع تصادفات و آسیبهای عابران پیاده و دوچرخهسواران با وسایل نقلیه موتوری ارزیابی کرده باشد. تا به امروز، 42 کارآزمایی را شناسایی کردهایم که تاثیر استفاده از وسایل کمکدید را بر پاسخهای رانندگان ارزیابی میکنند. مواد فلورسنت به رنگهای زرد، قرمز و نارنجی، تشخیص و شناسایی را در طول روز بهبود میبخشند. برای دید در شب، لامپها، چراغهای چشمکزن و مواد بازتابنده به رنگهای قرمز و زرد، تشخیص و شناسایی را افزایش میدهند. مواد بازتابنده، بهویژه هنگامی که در پیکربندی «زیستحرکتی (biomotion)» قرار میگیرند و از حرکت اندام عابر پیاده بهره میبرند، قدرت تشخیص را افزایش میدهند. وجود ناهمگونی (heterogeneity) قابل توجه میان و درون کارآزماییها، امکان انجام متاآنالیز را محدود کرد. در صورت لزوم، جمعبندیهای آماری و توصیفی از پیامدها برای کارآزماییهای تکی ارائه شدند.
نتیجهگیریهای نویسندگان
وسایل کمکدید، پتانسیل افزایش دید را دارند و رانندگان را قادر میسازند تا عابران پیاده و دوچرخهسواران را زودتر تشخیص دهند. علائم زیستحرکتی، که حرکت و شکل عابر پیاده را برجسته میکنند، شواهدی را از بهبودی در دیده شدن عابران پیاده در شب نشان دادند. قابلیت پذیرش عمومی استراتژیهای موثر مختلفی که باعث بهبودی در دیده شدن میشوند، شایسته توسعه بیشتر است. بااینحال، تاثیر استفاده از وسایل کمکدید بر ایمنی عابران پیاده و دوچرخهسواران هنوز ناشناخته است. انجام یک کارآزمایی خوشهای-تصادفیسازی و کنترلشده (cluster randomised controlled trial) شامل جمعیتهای بزرگ میتواند پاسخ این سوال را ارائه دهد. بااینحال، انجام این کارآزمایی چالشبرانگیز خواهد بود. انجام مطالعاتی که دادههای مربوط به آسیبهای ناشی از تصادفات جادهای مرتبط با استفاده از وسایل کمکدید را جمعآوری میکنند نیز شایسته توجه هستند.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
