مالتیپل اسکلروزیس (multiple sclerosis; MS) یک بیماری خودایمنی در سیستم عصبی است. داروهایی که در سیستم ایمنی تداخل ایجاد میکنند، مانند متوتروکسات (methotrexate)، میتوانند مزیتی برای افراد مبتلا به این بیماری داشته باشند. پژوهشهای موجود نشان میدهند که درمان با متوتروکسات ممکن است با مزایای اندک برای بیمار همراه باشد. بااینحال، این بهبودهای احتمالی باید در برابر عوارض جانبی بالقوه جدی متوتروکسات سنجیده شوند. تا زمانی که مطالعات پژوهشی بزرگتری انجام نشوند، برای نتیجهگیری درباره اینکه مزایای این دارو بر عوارض جانبی آن برتری دارد یا خیر، زود است.
مطالعه چکیده کامل
پیشینه
متوتروکسات (methotrexate) یک داروی سرکوبکننده قوی سیستم ایمنی است که در فرضیه میتواند میزان عود بیماری را کاهش داده و پیشرفت بیماری را در بیماری مالتیپل اسکلروزیس (multiple sclerosis; MS) به تاخیر اندازد. بر همین اساس، کارآزماییهای بالینی متوتروکسات در افراد مبتلا به MS انجام شدهاند.
اهداف
شناسایی و جمعبندی شواهد موجود درباره اثربخشی و بیخطری مصرف متوتروکسات در افراد مبتلا به MS.
روشهای جستوجو
در پایگاه ثبت تخصصی گروه MS در کاکرین (سپتامبر 2007)، پایگاه مرکزی ثبت کارآزماییهای کنترلشده کاکرین (کتابخانه کاکرین، شماره 3، سال 2007)؛ MEDLINE (1966 تا سپتامبر 2007)؛ EMBASE (1974 تا سپتامبر 2007)، نمایه استنادی علوم (SCISEARCH)، پایگاه ثبت کارآزماییهای بالینی منتشرنشده مجله پزشکی بریتانیا و فهرست منابع کارآزماییهای شناساییشده به جستوجو پرداختیم. با تولیدکنندگان و پژوهشگران فعال در این حوزه نیز تماس گرفتیم.
معیارهای انتخاب
کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترلشده در مورد استفاده از متوتروکسات برای پیشگیری از عود و پیشرفت بیماری MS.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
در جستوجوی منابع علمی، 1118 استناد را بهدست آوردیم، اما فقط 2 کارآزمایی بالینی تصادفیسازی و کنترلشده (randomised controlled clinical trials; RCTs) واجد شرایط ورود به این مرور بودند. یک مطالعه به دلیل نامناسب بودن پنهانسازی تخصیص (allocation concealment) کنار گذاشته شد و در نهایت فقط یک مطالعه واجد شرایط باقی ماند.
نتایج اصلی
کارآزمایی واردشده شامل 60 شرکتکننده مبتلا به مالتیپل اسکلروزیس مزمن پیشرونده بود. هیچ شرکتکنندهای مبتلا به بیماری عودکننده-فروکشکننده MS نبود. این کارآزمایی، کاهش غیرمعنیداری را در پیشرفت پایدار نمره EDSS و تعداد عودها به نفع درمان با متوتروکسات نشان داد. از نظر زمان سپریشده تا نخستین عود، تفاوتی میان گروهها مشاهده نشد و دادهای درباره میزان عود در دسترس نبود. عوارض جانبی خفیف اغلب در هر دو گروه متوتروکسات (87.1%) و دارونما (89.7%) گزارش شد، اما هیچ عارضه جانبی عمدهای رخ نداد.
نتیجهگیریهای نویسندگان
در MS پیشرونده، تنها کارآزمایی واردشده روند غیرمعنیداری را به سمت کاهش پیشرفت پایدار نمره EDSS و تعداد عودها به نفع متوتروکسات نشان داد. هیچ مطالعهای در مورد استفاده از متوتروکسات در MS عودکننده-فروکشکننده وجود ندارد. پیشاز اتخاذ نتیجهگیریهای بیشتر در خصوص اثربخشی متوتروکسات در MS، انجام کارآزماییهای بیشتر در افراد مبتلا به MS عودکننده-فروکشکننده یا MS پیشرونده ضروری است.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
