پزشکان و روانپزشکان اغلب بهدلیل تجویز دوز بسیار پائین داروهای ضدافسردگی سهحلقهای برای افراد مبتلا به افسردگی، مورد انتقاد قرار گرفتهاند. این مرور سیستماتیک شامل 39 مطالعه (2564 شرکتکننده) نشان داد که داروهای ضدافسردگی سهحلقهای در دوزهای 75 تا 100 میلیگرم/روز و احتمالا در دوزهای کمتر از این محدوده نسبت به دارونما (placebo)، موجب کاهش بیشتر افسردگی میشوند. از سوی دیگر، شواهد محکمی وجود نداشت که نشان دهد داروهای ضدافسردگی سهحلقهای با دوز استاندارد، نسبت به دوز پائین، پاسخ درمانی بیشتری را ایجاد میکنند. یافتهها حاکی از آن است که تجویز دوز پائین داروهای ضدافسردگی سهحلقهای، اقدامی قابلدفاع است.
مطالعه چکیده کامل
پیشینه
داروهای ضدافسردگی سهحلقهای (TCA) همچنان در سراسر جهان بهطور گستردهای تجویز میشوند. بااینحال، شواهد مربوط به دوز توصیهشده از آنها ضعیف است.
اهداف
مقایسه تاثیرات و عوارض جانبی داروهای ضدافسردگی سهحلقهای با دوز پائین در برابر دارونما (placebo) و داروهای سهحلقهای با دوز استاندارد در درمان مرحله حاد افسردگی.
روشهای جستوجو
جستوجوی الکترونیکی در «پایگاه ثبت کارآزماییهای کنترلشده گروه افسردگی، اضطراب و اختلال روانی در سازمان همکاری کاکرین (Cochrane Collaboration)» (CCDANCTR) انجام شد، که شامل نتایج جستوجوهای گروهی در پایگاههای MEDLINE (از 1966)، EMBASE (از 1980)، CINAHL (از 1982)، PsycLIT (از 1974)، PSYNDEX (از 1977) و LILACS (1982-1999) و همچنین جستوجوی دستی در مجلات اصلی روانپزشکی و پزشکی است. جستوجوی منابع و SciSearch در مطالعات شناساییشده صورت گرفتند. با نویسندگان مقالات مهم تماس گرفته شد.
معیارهای انتخاب
تمامی کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترلشده از مقایسه 1) دوز پائین TCA (بهطور میانگین =< 100 میلیگرم/روز در پایان کارآزمایی) در مقابل دارونما، یا 2) دوزهای پائین و استاندارد از همان TCA با یکدیگر، در زمینه درمان فاز حاد اختلال افسردگی.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
دو نویسنده مستقل، واجد شرایط بودن مطالعات شناساییشده را بررسی کردند و دادههای مربوط به پیامدها را در بازههای زمانی 1 هفته، 2 هفته، 4 هفته، 6 تا 8 هفته و پس از آن استخراج کردند. معیارهای اصلی پیامد عبارت بودند از: نسبت خطر (relative risk) پاسخ به درمان افسردگی (براساس مدل اثرات تصادفی (random-effects model) و طبق تعریف نویسندگان اصلی، که معمولا بهصورت کاهش 50% یا بیشتر در شدت افسردگی و با استفاده از روش «انتقال آخرین مشاهده به جلو (last-observation-carried-forward)» در چارچوب قصد درمان (intention-to-treat; ITT) تعریف میشود)، و نسبت خطر موارد کلی خروج از مطالعه و خروج بهدلیل عوارض جانبی. دیگر شاخصهای پیامد شامل آنالیز قصد درمان براساس سناریوی بدترین حالت (worst-case-scenario) برای سنجش پاسخ (که در آن افراد خارجشده از مطالعه در گروه درمان فعال بهعنوان «عدمپاسخدهنده» و در گروه مقایسه بهعنوان «پاسخدهنده» در نظر گرفته شدند) و نمرات میانگین وزندهیشده استاندارد در مقیاسهای پیوسته (continuous) شدت افسردگی (که اغلب با روش «انتقال آخرین مشاهده به جلو» محاسبه شدند) بودند.
نتایج اصلی
تعداد 35 مطالعه (با 2013 شرکتکننده) داروهای ضدافسردگی سهحلقهای با دوز پائین را با دارونما و شش مطالعه (با 551 شرکتکننده) داروهای ضدافسردگی سهحلقهای با دوز پائین را با داروهای سهحلقهای با دوز استاندارد مقایسه کردند. احتمال ایجاد پاسخ درمانی با داروهای ضدافسردگی سهحلقهای در دوز پائین (عمدتا بین 75 و 100 میلیگرم/روز) در مقایسه با دارونما در هفته چهارم، بهترتیب، برابر با 1.65 برابر (95% فاصله اطمینان: 1.36 تا 2.0) و در هفتههای 6 تا 8، معادل 1.47 برابر (1.12 تا 1.94) بود. بااینحال، داروهای ضدافسردگی سهحلقهای با دوز استاندارد نتوانستند پاسخ درمانی بیشتری را ایجاد کنند، اما در مقایسه با دوزهای پائین، بهدلیل ایجاد عوارض جانبی، منجر به موارد بیشتری از انصراف از درمان شدند.
نتیجهگیریهای نویسندگان
درمان افسردگی در بزرگسالان با دوز پائین داروهای ضدافسردگی سهحلقهای، منطقی است. بااینحال، برای تعیین قطعی مزایا و خطرات نسبی دوزهای مختلف، به انجام مطالعات دقیقتری نیاز است.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
