هیپرتانسیون چشم (ocular hypertension; OHT) وضعیتی است که در آن فشار داخل چشم (intraocular pressure; IOP) افزایش مییابد، بدون آنکه تغییری در میدان دید یا پاتولوژی قابل تشخیصی در سر عصب بینایی وجود داشته باشد. هیپرتانسیون چشم با IOP بالاتر از 21 میلیمتر جیوه درماننشده، یکی از عوامل خطر مهم برای ابتلا به گلوکوم زاویه باز اولیه است، که با از دست دادن پیشرونده فیبرهای عصبی و آسیب دیسک بینایی همراه است، بهطوری که موجب ایجاد نقایص مشخصی در میدان دید میشود. داروهای موضعی برای کاهش IOP تجویز میشوند تا از شروع یا پیشرفت آسیب و از دست رفتن میدان دید مرتبط با آن پیشگیری شود. این داروها ممکن است عوارض جانبی موضعی و سیستمیک ایجاد کنند که گاهی شدت آنها به حدی است که درمان باید قطع شود، و این عوارض عبارتند از تحریک موضعی، خوابآلودگی، تنگینفس و عوارض جانبی قلبیعروقی، بهویژه در سالمندان. نتایج این مرور از روش رایج استفاده از داروهای موضعی برای کاهش IOP پشتیبانی میکند و بهوضوح نشان میدهد که این درمانها دارای تاثیر محافظتی بر میدان دید هستند. نویسندگان مرور در مجموع 26 کارآزمایی کنترلشده را شناسایی کردند که در آنها 4979 فرد مبتلا به OHT یا گلوکوم زاویه باز بهصورت تصادفیسازیشده برای دریافت داروی موضعی یا دارونما (placebo)، یک داروی موضعی دیگر یا عدم درمان برای حداقل یک سال اختصاص یافتند. متاآنالیز 10 کارآزمایی که داروهای موضعی مختلف را در برابر گروههای کنترل دارونما یا عدم درمان تست کردند، نشان داد که درمان در افراد مبتلا به OHT موجب کاهش بروز نقایص میدان دید ناشی از گلوکوم میشود. نسبت شانس (OR) برابر با 0.62 بود (محدوده: 0.5 تا 0.8). برای دستهای از بتابلاکرها (از جمله تیمولول (timolol))، شواهد مثبت اما ضعیفی مبنی بر تاثیر مفید در محافظت در برابر نقایص میدان دید به دست آمد (OR: 0.7، محدوده: 0.5 تا 1.0). با توجه به شواهد موجود، هیچ داروی واحدی در افراد مبتلا به OHT، تاثیر محافظتی معنیداری را بر میدان دید نشان نداد. داروهای مورد بررسی شامل بتابلاکرها، دورزولامید (dorzolamide)، بریمونیدین (brimonidine)، پیلوکارپین (pilocarpine) و اپینفرین (epinephrine) بودند. براساس گزارشها، اکثر کارآزماییها از کیفیت روششناسی (methodology) پائینی برخوردار بودند. عوارض جانبی موضعی و سیستمیک که منجر به قطع درمان شدند، اغلب بهطور ناکافی گزارش شدند و به نظر نمیرسید که تفاوتی میان گروههای درمانی وجود داشته باشد. در سه کارآزمایی، خروج از مطالعه بهدلیل عوارض جانبی در افراد تحت درمان با بتابلاکر یا دارونما با فراوانی مشابهی رخ داد و به نظر میرسید که این میزان در گروه دریافتکننده تیمولول کمتر از گروه دریافتکننده بریمونیدین باشد.
مطالعه چکیده کامل
گلوکوم زاویه باز اولیه (primary open angle glaucoma; POAG) نوعی نوروپاتی پیشرونده عصب بینایی است که با افزایش فشار داخل چشم (intraocular pressure; IOP) همراه است، بهطوریکه سر عصب بینایی بهطور پاتولوژیک دچار گودشدگی شده و تغییرات مشخصی در میدان دید (visual field; VF) ایجاد میشود. هیپرتانسیون چشمی (ocular hypertension; OHT) وضعیتی است که در آن IOP افزایش مییابد اما پاتولوژی قابل تشخیصی در سر عصب بینایی یا VF وجود ندارد. این وضعیت یکی از عوامل خطر عمده برای ایجاد POAG محسوب میشود.
اهداف
ارزیابی و مقایسه اثربخشی درمان دارویی موضعی برای POAG یا OHT با هدف پیشگیری از شروع یا پیشرفت نوروپاتی گلوکوماتوز بینایی (glaucomatous optic neuropathy).
روشهای جستوجو
در ماه می 2007، پایگاههای CENTRAL؛ MEDLINE و EMBASE را جستوجو کردیم. همچنین فهرست منابع (bibliography) مقالات شناساییشده را جستوجو کردیم و برای یافتن مطالعات منتشرشده و منتشرنشده بیشتر با کارشناسان، محققان و شرکتهای داروسازی تماس گرفتیم.
معیارهای انتخاب
کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترلشدهای که در آنها درمان دارویی موضعی با دارونما (placebo)، عدم درمان یا درمان دیگر برای نقاط پایانی (endpoint) مشخص مقایسه شدند، افراد مبتلا به POAG یا OHT را وارد کردند و طول دوره درمان، حداقل یک سال بود.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
دو نویسنده بهطور مستقل از هم دادهها را استخراج کرده و کیفیت کارآزمایی را ارزیابی کردند. در صورت لزوم، پساز تست وجود ناهمگونی میان مطالعات، دادهها را با استفاده از نسبت شانس پتو (Peto odds ratio) و تفاوت میانگین (MD) جمعبندی کردیم.
نتایج اصلی
در این مرور، 26 کارآزمایی را وارد کردیم که 4979 شرکتکننده را تصادفیسازی کردند. نتایج متاآنالیز 10 کارآزمایی بهوضوح نشان دادند که درمان افراد مبتلا به OHT، موجب کاهش بروز نقایص VF میشود (OR: 0.62؛ 95% CI؛ 0.47 تا 0.81). هیچ داروی واحدی در مقایسه با گروههای کنترل دارونما یا عدم درمان، تاثیر محافظتی معنیداری را بر VF نشان نداد. برخی شواهد مرزی مبنی بر تاثیر مثبت درمان با بتابلاکرها بر پیشآگهی VF مشاهده شد (OR: 0.67؛ 95% CI؛ 0.45 تا 1.00).
نتیجهگیریهای نویسندگان
نتایج این مرور از روش رایج درمان OHT با هدف کاهش IOP پشتیبانی میکند. تاثیر محافظتی درمان دارویی کاهشدهنده IOP بر میدان دید بهوضوح نشان داده شده است. همچنین، شواهد مثبت، هرچند ضعیف، مبنی بر تاثیر مفید دسته دارویی بتابلاکرها وجود دارد.
مقایسه مستقیم پروستاگلاندینها (prostaglandins) یا بریمونیدین (brimonidine) با دارونما در دسترس نیست، مقایسه دورزولامید (dorzolamide) با دارونما نیز نتوانست تاثیر محافظتی این دارو را نشان دهد. بااینحال، فقدان داده یا ناتوانی در اثبات اثربخشی نباید بهعنوان اثبات عدم تاثیر تفسیر شود. تصمیم درباره اینکه یک بیمار درمان شود یا خیر، و همچنین انتخاب دارویی که درمان با آن آغاز شود، باید همچنان بهصورت فردی صورت گیرد و عواملی مانند میزان آسیب، سطح IOP، سن و دیگر ویژگیهای بیمار در نظر گرفته شوند.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
