نیسرگولین (nicergoline) یکی از مشتقات ارگوت (ergot) است که در بیشاز 50 کشور ثبت شده و بیشاز سه دهه برای درمان اختلالات شناختی، عاطفی و رفتاری در افراد مسن استفاده شده است. در طول سالهایی که این دارو استفاده شده، مبنای منطقی استفاده بالینی از آن تغییر کرده است. این دارو در ابتدا بهعنوان یک داروی وازواکتیو (vasoactive) در نظر گرفته شد و عمدتا برای درمان اختلالات سربروواسکولار (cerebrovascular) تجویز شد. پساز آن، یافتههایی که نشاندهنده مشخصات دارویی پیچیدهتر نیسرگولین بودند، موجب شدند استفاده از آن برای درمان دیگر انواع دمانس، از جمله بیماری آلزایمر (Alzheimer's Disease) نیز مورد توجه قرار گیرد. شواهدی وجود دارد که نیسرگولین ممکن است تاثیرات مثبتی بر عملکرد شناختی و رفتاری داشته باشد و این تاثیرات با بهبودی در برداشت کلی بالینی بیمار نیز تائید میشوند. همچنین شواهدی وجود داشت که مصرف نیسرگولین ممکن است با افزایش خطر بروز عوارض جانبی همراه باشد. این دارو با استفاده از طبقهبندیهای تشخیصی امروزی مانند MCI یا در ارتباط با عوامل درمانی با ماهیت متفاوت مانند کولیناستراز (cholinesterase) یا داروهای آنتیاکسیدان (antioxidant) بررسی نشد.
مطالعه چکیده کامل
پیشینه
نیسرگولین (nicergoline) یکی از مشتقات ارگوت (ergot) است که بیش از سه دهه در بیش از پنجاه کشور برای درمان اختلالات شناختی، عاطفی و رفتاری در افراد مسن مورد استفاده قرار گرفته است. این دارو در ابتدا بهعنوان یک داروی وازواکتیو (vasoactive) در نظر گرفته میشد و عمدتا برای درمان اختلالات سربروواسکولار (cerebrovascular) تجویز میشد. یافتههای اخیر، نشاندهنده تاثیرات دیگری برای این دارو هستند که مبنای منطقی برای استفاده از نیسرگولین در درمان انواع مختلف دمانس (dementia)، از جمله بیماری آلزایمر (Alzheimer's Disease)، فراهم کرده است.
اهداف
تعیین اینکه شواهدی مبنی بر اثربخشی نیسرگولین در درمان دمانس و دیگر اشکال زوال شناختی مرتبط با افزایش سن وجود دارد یا خیر، و همچنین ارزیابی بیخطری و تحملپذیری این دارو.
روشهای جستوجو
1. جستوجوی بانکهای اطلاعاتی الکترونیکی. پایگاه ثبت کارآزماییهای کنترلشده کاکرین (شامل استنادهایی برگرفته از MEDLINE؛ EMBASE؛ Psych LIT و جستوجوهای دستی در مجلات سالمندان، دمانس، روانپزشکی و چکیدههای کنفرانسها بود) با استفاده از اصطلاحات زیر جستوجو شد: «نیسرگولین» (Nicergoline)، «سرمیون» (Sermion).
2. جستوجوی منابع. فهرست منابع تمام مطالعات بهدست آمده بررسی شد.
3. از شرکت داروسازی Pharmacia & Upjohn، دارنده حقوق تولید و فروش نیسرگولین در کشورهای مختلف، خواسته شد تا دادهها و گزارشهای مربوط به کارآزماییهای بالینی را ارائه کند. در مواردی که دادههای عددی در مطالعات منتشرشده در دسترس نبود، برای دریافت دادههای منتشرشده یا منتشرنشده با نویسندگان مقالات تماس گرفته شد.
معیارهای انتخاب
- تمام کارآزماییهای بدون مخدوششدگی (unconfounded)، دوسو کور (double-blind)، تصادفیسازیشده، کنترلشده با دارونما (placebo)، اعم از منتشرشده و منتشرنشده مورد بررسی قرار گرفتند. کارآزماییهای تصادفیسازینشده کنار گذاشته شدند. کارآزماییهای باز (open trials) نیز در صورتی برای ورود به این مرور در نظر گرفته میشدند که در آنها بیماران بهصورت تصادفیسازیشده به گروههای درمانی مختلف تخصیص یافته بودند.
- تمام بیمارانی که براساس معیارهای طبقهبندی پذیرفتهشده در زمان انجام هر مطالعه، مبتلا به دمانس یا دیگر اختلالات شناختی تشخیص داده شده بودند.
- تجویز نیسرگولین با هر دوزی به مدت بیش از یک روز، در مقایسه با گروه کنترل دارونما.
انواع متغیرهای پیامد عبارت بودند از:
1. عملکرد شناختی (که توسط تستهای سایکومتریک (psychometric) اندازهگیری میشود).
2. برداشت بالینی (مانند CIBIC یا دیگر اقدامات کلی تغییر بالینی).
3. عملکرد روزمره، از جمله میزان وابستگی.
4. اختلالات رفتاری.
5. بیخطری و قابلیت پذیرش درمان که براساس بروز عوارض جانبی (از جمله عوارض جانبی) منجر به قطع مصرف اندازهگیری میشود.
6. مرگومیر
7. تاثیر مداخله بر فرد مراقب
8. استفاده از خدمات سلامت
9. کیفیت زندگی.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
برای شناسایی تمام منابع احتمالی دادههای موجود برای این مرور، جستوجوی جامعی در منابع علمی بینالمللی و آرشیوهای شرکت تولیدکننده انجام شد. فقط کارآزماییهایی که با معیارهای ورود به این مرور مطابقت داشتند و براساس تعریف سازمان کاکرین، از نظر پنهانسازی تخصیص (allocation concealment) در رده A یا B قرار داشتند، برای استخراج دادهها توسط یک نویسنده بررسی شدند. اگر تردیدی وجود داشت، با نویسنده دیگر مشورت شد. محدودیت در دسترسی به دادهها باعث شد آنالیز معیارهای پیامدها فقط براساس افرادی انجام شوند که مطالعه را تکمیل کردند (completers). پیامدهایی که امکان ارزیابی آنها وجود داشت، عبارت بودند از: رفتار، شناخت، قضاوت بالینی، تحملپذیری، EEG.
نتایج اصلی
مقیاس ارزیابی بالینی سالمندان ساندوز (Sandoz Clinical Assessment Geriatric Scale; SCAG) پیامدی بود که در بیشترین تعداد بیماران (814 بیمار) استفاده شد. علیرغم اینکه طول دوره پیگیری بیماران از 2 تا 12 ماه متفاوت بود، نتایج این مطالعات از همگونی (homogeneous) مناسبی برخوردار بودند. تفاوتی به نفع درمان فعال در کاهش نشانههای رفتاری توصیفشده توسط این مقیاس مشاهده شد: 5.18- امتیاز [8.03- تا 2.33-]. حداکثر امتیاز این مقیاس، 133 است. به نظر میرسد تاثیرات درمانی نیسرگولین پساز 2 ماه درمان آشکار شده و تا 6 ماه حفظ میشوند. بهطور کلی، دیگر اقدامات پیامد رفتاری شامل GRS؛ IADL و MACC که فقط در تعداد محدودی از مطالعات بهصورت اپیزودی استفاده شدند، نتوانستند نتایج آماری معنیداری را نشان دهند، اگرچه روندی به نفع درمان مشاهده شد.
ارزیابی شناختی در تعداد متوسطی از بیماران با استفاده از آزمون MMSE (261 بیمار) و آزمون ADAS-Cog (342 بیمار) انجام شده است. علیرغم وجود دورههای درمانی 3 تا 12 ماه در این کارآزماییها، هیچ ناهمگونی (heterogeneity) معنیداری در این کارآزماییها مشاهده نشد. در آزمون MMSE تفاوتی میان گروههای درمان و کنترل به نفع درمان با نیسرگولین بهدست آمد. در 12 ماه، اندازه تاثیرگذاری (effect size) مداخله برابر با 2.86 بود [0.98 تا 4.74]. اندازه تاثیرگذاری مداخله برای ADAS-Cog، که منحصرا برای بیماران مبتلا به آلزایمر استفاده شد، مزیت قابل توجهی نداشت. در 12 ماه، گرایش به نفع درمان بود (1.64-؛ 4.62- تا 1.34). نتایج دیگر اقدامات شناختی مختلف نیز به نفع نیسرگولین بود، اما این یافتهها براساس تعداد کمی از بیماران بهدست آمدند.
ارزیابی برداشت بالینی از تغییر در مجموع در 921 بیمار انجام شد و نتایج میان مطالعات، علیرغم وجود دورههای پیگیری از 2 تا 12 ماه، همگون بودند. نسبت شانس پتو (Peto odd ratio) برای بهبودی در افراد تحت درمان با نیسرگولین در دورههای زمانی مختلف، 3.33 بود [2.50 تا 4.43].
تحملپذیری ارزیابیشده در 1427 بیمار در تمام مطالعات، همگون بود و افزایش خفیفی را در خطر بروز عوارض جانبی در گروه درمان نشان داد: OR: 1.51 [1.10 تا 2.07].
نتیجهگیریهای نویسندگان
مطالعات بالینی روی نیسرگولین با معیارها و روشهای ارزیابی متفاوتی انجام شدند. علیرغم این موضوع، 14 مطالعه واردشده در این مرور، بهطور کلی نتایج نسبتا همسو و سازگاری را نشان دادند. نتایج این متاآنالیز، شواهدی را در حمایت از تاثیرات مثبت نیسرگولین بر عملکرد شناختی و رفتاری فراهم میکنند و این تاثیرات با تاثیر بر برداشت کلی بالینی پشتیبانی میشوند. همچنین شواهدی وجود داشت مبنی بر اینکه مصرف نیسرگولین ممکن است با افزایش خطر بروز عوارض جانبی همراه باشد. این نتایج در بیماران مسنتر مبتلا به اختلال شناختی و رفتاری خفیف تا متوسط با علل بالینی مختلف، از جمله اختلالات مزمن سربروواسکولار و دمانس آلزایمر، بهدست آمدند. مطالعات اندکی که بهطور خاص روی بیماران مبتلا به بیماری آلزایمر صورت گرفتند، تعداد افراد کافی نداشتند تا بتوان براساس آنها پاسخ قطعی را درباره استفاده از نیسرگولین در این نوع دمانس ارائه داد.
این دارو با استفاده از طبقهبندیهای تشخیصی امروزی مانند MCI یا در ارتباط با عوامل درمانی با ماهیت متفاوت مانند کولیناستراز (cholinesterase) یا داروهای آنتیاکسیدان (antioxidant) بررسی نشد.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
