مطالعات حیوانی (که هم در آزمایشگاه و هم بر حیوانات زنده انجام شدهاند) حاکی از آن است که مصرف استروژن بهتنهایی میتواند با افزایش سن زنان از مغز محافظت کند. پساز دوران یائسگی، سطح استروژن در زنان کاهش مییابد و ادعا شده که استروژندرمانی میتواند عملکرد شناختی را در زنان یائسه حفظ کرده یا آن را بهبود بخشد. این مرور هیچ شواهدی را دال بر مزیت انواع استروژن، در قالب درمانهای کوتاهمدت یا طولانیمدتتر (تا پنج سال)، بر عملکرد کلی شناختی در زنان مسن یائسه نیافت. همچنین هیچ شواهدی مبنی بر تاثیر مفید درمان ترکیبی استروژن و پروژسترون بهطور کلی به دست نیامد. برای تعیین اینکه هر نوع درمان جایگزینی هورمون دارای تاثیرات مفید یا مضر بر انواع خاصی از تواناییهای شناختی، مانند حافظه کلامی یا بصری بودند یا خیر، شواهد موجود کافی نبود.
مطالعه چکیده کامل
همانطور که در مدلهای حیوانی مشخص شده است، استروژنها با حفظ و محافظت از ساختارهای مغزی مرتبط هستند و از نظر بیولوژیکی ممکن است حفظ سطوح بالای استروژن در زنان یائسه با دارو بتواند در برابر زوال شناختی نقش محافظتی را ایفا کند.
اهداف
بررسی تاثیر ERT (استروژن بهتنهایی) یا HRT (استروژن همراه با پروژسترون) در مقایسه با دارونما (placebo) بر بهبود عملکرد شناختی در زنان یائسه در RCTها.
روشهای جستوجو
پایگاه ثبت تخصصی CDCIG در 7 مارچ 2006 جستوجو شد. جستوجوهای بیشتری در پایگاههای MEDLINE (1966-2006/02)؛ EMBASE (1985-2006/02)؛ PsycINFO (1967-2006/02) و CINAHL (1982-2006/01) انجام شدند.
معیارهای انتخاب
تمام کارآزماییها در قالب RCTهای دوسو کور (double-blind) که تاثیر ERT یا HRT را بر بهبود عملکرد شناختی در طول یک دوره درمانی حداقل دو هفتهای در زنان یائسه بررسی کردند.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
انتخاب مطالعات، ارزیابی کیفیت و استخراج دادهها توسط سه نویسنده بهطور جداگانه صورت گرفتند و اختلافات از طریق بحث و گفتگو حلوفصل شدند.
نتایج اصلی
در مجموع، 24 کارآزمایی وارد این مرور شدند، اما فقط 16 مورد (10,114 زن) دارای دادههای قابل آنالیز بودند. متاآنالیزها نشان دادند که پساز، بهترتیب، پنج و چهار سال درمان، هیچ تاثیری از ERT یا HRT بر پیشگیری از اختلال شناختی مشاهده نشد (بهترتیب، نسبت شانس: 1.34؛ 95% CI؛ 0.95 تا 1.9؛ نسبت شانس: 1.05؛ 95% CI؛ 0.72 تا 1.54) (در هر دو مورد، روند نتایج به نفع گروه کنترل بود). آنالیزهای مربوط به ارزیابی تاثیرات درمان در طول زمان نشان دادند که هم ERT و هم HRT موجب حفظ یا بهبودی در عملکرد شناختی نشده و حتی ممکن است بر این پیامد تاثیرات نامطلوبی داشته باشند (بهترتیب، WMD: -0.45؛ 95% CI؛ 0.99- تا 0.09؛ WMD: -0.16؛ 95% CI؛ 0.58- تا 0.26 در حداکثر دوره پیگیری). تاثیرات منفی برای ERT پساز یک سال و برای HRT پساز سه و چهار سال درمان مشاهده شدند. نتایج حاصل از کارآزماییهای کوچکتر که تاثیرات درمان را بر حوزههای شناختی فردی ارزیابی میکنند، عمدتا هیچ شواهدی را مبنی بر مزیت آن گزارش نکردند.
نتیجهگیریهای نویسندگان
شواهد خوبی وجود دارد که هیچیک از روشهای درمان با ERT و HRT، در صورت تجویز کوتاهمدت یا طولانیمدتتر (تا پنج سال)، از بروز زوال شناختی در زنان مسن یائسه پیشگیری نمیکنند. مشخص نیست که انواع خاصی از ERT یا HRT بر زیرگروههای خاصی از زنان تاثیرات ویژهای دارند یا خیر، اگرچه شواهدی وجود داشت که هورموندرمانی ترکیبی در زنان با رده سنی مشابه با کاهش عملکرد در تعدادی از تستهای حافظه کلامی و بهبودی جزئی در تست حافظه تصویری همراه بود. شواهد کافی برای تعیین این موضوع وجود ندارد که زیرگروههایی از زنان که از انواع خاصی از هورموندرمانی استفاده میکنند، میتوانند از مزیت درمان بهرهمند شوند یا خیر. کماکان باید مشخص شود که عواملی نظیر سنین پائینتر (< 60 سال)، نوع یائسگی (با جراحی یا طبیعی) و نوع درمان (نوع استروژن با یا بدون پروژسترون)، روش تجویز (ترانسدرمال، خوراکی یا عضلانی) و دوز دارو، دارای تاثیرات مثبت در سطح بالینی مرتبط هستند یا خیر. علاوهبر این، لازم است که تاثیر وجود یا عدم وجود نشانههای یائسگی بر تغییر تاثیر درمان با جزئیات بیشتری بررسی شوند. نتایج RCTهای گستردهای که در حال حاضر در ایالات متحده در حال انجام هستند، ممکن است بتوانند تا سال 2010 به این ابهامات پاسخ دهند. در عین حال، براساس شواهد موجود، ERT یا HRT را نمیتوان برای بهبود کلی وضعیت شناختی یا حفظ آن در زنان مسن یائسه بدون اختلال شناختی توصیه کرد.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
