این خلاصه از یک مرور کاکرین، آنچه را که ما از پژوهش‌های موجود در مورد تاثیر اوپیوئیدها برای درمان درد آرتریت روماتوئید (rheumatoid arthritis) می‌دانیم، ارائه می‌دهد.
این مرور نشان می‌دهد که در افراد مبتلا به آرتریت روماتوئید که تا شش هفته با اوپیوئیدهای ضعیف درمان شدند:
- اوپیوئیدهای ضعیف در مقایسه با دارونما (placebo) ممکن است درد را کاهش دهند
- درمان با اوپیوئیدهای ضعیف در مقایسه با دارونما ممکن است منجر به بروز عوارض جانبی بیشتری شود
هیچ مطالعه‌ای در افراد مبتلا به آرتریت روماتوئید انجام نشد که تاثیرات مصرف بیش‌از شش هفته اپیوئیدهای ضعیف را بررسی کرده باشد. مطالعات کافی در مورد اپیوئیدهای قوی برای نتیجه‌گیری در مورد تاثیرات آنها در آرتریت روماتوئید وجود نداشت.
آرتریت روماتوئید چیست و اوپیوئیدها کدامند؟
هنگامی که شما مبتلا به آرتریت روماتوئید هستید، سیستم ایمنی بدن شما، که به‌طور طبیعی با عفونت‌ها مبارزه می‌کند، به پوشش مفاصل حمله‌ور می‌شود. این وضعیت باعث می‌شود مفاصل شما متورم، سفت و دردناک شوند. مفاصل کوچک دست و پا، معمولا اولین مناطقی هستند که درگیر می‌شوند. در حال حاضر، هیچ درمان قطعی برای آرتریت روماتوئید وجود ندارد، بنابراین هدف از درمان‌ها، تسکین درد و سفتی عضلات، و بهبود توانایی حرکتی شما است.
اوپیوئیدها مواد ضددرد قوی هستند که قدرت آنها از نسبتا خفیف مانند کدئین تا قوی مانند مورفین متغیر است. برخی از نمونه‌های اپیوئیدهای ضعیف عبارتند از کدئین (مانند ®Panadeine Forte) و ترامادول (برای مثال Tramal). برخی از نمونه‌های اوپیوئیدهای قوی عبارتند از اکسی‌کدون (مانند Percocet؛ Endone)، مورفین و فنتانیل (به‌عنوان مثال Duragesic). آنها را می‌توان به‌صورت قرص، تزریقی، یا یک پچ (patch) که روی ناحیه دردناک چسبانده می‌شود، مصرف کرد. عوارض جانبی شایع اوپیوئیدها شامل حالت تهوع، یبوست و خواب‌آلودگی هستند.
بهترین تخمین از آنچه برای افراد مبتلا به آرتریت روماتوئید که اوپیوئید مصرف می‌کنند، رخ می‌دهد
برداشت کلی بیمار از تغییر
- 18 مورد بیشتر در هر 100 بیمار، بهبودی را در سطح «خوب» یا «بسیار خوب» در نشانه‌های آرتریت روماتوئید خود پس‌از درمان با اوپیوئیدها به مدت یک تا شش هفته گزارش کردند (18% بهبودی مطلق)
- 57 مورد در هر 100 بیمار، بهبودی نشانه‌ها را در سطح «خوب» یا «بسیار خوب» گزارش کردند
- 40 مورد در هر 100 بیماری که دارونما مصرف کردند، بهبودی نشانه‌ها را در سطح «خوب» یا «بسیار خوب» گزارش کردند
عوارض جانبی
- 30 مورد بیشتر در هر 100 بیمار، دچار حداقل یک عارضه جانبی در طول درمان با اوپیوئیدها به مدت یک تا شش هفته شدند (30% تفاوت مطلق)
-51 مورد در هر 100 بیمار دچار حداقل یک عارضه جانبی شدند
-21 مورد در هر 100 بیمار که دارونما مصرف کردند، دچار حداقل یک عارضه جانبی شدند
مطالعه چکیده کامل
پیشینه
علی‌رغم پیشرفت‌هایی که در مدیریت درمانی آرتریت روماتوئید (RA) حاصل شده است، کنترل درد، اغلب حتی زمانی که التهاب به‌خوبی کنترل می‌شود، کافی نیست.
اهداف
ارزیابی اثربخشی و بی‌خطری (safety) ضددردهای اوپیوئیدی برای درمان درد در بیماران مبتلا به RA.
روش‌های جست‌وجو
ما پایگاه مرکزی ثبت کارآزمایی‌های کنترل‌شده کاکرین (CENTRAL) ( کتابخانه کاکرین )، MEDLINE و EMBASE را برای یافتن مطالعات، تا می 2010 جست‌وجو کردیم. همچنین چکیده مقالات کالج روماتولوژی آمریکا (ACR) و اتحادیه اروپایی علیه روماتیسم (EULAR) را از سال 2008 تا 2009 جست‌وجو کرده و فهرست منابع مقالات را به‌صورت دستی جست‌وجو کردیم.
معیارهای انتخاب
مطالعاتی وارد شدند که کارآزمایی‌های تصادفی‌سازی یا شبه-تصادفی‌سازی‌شده و کنترل‌شده (RCT یا CCT) بودند و درمان با اوپیوئید را با درمان دیگری (فعال یا دارونما (placebo)) برای تسکین درد در بیماران مبتلا به RA مقایسه کردند. پیامدهای مورد نظر شامل درد، عوارض جانبی، عملکرد و کیفیت زندگی بودند.
گردآوری و تجزیه‌وتحلیل داده‌ها
دو نویسنده مرور به‌طور مستقل از هم مطالعات را برای ورود انتخاب کرده، داده‌ها را استخراج کرده، و ارزیابی خطر سوگیری (risk of bias) را انجام دادند.
نتایج اصلی
یازده مطالعه (672 شرکت‌کننده) در این مرور وارد شدند. چهار مطالعه اثربخشی دوزهای تکی از ضددردهای مختلف اوپیوئیدی و غیراوپیوئیدی را ارزیابی کردند؛ آنالیز تجمعی از این مطالعات انجام نشد، اما اوپیوئیدها در هر مطالعه، درد را بیشتر از دارونما کاهش دادند. در این مطالعات هیچ تفاوتی میان داروهای ضددرد وجود نداشت.
هفت مطالعه بین یک و شش هفته طول کشیدند و شش اوپیوئید خوراکی مختلف (دکستروپروپوکسیفن، کدئین، ترامادول، تیلیدین، پنتازوسین، مورفین) را به‌تنهایی یا در ترکیب با ضددردهای غیراوپیوئیدی ارزیابی کردند. تنها اپیوئید قوی مورد بررسی، سولفات مورفین با رهش کنترل‌شده، در یک مطالعه واحد با 20 شرکت‌کننده بود. شش مطالعه، یک اوپیوئید را با دارونما مقایسه کردند. اوپیوئیدها از نظر برداشت کلی از تغییر براساس گزارش بیمار نسبت به دارونما برتر بودند (3 مطالعه، 324 شرکت‌کننده: نسبت خطر (relative risk): 1.44؛ 95% CI؛ 1.03 تا 2.03)، اما از نظر تعداد موارد ترک درمان به‌دلیل بی‌دردی ناکافی، اینطور نبود (4 مطالعه، 345 شرکت‌کننده: RR: 0.82؛ 95% CI؛ 0.34 تا 2.0). بروز عوارض جانبی (اغلب تهوع، استفراغ، سرگیجه و یبوست) در بیمارانی که اوپیوئید دریافت کردند در مقایسه با دارونما بیشتر بود (4 مطالعه، 371 شرکت‌کننده: نسبت شانس: 3.90؛ 95% CI؛2.31 تا 6.56)؛ خطر نسبی (RR) تجمعی برای انصراف از درمان به‌دلیل عوارض جانبی، 2.67 بود (3 مطالعه، 331 شرکت‌کننده: 95% CI؛ 0.52 تا 13.75). یک مطالعه یک اپیوئید (کدئین با پاراستامول) را با یک NSAID (دیکلوفناک) مقایسه کرد و هیچ تفاوتی را در اثربخشی یا بی‌خطری میان مداخلات نیافت.
نتیجه‌گیری‌های نویسندگان
شواهد محدودی وجود دارد که اوپیوئیدهای خوراکی ضعیف ممکن است ضددردهای موثری برای برخی از بیماران مبتلا به RA باشند، اما عوارض جانبی شایع بوده و ممکن است مزایای این دسته از داروها را خنثی کنند. شواهد کافی برای نتیجه‌گیری در مورد استفاده از اوپیوئیدهای ضعیف به مدت بیش‌از شش هفته، یا نقش اوپیوئیدهای قوی وجود ندارد.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی می‌کند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمه‌های نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
