اختلالات خوردن یک وضعیت بسیار دشوار، زمانبر و پرهزینه برای درمان است. جوان بودن، جنسیت زن و رژیم گرفتن از معدود عوامل خطر شناختهشدهای هستند که بهطور قابل اعتمادی با ایجاد اختلالات خوردن مرتبط بودهاند. چندین برنامه پیشگیری از اختلالات خوردن تدوین شده و با کودکان و نوجوانان آزمایش شدهاند. در حال حاضر شواهد محدودی در منابع علمی منتشرشده وجود دارد که هر نوع برنامه خاصی در پیشگیری از اختلالات خوردن موثر است و نگرانیهایی وجود دارد مبنی بر اینکه برخی از مداخلات میتوانند باعث ایجاد آسیب شوند. هدف از این مرور سیستماتیک، تعیین موثر بودن این مداخلات در پیشگیری از اختلالات خوردن در کودکان و نوجوانان است. فقط یک نتیجه آماری معنادار در متاآنالیز یافت شد - تاثیر اندک سواد رسانهای و برنامههای حمایتی در کاهش پذیرش آرمانهای اجتماعی تصویر بدن. شواهد کافی برای نشان دادن آسیب ناشی از مداخله در هریک از 12 کارآزمایی تصادفیسازی و کنترلشده که در این مرور در پیگیری کوتاهمدت گنجانده شدند، وجود ندارد. این متاآنالیز در حال اصلاح است تا تاثیر کارآزماییهای خوشهای-تصادفیسازیشده (cluster-randomised) را در نظر بگیرد.
مطالعه چکیده کامل
اختلالات خوردن یک وضعیت بسیار دشوار، زمانبر و پرهزینه برای درمان است. جوان بودن، جنسیت زن و رژیم گرفتن از معدود عوامل خطر شناختهشدهای هستند که بهطور قابل اعتمادی با ایجاد اختلالات خوردن مرتبط بودهاند. در حال حاضر شواهد محدودی در منابع علمی منتشرشده وجود دارد که هر نوع برنامه خاصی در پیشگیری از اختلالات خوردن موثر است و نگرانیهایی وجود دارد مبنی بر اینکه برخی از مداخلات میتوانند باعث ایجاد آسیب شوند.
اهداف
تعیین اینکه برنامههای پیشگیری از اختلالات خوردن برای کودکان و نوجوانان در موارد زیر موثر است یا خیر: (1) ترویج نگرشها و رفتارهای تغذیهای سالم؛ (2) ترویج عوامل روانشناختی محافظتکننده؛ (3) ارتقای سلامت جسمانی رضایتبخش؛ (4) داشتن تاثیر بلندمدت، پایدار و مثبت بر سلامت روان و جسم؛ و (5) تضمین ایمنی در رابطه با پیامدهای مضر احتمالی بر سلامت روان یا جسم.
روشهای جستوجو
کارآزماییهای مرتبط از طریق جستوجو در پایگاه ثبت کارآزماییهای کنترلشده کاکرین (CCTR) و بانکهای اطلاعاتی مرتبط علوم زیستپزشکی و اجتماعی، و همچنین فهرست منابع مقالات شناساییشده از طریق روشهای جستوجو و تماس با متخصصان این حوزه، شناسایی میشوند.
معیارهای انتخاب
کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترلشده (randomised controlled trials; RCTs) با تمرکز اصلی بر برنامههای پیشگیری از اختلالات خوردن برای کودکان و نوجوانان، که در آنها هیچ تشخیص شناختهشدهای از اختلال خوردن در DSM-IV وجود ندارد، واجد شرایط ورود به این مرور هستند. کارآزماییها میبایست شامل یک گروه کنترل و حداقل یک معیار پیامد عینی (مثلا BMI) یا یک معیار روانشناختی استانداردشده باشند که پیش و پساز مداخله با گروه مداخله و کنترل استفاده شود.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
در مجموع، تاکنون 1016 عنوان از طریق جستوجو شناسایی شدند. بیست و دو مطالعه که استفاده از روششناسی (methodology) کارآزمایی تصادفیسازی و کنترلشده را گزارش کردند، شناسایی شدند و توسط دو نویسنده مستقل بهطور نقادانه ارزیابی شدند. دوازده مطالعه معیارهای انتخاب ذکرشده در بالا را داشتند.
نتایج اصلی
دادههای ترکیبی از دو برنامه پیشگیری از اختلالات خوردن مبتنی بر رویکرد سواد رسانهای و حمایتی، نشاندهنده کاهش درونیسازی یا پذیرش آرمانهای اجتماعی مربوط به ظاهر در یک پیگیری 3 تا 6 ماه است (Kusel 1999؛ Neumark* 2000) [SMD: -0.28؛ 95% CI؛ 0.51 تا 0.05-]. شواهد کافی برای تائید تاثیر پنج برنامه طراحیشده برای پرداختن به نگرشها و رفتارهای غذایی و دیگر مسائل نوجوانان در جامعه عمومی یا مواردی که در معرض خطر بالای اختلال خوردن طبقهبندی میشوند (Buddeberg* 1998؛ Dalle Grave 2001؛ Killen 1993؛ Santonastaso 1999؛ Zanetti 1999) و شواهد کافی برای تائید تاثیر دو برنامه طراحیشده برای بهبود عزتنفس (O'Dea 2000؛ Wade 2003) وجود ندارد. دادههای دو برنامه آموزشی آگاهیبخشی در مورد اختلالات خوردن، برای آنالیز قابل تجمیع نبودند. شواهد کافی برای نشان دادن آسیب ناشی از هریک از برنامههای پیشگیری موجود در این مرور وجود ندارد.
نتیجهگیریهای نویسندگان
تنها تاثیر تجمیعشده قابل توجه در مرور فعلی، امکان نتیجهگیری قطعی را در مورد تاثیر برنامههای پیشگیری از اختلالات خوردن در کودکان و نوجوانان فراهم نمیکند، اگرچه هریک از مقایسههای تجمیعشده، شواهدی را از آسیب نشان ندادند. این متاآنالیز در حال اصلاح است تا تاثیر کارآزماییهای خوشهای-تصادفیسازیشده (cluster-randomised) را در نظر بگیرد.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
