برای وقوع لقاح در انسان، وجود سه عامل ضروری است: تخمک، اسپرم، و امکان رسیدن تخمک و اسپرم به یکدیگر. یکی از علل احتمالی نرسیدن تخمک و اسپرم به هم میتواند کمبود مخاط دهانه رحم یا کیفیت نامناسب این مخاط باشد. تصور میشود که مخاط موجود در دهانه رحم به اسپرم کمک میکند تا به تخمک برسد. در سال 1866، جیمز ماریون سیمز (James Marion Sims)، متخصص زنان آمریکایی، برای نخستینبار تست پساز مقاربت (postcoital test) را توصیف کرد، تستی که به کمک آن میتوان حرکت اسپرم را در مخاط کانال دهانه رحم مشاهده کرد: «اگر بلافاصله پساز مقاربت، قطرهای از مایع منی را از واژن برداریم و زیر میکروسکوپ قرار دهیم، حرکات سریع هزاران اسپرم را مشاهده خواهیم کرد.» بااینحال، تا دهه 1990، مشخص شد که تست پساز مقاربت از ویژگیهای تشخیصی و پیشآگهی ضعیفی برخوردار است. با این وجود، برخی از پزشکان معتقدند که تلقیح داخل رحمی یک درمان موثر برای «مشکلات مخاط دهانه رحم» (مخاط بیکیفیت یا ناکافی) است. پزشکان با این تکنیک، لوله بسیار ظریفی را حاوی اسپرم انتخابشده از طریق دهانه رحم، وارد واژن زن میکنند تا برای لقاح با تخمک (در لوله فالوپ) آماده شود. هدف از این روش، بایپس مخاط دهانه رحمی است که تصور میشود عامل ایجاد مشکل ناباروری باشد. برای ارزیابی سودمندی این تکنیک، تمام کارآزماییهای کنترلشدهای را بررسی کردیم که آن را بررسی کردند. تلقیح داخل رحمی با مقاربت زمانبندیشده مقایسه شد: به این معنا که زمان مقاربت براساس تعیین بارورترین زمان چرخه قاعدگی توصیه شد. پنج مطالعه مرتبط با موضوع در این مرور سیستماتیک وارد شدند. بهدلیل کیفیت پائین کارآزماییها و تفاوت در ویژگیهای شرکتکنندگان و روشهای انجام تلقیح، ترکیب پیامدهای بهدستآمده از شش مطالعه غیرممکن بود. هیچ شواهدی وجود ندارد که نشان دهد تلقیح داخل رحمی یک درمان موثر برای مشکلات مرتبط با مخاط دهانه رحم است. بنابراین، بعید است که تلقیح داخل رحمی در این شرایط سودمند باشد.
مطالعه چکیده کامل
تست پساز مقاربت (postcoital test)، از ویژگیهای تشخیصی و پیشآگهی ضعیفی برخوردار است. با این وجود، برخی پزشکان معتقدند این تست میتواند کاهش مقدار یا غیرطبیعی بودن مخاط دهانه رحم را که ممکن است باروری را مختل کند، شناسایی کند. یکی از روشهای پیشنهادی برای غلبه بر مخاط «نامساعد» دهانه رحم، تلقیح داخل رحمی (intrauterine insemination) است. در این روش، پزشک اسپرم را از طریق یک کاتتر کوچک که از دهانه رحم عبور داده میشود، بهطور مستقیم داخل حفره رحم تزریق میکند؛ مبنای این فرضیه، دور زدن (bypass) مخاط «نامساعد» دهانه رحم است. اگرچه اکثر انجمنهای زنان و زایمان استفاده از تلقیح داخل رحمی را برای درمان مشکلات مرتبط با مخاط دهانه رحم توصیه نمیکنند، برخی پزشکان همچنان آن را درمانی موثر برای زنانی میدانند که تصور میشود ناباروری آنان بهدلیل مشکلات مخاط دهانه رحم باشد.
اهداف
هدف از این مرور، تعیین اثربخشی تلقیح داخل رحمی، با یا بدون تحریک تخمدان، در زنانی بود که دارای مشکلات مخاط دهانه رحم بوده و موفق به بارداری نشده بودند.
روشهای جستوجو
پایگاه مرکزی ثبت کارآزماییهای کنترلشده کاکرین (CENTRAL) را در کتابخانه کاکرین ، شماره 3، سال 2008؛ MEDLINE (1966 تا آگوست 2008)؛ EMBASE (1980 تا آگوست 2008)؛ POPLINE (تا آگوست 2008) و LILACS (تا آگوست 2008) را جستوجو کردیم. علاوهبر این، با متخصصان این حوزه تماس گرفتیم و فهرست منابع مقالات مرتبط و فصلهای کتابها را جستوجو کردیم.
معیارهای انتخاب
کارآزماییهای تصادفیسازی و شبه-تصادفیسازی و کنترلشدهای را وارد این مرور کردیم که در آنها تلقیح داخل رحمی با مقاربت زمانبندیشده در دوره احتمالی باروری یا با مدیریت انتظار (expectant management) مقایسه شد. شرکتکنندگان شامل زنانی بودند که دارای مشکلات مخاط دهانه رحم بوده و حداقل به مدت یک سال موفق به بارداری نشده بودند.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
عناوین و چکیدههای 396 مقاله را ارزیابی کردیم و دو نویسنده بهطور مستقل از هم دادههای مربوط به روشها و نتایج پنج مطالعه شناساییشده را برای ورود استخراج کردند. پیامد اصلی، نرخ بارداری بهازای هر زوج بود.
نتایج اصلی
بهدلیل کیفیت روششناسی (methodology) کارآزماییها و تفاوت در ویژگیهای بیماران و مداخلات، پیامدهای بهدست آمده از شش مطالعه واردشده را در متاآنالیز تجمیع نکردیم. پیامدها بهصورت خلاصههای روایی (narrative) ارائه میشوند. حجمنمونه هر مطالعه برای دستیابی به نتیجهگیری بالینی مرتبط، بسیار کوچک بود. فقط یکی از مطالعات، اطلاعاتی را درباره برخی پیامدهای مهم مانند سقط خودبهخودی و بارداریهای چندقلویی ارائه داد، اما هیچیک از آنها وقوع مواردی را مانند سندرم تحریک شدید تخمدان گزارش نکردند.
نتیجهگیریهای نویسندگان
هیچ شواهدی از مطالعات منتشرشده وجود ندارد که تلقیح داخل رحمی یک درمان موثر برای مشکلات مرتبط با مخاط دهانه رحم است. با توجه به ویژگیهای تشخیصی و پیشآگهی ضعیف تست پساز مقاربت و همچنین مشاهده اینکه این تست هیچ مزیتی برای بهبود نرخ بارداری ندارد، بعید است که تلقیح داخل رحمی (با یا بدون تحریک تخمدان) برای درمان مشکلات احتمالی شناساییشده از طریق تست پساز مقاربت روش مفیدی باشد.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
