انقباض برونش ناشی از ورزش (exercise-induced bronchoconstriction) که معمولا آسم ناشی از ورزش نیز نامیده میشود، با نشانههایی مانند سرفه (سرفه در رختکن (locker room cough))، خسخس سینه، تنگینفس و احساس سنگینی در قفسهسینه پساز ورزش همراه است. اگرچه یک اپیزود بیماری معمول خود-محدودشونده است، ممکن است افراد مبتلا را از انجام فعالیتهای بدنی شدید منصرف کنند، این وضعیت میتواند عملکرد ورزشکاران حرفهای را از طریق کاهش استقامت و طولانیتر کردن زمان بازیابی مختل کند. ترکیب نتایج مطالعات نشان دادند که استنشاق بتا-آگونیستهای کوتاهاثر پیشاز ورزش در مقایسه با داروهای تثبیتکننده ماستسل بهتنهایی، شدت حملات را هم در بزرگسالان و هم در کودکان کاهش میدهد. علاوهبر این، داروهای تثبیتکننده ماستسل اندکی موثرتر از برونکودیلاتورهای آنتیکولینرژیک بودند. ترکیب بتا-آگونیستهای کوتاهاثر و داروهای تثبیتکننده ماستسل نسبت به این عوامل که بهتنهایی تجویز میشوند، موثرتر نبود. عوارض جانبی قابل توجهی با مصرف کوتاهمدت هیچیک از داروها گزارش نشد.
مطالعه چکیده کامل
انقباض برونش (یا آسم) ناشی از ورزش (exercise-induced bronchoconstriction) پساز فعالیت بدنی شدید شایع است و میتواند باعث عملکرد نامطلوب فرد، و بروز نشانههایی مانند سرفه، تنگینفس، خسخس سینه، احساس سنگینی در قفسهسینه شود، بهطوریکه این وضعیت ممکن است افراد را از انجام فعالیت بدنی منصرف کند. مدیریت بالینی این عارضه بر پیشگیری از طریق درمان و مصرف عوامل دارویی مختلف پیشاز ورزش متمرکز است. عوامل تثبیتکننده ماستسل (mast cell) در کاهش انقباض برونش ناشی از ورزش موثر هستند، اما اثربخشی آنها در مقایسه با عوامل برونکودیلاتور مشخص نیست.
اهداف
مقایسه کمّی تاثیرات استنشاق یک دوز واحد از عوامل تثبیتکننده ماستسل - ندوکرومیل سدیم (nedocromil sodium) یا سدیم کروموگلیکات (sodium cromoglycate) - با یک دوز واحد از بتا-آگونیستهای کوتاهاثر یا عوامل آنتیکولینرژیک - آتروپین (atropine) یا ایپراتروپیوم بروماید (ipratropium bromide) - پیشاز انجام یک فعالیت ورزشی شدید در شرکتکنندگان مبتلا به آسم، در سنین حداقل 6 سال، و مبتلا به انقباض راجعه برونش ناشی از ورزش. این مرور همچنین تاثیرات میان یک بتا-آگونیست کوتاهاثر بهتنهایی را با ترکیبی از یک بتا-آگونیست کوتاهاثر بهعلاوه یک تثبیتکننده ماستسل مقایسه میکند.
روشهای جستوجو
پایگاه ثبت تخصصی گروه راههای هوایی در کاکرین، CENTRAL؛ Current Contents، مقالات مروری، کتابهای درسی و فهرست منابع مقالات را جستوجو کردیم. همچنین برای شناسایی استنادهای بیشتر با تولیدکننده دارو و نویسندگان اصلی مطالعات تماس گرفتیم. جستوجوها تا آگوست 2008 بهروز هستند.
معیارهای انتخاب
کارآزماییهای تصادفیسازیشدهای که در آنها یک دوز پیشگیرانه واحد از یک تثبیتکننده ماستسل با یک بتا-آگونیست کوتاهاثر، یک عامل آنتیکولینرژیک، یا یک بتا-آگونیست کوتاهاثر بهتنهایی با ترکیبی از بتا-آگونیست کوتاهاثر بههمراه یک تثبیتکننده ماستسل برای پیشگیری از انقباض برونش ناشی از ورزش در افراد مبتلا به آسم بالای شش سال مقایسه شد. چالش ورزشی باید مطابق با استانداردهای پذیرفتهشده انجام گرفته و عملکرد ریوی (pulmonary function; PFT) بهعنوان درصد کاهش FEV1 یا حداکثر جریان بازدمی (peak flow) نسبت به مقدار پایه گزارش شده بود. معیارهای واردشده شامل محافظت کامل (حداکثر درصد کاهش PFT <15% پساز ورزش) و محافظت بالینی (50% بهبودی نسبت به تاثیر دارونما (placebo)) بودند.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
ارزیابی کیفیت و گنجاندن کارآزماییها توسط دو نویسنده بهطور مستقل از هم و با استفاده از فرمهای استانداردشده صورت گرفت. نویسنده دوم، استخراج دادهها و محاسبات را تائید کرد. تلاش شد با نویسندگان مطالعات تماس گرفته شود. تخمین تجمعی برای معیارهای پیوسته (continuous) عملکرد ریوی بهصورت تفاوت میانگین وزندهیشده (WMD) و دادههای دوحالتی (dichotomous data) در قالب نسبت شانس (OR)، هر دو با 95% فواصل اطمینان (95% CI) و با استفاده از مدل اثرات تصادفی (random-effects model) گزارش شدند. تستهای ناهمگونی (heterogeneity) برای نتایج تجمعی نیز انجام شدند.
نتایج اصلی
بیستوچهار کارآزمایی (518 شرکتکننده) که میان سالهای 1976 و 1998 در 13 کشور انجام شدند، وارد این مرور شدند. همه داروها در کاهش انقباض برونش ناشی از ورزش موثر بودند، اما میزان اثربخشی داروها حتی در یک فرد نیز متفاوت بود. داروهای تثبیتکننده ماستسل در مقایسه با عوامل آنتیکولینرژیک در کاهش انقباض برونشها تا حدودی موثرتر بودند. میانگین حداکثر کاهش با مصرف MCS حدود 7.1% در مقایسه با 13.8% با مصرف AC بود (WMD: %6.7؛ 95% CI: 3.3 تا 10.0)، همچنین موجب محافظت کامل (73% در مقایسه با 56%؛ OR: 2.2؛ 95% CI؛ 1.3 تا 3.7) و محافظت بالینی (73% در مقایسه با 52%؛ OR: 2.7؛ 95% CI؛ 1.1 تا 6.4) در تعداد بیشتری از افراد شدند. هیچ تفاوت زیرگروه براساس سن، شدت بیماری یا کیفیت مطالعه مشاهده نشد و بروز عوارض جانبی برای هیچیک از گروههای عوامل دارویی گزارش نشد. داروهای تثبیتکننده ماستسل در پیشگیری از بدتر شدن بیماری به اندازه بتا-آگونیستهای کوتاهاثر موثر نبودند. میانگین حداکثر کاهش عملکرد ریوی با مصرف MCS حدود 11.2% در مقایسه با 4.3% با مصرف بتا-آگونیستها بود (WMD: %6.8؛ 95% CI؛ 4.5 تا 9.2). MCS در افراد کمتری موجب محافظت کامل (66% در مقایسه با 85%؛ OR: 0.3؛ 95% CI؛ 0.2 تا 0.5) یا محافظت بالینی (55% در مقایسه با 77%؛ OR: 0.4؛ 95% CI؛ 0.2 تا 0.8) شد. هیچ تفاوت معنیداری میان زیرگروهها براساس سن، شدت بیماری، نوع دارو، روش تجویز یا کیفیت مطالعه مشاهده نشد. تفاوت معنیداری در عوارض جانبی مشاهده نشد، بهطوریکه بروز عوارض جانبی در 11% از بیماران دریافتکننده بتا-آگونیست کوتاهاثر و 3% از بیماران دریافتکننده داروهای تثبیتکننده ماستسل گزارش شد (OR: 0.2؛ 95% CI؛ 0.0 تا 8.2). ترکیب یک داروی تثبیتکننده ماستسل با یک بتا-آگونیست کوتاهاثر مزایای قابل توجهی را از نظر عملکرد ریوی نسبت به بتا-آگونیستهای کوتاهاثر بهتنهایی ایجاد نکرد. میانگین حداکثر کاهش عملکرد ریوی با مصرف SABA بهتنهایی 5.3% در مقایسه با 3.5% با درمان ترکیبی بود (WMD: %1.8؛ 95% CI؛ 1.1- تا 4.6). بتا-آگونیستها بهتنهایی در تعداد کمتری از افراد موجب محافظت کامل (68% در مقایسه با 80%؛ OR: 0.5؛ 95% CI؛ 0.2 تا 1.4) یا محافظت بالینی (70% در مقایسه با 86%؛ OR: 0.4؛ 95% CI؛ 0.1 تا 1.2) شدند، اما این تفاوت به سطح معنیداری نرسید (p: 0.17). تفاوتی در زیرگروهها وجود نداشت.
نتیجهگیریهای نویسندگان
در افراد مبتلا به آسم پایدار، بتا-آگونیستهای کوتاهاثر، داروهای تثبیتکننده ماستسل یا آنتیکولینرژیکها همگی با عوارض جانبی اندک، تاثیر محافظتی قابل توجهی را در برابر انقباض برونش ناشی از ورزش ایجاد میکنند. بهطور متوسط، SABAها در کاهش انقباض برونش موثرتر از داروهای تثبیتکننده ماستسل بودند، درحالیکه داروهای تثبیتکننده ماستسل موثرتر از عوامل آنتیکولینرژیک ظاهر شدند. ترکیب SABA و داروهای تثبیتکننده ماستسل ممکن است در برخی موارد انتخاب مناسبی باشد. تفاوت در پاسخ افراد به این داروها در کارآزماییهای چند-بازویی نشان میدهد که متخصصان بالینی و بیماران باید با همکاری یکدیگر، موثرترین درمان پیشگیرانه را برای هر فرد شناسایی کنند.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
