هر ساله تعداد زیادی از افراد در اثر آتشسوزی منازل، کشته یا زخمی می شوند. آتشسوزیهایی که با سیستمهای هشدار دود شناسایی میشوند، با میزان مرگومیر کمتری مرتبط هستند. این مرور نشان داد که برنامههای ترویج استفاده از سیستمهای هشدار دود، کاربرد و عملکرد آنها را به میزان متوسطی افزایش دادند، یا اصلا افزایشی نداشتند، و تاثیر مفیدی بر آتشسوزیها یا جراحات مرتبط با آتشسوزی نداشتند. ارائه مشاوره توسط کارکنان بخش مراقبتهای سلامت، بهعنوان بخشی از مراقبتهای سلامت کودکان، ممکن است استفاده از سیستمهای هشدار دود را در منازل افزایش دهد، اما تاثیرات آن بر آسیبها بررسی نشدهاند. شواهد کمی برای حمایت از کاربرد رسانههای جمعی یا برنامههای آموزشی در سطح جامعه یا برنامههایی برای اهدای رایگان سیستمهای هشدار دود بهعنوان روشهای موثر برای ترویج استفاده از سیستمهای هشدار دود یا کاهش آسیبهای ناشی از آتشسوزی وجود دارد. انجام تحقیقات بیشتری برای بررسی برنامههای نصب سیستمهای هشدار دود در سطح جامعه مورد نیاز است.
مطالعه چکیده کامل
در سطح جهانی، سوختگیهای ناشی از آتشسوزی و استنشاق دود در سال 2000، تعداد 238,000 مورد مرگومیر را به خود اختصاص دادند، که نرخی معادل 3.9 مورد مرگومیر/100,000 را نشان میدهد و کودکان و جوانان زیر 44 سال بیشترین سهم مرگومیر را تشکیل میدهند. استفاده از سیستمهای هشدار دود با کاهش خطر مرگومیر ناشی از آتشسوزی در منازل مسکونی مرتبط بوده است.
اهداف
ما مداخلات مربوط به ترویج استفاده از سیستمهای هشدار دود را در منازل مسکونی، ارزیابی تاثیر آنها را بر شیوع استفاده از سیستمهای هشدار دود شخصی و فعال، و بروز آتشسوزی و سوختگی و دیگر آسیبهای مرتبط با آتشسوزی را ارزیابی کردیم.
روشهای جستوجو
پایگاه ثبت تخصصی گروه صدمات در کاکرین؛ CENTRAL؛ MEDLINE؛ EMBASE؛ PsycINFO؛ CINAHL؛ ERIC، Dissertation Abstracts؛ IBSS؛ ISTP؛ FIREDOC؛ LRC، مجموعه مقالات کنفرانسها، مطالعات موردی منتشرشده و کتابشناختیها (bibliography) را جستوجو کردیم و با محققان و سازمانهای مربوطه برای شناسایی کارآزماییها تماس گرفتیم. اکثر جستوجوها آخرینبار در سپتامبر 2007 بهروز شدند.
معیارهای انتخاب
کارآزماییهای تصادفیسازیشده یا تصادفیسازینشده و کنترلشده که پساز سال 1969 تکمیل یا منتشر شدند و مداخلات مربوط به ترویج استفاده از سیستمهای هشدار دود مسکونی را ارزیابی کردند.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
دو نویسنده بهطور مستقل از هم دادهها را استخراج کرده و کیفیت کارآزمایی را ارزیابی کردند. ما متاآنالیز کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترلشده را برای ترکیب نسبت شانس (OR) میان گروههای مداخله و کنترل، با استفاده از مدل اثرات تصادفی (random-effects model)، انجام دادیم. تست chi-square برای بررسی ناهمگونی (heterogeneity) از سطح معنیداری 10% استفاده کرد. نتایج کارآزمایی تصادفیسازینشده بهصورت روایی (narrative) شرح داده میشوند.
نتایج اصلی
ما 26 کارآزمایی تکمیلشده را شناسایی کردیم، که 17 مورد از آنها تصادفیسازیشده بودند. در مجموع، مداخلات مشاورهای و آموزشی، با یا بدون ارائه سیستمهای هشدار دود رایگان یا تخفیفدار، احتمال استفاده از آنها (OR: 1.21؛ 95% CI؛ 0.89 تا 1.64) و داشتن یک سیستم هشدار نصبشده و کاربردی (OR: 1.33؛ 95% CI؛ 0.98 تا 1.80) را به میزان متوسطی افزایش دادند. اینکه برنامه مداخله علاوهبر آموزش، سیستمهای هشدار دود رایگان یا با تخفیف را ارائه داد یا خیر، بر این نتایج تاثیری نداشت. بااینحال، نتایج به کیفیت کارآزمایی حساس بودند. ارائه مشاوره بهعنوان بخشی از نظارت بر مراقبتهای اولیه سلامت کودک، تاثیرات تاحدی بیشتر بر استفاده از سیستم هشدار (OR: 1.96؛ 95% CI؛ 1.03 تا 3.72) و عملکرد آن (OR: 1.46؛ 95% CI؛ 1.15 تا 1.85) داشت، نتایجی که عموما توسط کارآزماییهای تصادفیسازینشده که مداخلات مشابه را ارزیابی کردند، پشتیبانی شدند. پیامدهای آسیب فقط در یک کارآزمایی تصادفیسازی و کنترلشده گزارش شد، که در آن هیچ تاثیری از برنامه توزیع سیستمهای هشدار دود بر کل آسیبها (نسبت نرخ (rate ratio): 1.3؛ 95% CI؛ 0.9 تا 1.9) یا بر بستری شدن در بیمارستان و مرگومیر (نسبت نرخ: 1.3؛ 95% CI؛ 0.7 تا 2.3) یافت نشد، درحالیکه در یک کارآزمایی تصادفیسازینشده که یک برنامه توزیع مشابه را ارزیابی کرد، کاهش قابل توجهی در آسیبهای جدی گزارش شد. هیچیک از کارآزماییها تاثیر مفیدی را بر آتشسوزیها نشان ندادند. رسانههای جمعی و آموزش جامعه در چندین کارآزمایی تصادفیسازینشده، فایده کمی را نشان دادند. دو کارآزمایی، که یکی از آنها تصادفیسازیشده بود، نشان دادند که برنامههای نصب سیستمهای هشدار دود احتمال استفاده از یک سیستمهای هشدار دود فعال را افزایش میدهند، و کارآزمایی تصادفیسازینشده کاهش آسیبهای مرتبط با آتشسوزی را گزارش کرد.
نتیجهگیریهای نویسندگان
این مرور نشان داد که برنامههای ترویج استفاده از سیستمهای هشدار دود، در بهترین حالت، تاثیرات مفید کمی بر استفاده از و عملکرد آنها دارند و هیچ تاثیر مفید اثباتشدهای بر آتشسوزیها یا آسیبهای مرتبط با آتشسوزی ندارند. مشاوره بهعنوان بخشی از نظارت بر سلامت کودک، تاثیر تاحدی بیشتری بر استفاده از و عملکرد سیستمهای هشدار دود دارد، اما تاثیرات آن بر آسیبها ارزیابی نشدند. برنامههای توزیع عمومی سیستمهای هشدار دود، افزایش شیوع استفاده از آنها یا کاهش آتشسوزی یا آسیبهای مرتبط با آتشسوزی را نشان ندادهاند. نشان داده نشد که برنامههای آموزشی مبتنی بر جامعه، سوختگیها یا آسیبهای مرتبط با آتشسوزی را کاهش میدهند. برنامههای نصب سیستمهای هشدار دود در سطح جامعه ممکن است شیوع استفاده از آنها را افزایش داده و آسیبهای مرتبط با آتشسوزی را کاهش دهند، اما این نتایج نیاز به تائید دارند، و مقرونبهصرفه بودن چنین برنامههایی ارزیابی نشده است. تلاشها برای ترویج استفاده از سیستمهای هشدار دود از طریق برنامههای نصب آنها باید توسط کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترلشده با طراحی مناسب که پیامدهای آسیب و مقرونبهصرفه بودن را اندازهگیری میکنند، ارزیابی شوند.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
