افرادی که به مصرف اوپیوئیدها معتاد هستند، در معرض خطر بالای مصرف بیشازحد اوپیوئیدها، ابتلا به HIV، هپاتیت B و C و فعالیتهای مجرمانه قرار دارند. این امر منجر به اتخاذ رویکرد درمانی کاهش آسیب در اعتیاد به مواد مخدر شده است. هدف از درمان، کاهش این خطرات و عود مصرف اوپیوئیدها و چند-مادهای و ارتقای سازگاری روانی-اجتماعی است. درمان نگهدارنده با متادون یک درمان جایگزین طولانیمدت با اوپیوئیدها است که برای مدیریت وابستگی به اوپیوئیدها، کاهش مصرف اوپیوئیدهای غیرقانونی و افزایش ماندگاری در دوره درمان استفاده میشود. این دارو که بهصورت خوراکی مصرف میشود و طی 24 تا 36 ساعت فعال است، یک داروی اوپیوئیدی است که تاثیرات سرخوشی هروئین را از بین میبرد و نشانههای ترک را کاهش میدهد و همچنین با فعالیتهای عادی در محل کار یا مدرسه سازگار است. نویسندگان این مرور، 21 کارآزمایی کنترلشده را شناسایی کردند که در مجموع شامل 5994 مصرفکننده اوپیوئید بودند. در 11 مورد از این کارآزماییها، که همگی از ایالات متحده آمریکا بودند، 2279 شرکتکننده بهصورت تصادفی به دو گروه درمان با متادون در دوزهای مختلف یا درمان دیگری (بوپرنورفین یا لوومتادیل) تقسیم شدند. درمان بین هفت و 53 هفته طول کشید. تعداد 10 کارآزمایی کنترلشده دیگر، 3715 شرکتکننده را بهطور تصادفی به یک گروه درمانی اختصاص ندادند. این مطالعات از کشورهای مختلف بودند و مصرفکنندگان اوپیوئیدها را به مدت یک تا 10 سال پیگیری کردند. دوزهای بالاتر متادون (60 تا 100 میلیگرم در روز) در مقایسه با دوزهای پائینتر (1 تا 39 میلیگرم در روز) در حفظ مصرفکنندگان اوپیوئیدها در روند درمان و کاهش مصرف غیرقانونی هروئین و کوکائین در طول درمان، موثرتر بودند. فقط در یک کارآزمایی، به نظر میرسید عوارض جانبی متادون در دوزهای مختلف مشابه بودند.
سازماندهی و مقررات درمان نگهدارنده با متادون بسیار متفاوت است و برخی کشورها دستورالعملهای صریحی برای اجرای برنامه دارند. درمان نگهدارنده با متادون شامل تجویز دارویی است که خود باعث وابستگی میشود. این بدان معناست که درمان بهطور طبیعی با هدف بهبودی کامل فرد انجام نمیشود.
مطالعه چکیده کامل
درمان نگهدارنده با متادون (methadone maintenance treatment; MMT) یک درمان جایگزین طولانیمدت اوپیوئیدها است که در مدیریت وابستگی به اوپیوئیدها موثر است. حتی اگر MMT با دوز بالا برای کاهش مصرف اوپیوئیدهای غیرقانونی و افزایش ماندگاری در درمان توصیه شود، در حال حاضر «سازماندهی و تنظیم درمان نگهدارنده با متادون بسیار متفاوت است».
اهداف
ارزیابی اثربخشی دوزهای مختلف MMT در اصلاح پیامدهای سلامت و اجتماعی و ارتقای عملکرد خانوادگی، شغلی و ارتباطی بیماران.
روشهای جستوجو
به جستوجو در بانکهای اطلاعاتی زیر پرداختیم:
- MEDLINE (OVID 1966-2001)
- EMBASE (1988-2001)
- ERIC (1988-2001)
- Psychinfo (1947-2001)
- پایگاه ثبت کارآزماییهای کنترلشده کاکرین (CCTR) (1947-2001)
- پایگاه ثبت گروه مواد مخدر و الکل در کاکرین (CDAG) (1947-2001)
استراتژی جستوجوی CDAG بههمراه یک استراتژی خاص MESH اعمال شدند.
مطالعات بیشتر از طریق موارد زیر جستوجو شدند:
· ارسال نامه به نویسندگان
· بررسی منابع.
معیارهای انتخاب
کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترلشده (randomised controlled trials; RCTs) و مطالعات آیندهنگر کنترلشده (controlled prospective studies; CPS) که به ارزیابی درمان نگهدارنده با متادون در دوزهای مختلف در مدیریت وابستگی به اوپیوئیدها پرداختند. کارآزماییهای تصادفیسازینشده زمانی وارد مطالعه شدند که تعدیل مناسب برای عوامل مخدوشکننده در مرحله آنالیز انجام شد.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
استخراج دادهها توسط دو نویسنده به طور جداگانه انجام شد. اختلافنظرات توسط نویسنده سوم برطرف شدند. ارزیابی کیفیت روششناسی (methodology) مطالعات با استفاده از چکلیست CDAG انجام شد.
نتایج اصلی
22 مطالعه حذف شدند. 21 مطالعه شامل موارد زیر بودند: 11 مورد RCT (2279 شرکتکننده) و 10 مورد CPS (3715 شرکتکننده).
پیامدها: میزان ماندگاری - RCTها: دوزهای بالا در مقایسه با دوزهای پائین در دورههای پیگیری کوتاهتر: RR: 1.36 [1.13, 1.63]، و در دورههای پیگیری طولانیتر: RR: 1.62 [0.95, 2.77].
مصرف اوپیوئیدها (خود-اظهاری)، تعداد دفعات/وزن - RCTها: دوزهای بالا در مقایسه با دوزهای پائین WMD: -2.00 [-4.77, 0.77]، دوزهای بالا در مقایسه با دوزهای متوسط WMD: -1.89 [-3.43, -0.35]
پرهیز از مصرف اوپیوئیدها (براساس آزمایش ادرار) در >3-4 هفته - RCTها: دوزهای بالا در مقایسه با دوزهای پائین: RR: 1.59 [1.16, 2.18] دوزهای بالا در مقایسه با دوزهای متوسط RR: 1.51 [0.63, 3.61]
پرهیز از مصرف کوکائین (براساس آزمایش ادرار) در >3-4 هفته - RCTها: دوزهای بالا در مقایسه با دوزهای پائین: RR: 1.81 [1.15, 2.85]
مرگومیر ناشی از مصرف بیشازحد - CPSها: دوز بالا در مقایسه با دوز پائین در پیگیری 6 سال: RR: 0.29 [0.02, 5.34] دوز بالا در مقایسه با دوز متوسط در پیگیری 6 سال: RR: 0.38 [0.02, 9.34] دوز متوسط در مقایسه با دوز پائین در پیگیری 6 سال: RR: 0.57 [0.06, 5.06]
نتیجهگیریهای نویسندگان
دوزهای متادون از 60 تا 100 میلیگرم در روز، در مقایسه با دوزهای پائینتر، در حفظ بیماران روی درمان و کاهش مصرف هروئین و کوکائین در طول درمان، موثرتر هستند. یافتن دوز مطلوب یک توانایی بالینی است، اما پزشک باید این نتیجهگیریها را در استراتژیهای درمانی در نظر بگیرد.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
