هر ساله افراد زیادی بهصورت عمدی (برای مثال در اقدام به خودکشی) یا بهصورت تصادفی توسط گاز مونوکسید کربن (carbon monoxide) مسموم میشوند. مونوکسید کربن در انتقال اکسیژن در بدن اختلال ایجاد کرده و همچنین میتواند بهطور مستقیم به اندامهای مختلفی از جمله مغز آسیب برساند. درمان معمول شامل دور کردن فرد مسمومشده از منبع گاز، مراقبتهای حمایتی عمومی و تجویز اکسیژن است که فرایند دفع مونوکسید کربن را از بدن تسریع میکند. اکسیژن با فشار بالا (اکسیژن پُرفشار (hyperbaric oxygen)) در بیمارستانهای معدودی در دسترس است و گاهی برای سرعت بخشیدن به این فرایند حتی بیشتر استفاده میشود. بااینحال، مرور کارآزماییهای منتشرشده، شواهدی متناقض، بالقوه سوگیرانه و بهطور کلی ضعیفی را در رابطه با سودمندی اکسیژن پُرفشار به منظور پیشگیری از آسیبهای نورولوژیکی یافته است.
مطالعه چکیده کامل
مسمومیت با مونوکسید کربن (carbon monoxide; CO) همچنان یکی از علل مهم آسیبهای تصادفی و عمدی در سراسر جهان به شمار میرود. چندین کارآزمایی تصادفیسازینشده و کورسازینشده نشان دادهاند که استفاده از اکسیژن پُرفشار (hyperbaric oxygen; HBO) از ایجاد عوارض نورولوژیک پیشگیری میکند. این یافتهها منجر به استفاده گسترده از HBO در مدیریت بالینی بیماران مبتلا به مسمومیت با مونوکسید کربن شده است.
اهداف
بررسی کارآزماییهای تصادفیسازیشده پیرامون اثربخشی اکسیژن پُرفشار (HBO) در مقایسه با اکسیژن با فشار طبیعی (normobaric oxygen; NBO) به منظور پیشگیری از بروز عوارض نورولوژیکی در بیماران مبتلا به مسمومیت حاد با مونوکسید کربن.
روشهای جستوجو
بانکهای اطلاعاتی الکترونیکی زیر را جستوجو کردیم: پایگاه ثبت تخصصی گروه صدمات در کاکرین (جون 2010)؛ پایگاه مرکزی ثبت کارآزماییهای کنترلشده کاکرین ( کتابخانه کاکرین ، سال 2010، شماره 2)؛ MEDLINE (Ovid SP) از سال1950 تا جون 2010؛ EMBASE (Ovid SP) از سال 1980 تا جون 2010؛ ISI Web of Science: Science Citation Index Expanded (SCI-EXPANDED) از سال 1970 تا جون 2010؛ ISI Web of Science: نمايهنامه استنادی مقالات کنفرانسهای علمی (CPCI-S) از سال 1990 تا جون 2010.
معیارهای انتخاب
تمام کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترلشدهای که در آنها HBO با NBO مقایسه شد و شامل بزرگسالان غیربارداری بودند که دچار مسمومیت حاد با مونوکسید کربن شدند (صرفنظر از شدت مسمومیت).
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
دو نویسنده بهطور مستقل از هم اطلاعات مربوط به هر کارآزمایی را شامل موارد زیر استخراج کردند: تعداد بیماران تصادفیسازیشده، انواع شرکتکنندگان، دوز و طول دوره مداخله، و شیوع نشانههای نورولوژیکی در دوره پیگیری.
نتایج اصلی
هفت کارآزمایی تصادفیسازی و کنترلشده با کیفیتهای متفاوت شناسایی شدند؛ یکی از آنها بهدلیل عدم ارزیابی پیامدهای بالینی، حذف شد. از شش کارآزمایی باقیمانده شامل 1361 شرکتکننده، دو کارآزمایی تاثیر مفید HBO را در کاهش عوارض نورولوژیکی در مدت یک ماه نشان دادند، درحالیکه چهار کارآزمایی دیگر چنین تاثیری را نیافتند. یکی از این چهار مورد، ناقص است (چکیدهای از یک آنالیز موقتی (interim analysis)). اگرچه متاآنالیز تجمعی اثرات تصادفی (random effects)، مزیت معنیداری را برای HBOT نشان نمیدهد (OR برای نواقص نورولوژیکی: 0.78؛ 95% CI؛ 0.54 تا 1.12)، ناهمگونی آماری (statistical heterogeneity) و روششناسی (methodology) قابل توجهی میان کارآزماییها آشکار بود، لذا این نتیجه باید با احتیاط تفسیر شود. علاوهبر این، نواقصی در طراحی یا آنالیز تمامی کارآزماییها دیده شد. نکته مهم این است که نتیجهگیریهای یک کارآزمایی مثبت ممکن است تحت تاثیر تعدیل نشدن برای تست فرضیههای متعدد قرار گرفته باشند، درحالیکه تفسیر کارآزمایی مثبت دیگر بهدلیل خطر بالای سوگیری (bias) ایجادشده در طول آنالیز، از جمله تغییر آشکار در پیامد اولیه، با دشواری روبهرو است. همچنین، هر دو کارآزمایی «بهدلیل مزیت» زودتر از موعد متوقف شدند، که این امر احتمالا تاثیر مشاهدهشده را بزرگتر از حد واقعی نشان داد. در مقابل، سه کارآزمایی با نتایج منفی، توان آماری پائینی برای شناسایی مزیت HBO داشتند، این امر در دو کارآزمایی بهدلیل حذف بیماران با مسمومیت شدید و در کارآزمایی دیگر بهدلیل پیگیری بسیار ضعیف بوده است. یک کارآزمایی که گفته شد حدود هشت سال پیش به پایان رسید، آنالیز نهایی خود را در هیچ مجمعی ارائه نداد.
نتیجهگیریهای نویسندگان
کارآزماییهای تصادفیسازیشده موجود مشخص نمیکنند که تجویز HBO برای بیماران مبتلا به مسمومیت با مونوکسید کربن، میزان بروز پیامدهای نامطلوب نورولوژیکی را کاهش میدهد یا خیر. برای تبیین بهتر نقش HBO، در صورت وجود، در درمان بیماران مبتلا به مسمومیت با مونوکسید کربن، انجام پژوهشهای بیشتری مورد نیاز است. این سوال پژوهشی، به بهترین نحو برای بررسی در قالب یک کارآزمایی تصادفیسازی و کنترلشده چندمرکزی مناسب است.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
