درمان تزریقی (injection therapy) یکی از درمانهای متعددی است که برای بیماران مبتلا به کمردرد تحتحاد (با سابقه بیشاز شش هفته) و مزمن (با سابقه بیشاز 12 هفته) در دسترس است. محل انجام تزریق، نوع داروی مصرفی و دلیل انجام آن میتواند کاملا متفاوت باشد.
تزریق میتواند در بخشهای مختلف ستون فقرات (فضای میان مهرهها، اطراف ریشههای عصبی یا داخل دیسک)، رباطها، عضلات یا نقاط هدف (trigger points) (نقاطی در عضلات که در صورت فشار محکم باعث ایجاد درد میشوند) انجام شود. در این روش، داروهایی استفاده میشوند که باعث کاهش تورم (کورتیکواستروئیدها، داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAIDs)) و کاهش درد (مورفین، داروهای بیحسکننده) میشوند. درمان تزریقی میتواند برای افرادی که دچار کمردرد با یا بدون درد و دیگر نشانهها در پا هستند، استفاده شود.
تا مارچ 2007، تعدادی از بانکهای اطلاعاتی الکترونیکی از مقالات حوزه مراقبت سلامت جستوجو شدند. این جستوجو تعداد 18 کارآزمایی تصادفیسازی و کنترلشده ((randomised controlled trials; RCTs)؛ 1179 شرکتکننده) را شناسایی کرد که در آنها تزریق انواع داروها در مقایسه با یک داروی دارونما (placebo) یا داروهای دیگر بررسی شد. این تزریقها در فضای اپیدورال (فضای میان مهرههای کمر و خارج از غشاهایی که طناب نخاعی را احاطه کردهاند)، مفاصل فاست (facet) (محل اتصال دو مهره به یکدیگر) یا نقاط حساس (tender spots) در رباطها یا عضلات انجام شدند.
نویسندگان این مرور، ده مورد از 18 RCT را از نظر نحوه اجرا و گزارشدهی کارآزماییها، دارای خطر پائین سوگیری (bias) ارزیابی کردند. آنها نتوانستند نتایج را بهصورت آماری با یکدیگر ترکیب کنند زیرا محلهای تزریق، داروهای مورد استفاده و پیامدهای اندازهگیریشده بسیار متنوع بودند. فقط پنج مورد از 18 کارآزمایی، نتایج معنیداری را به نفع یکی از بازوهای درمانی گزارش کردند. نویسندگان، فقط در دو مطالعه به این نتیجه رسیدند که مزایای احتمالی درمان، ارزش پذیرش آسیبهای بالقوه آن را دارد.
در نه مورد از 18 مطالعه، عوارض جانبی مانند سردرد، سرگیجه، درد موضعی گذرا، گزگز و بیحسی و تهوع در تعداد کمی از بیماران گزارش شدند. مصرف مورفین بهطور شایعی با خارش، تهوع و استفراغ همراه بود. عوارض نادر اما جدیتر درمان تزریقی در منابع علمی ذکر شدهاند، مواردی مانند سندرم دم اسب (cauda equina syndrome)، آرتریت سپتیک مفصل فاست (septic facet joint arthritis)، دیسکیت (discitis)، پاراپلژی (paraplegia)، آبسههای پارااسپینال (paraspinal). اگرچه فراوانی مطلق این عوارض ممکن است نادر باشد، این خطرات باید در نظر گرفته شوند.
براساس این نتایج، نویسندگان این مرور نتیجه گرفتند که هیچ شواهد محکمی به نفع یا علیه استفاده از هیچیک از انواع درمان تزریقی برای افراد مبتلا به کمردرد تحتحاد یا مزمن وجود ندارد.
مطالعه چکیده کامل
اثربخشی درمان تزریقی (injection therapy) برای مدیریت بالینی کمردرد همچنان قابل بحث است. ناهمگونی (heterogeneity) بافت هدف، عامل دارویی و دوز مصرفی که معمولا در کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترلشده (randomised controlled trials; RCTs) دیده میشوند، نشاندهنده نیاز به مقایسههای بالینی معتبر در سنتز منابع علمی است.
اهداف
تعیین اینکه درمان تزریقی در مقایسه با دارونما (placebo) یا دیگر درمانها برای بیماران مبتلا به کمردرد تحتحاد یا مزمن موثرتر است یا خیر.
روشهای جستوجو
جستوجوی مرور سیستماتیک قبلی را بهروز کردیم و از ژانویه 1999 تا مارچ 2007، پایگاه مرکزی ثبت کارآزماییهای کنترلشده کاکرین، بانکهای اطلاعاتی MEDLINE و EMBASE را برای یافتن کارآزماییهای مرتبط که به زبانهای انگلیسی، فرانسوی، آلمانی، هلندی و نوردیک گزارش شدند، جستوجو کردیم. منابع کارآزماییهای شناساییشده را نیز غربال کردیم.
معیارهای انتخاب
RCTهای مربوط به تاثیرات درمان تزریقی در نواحی اپیدورال، فاست (facet) یا موضعی برای کمردرد تحتحاد یا مزمن وارد این مرور شدند. مطالعاتی که تاثیرات تزریق داخل دیسک، پرولوتراپی (prolotherapy) یا اوزونتراپی (Ozone therapy) را با دیگر درمانها مقایسه کردند، از این مرور کنار گذاشته شدند، مگر اینکه درمان تزریقی با یک عامل دارویی دیگر (غیر از دارونما)، بخشی از یکی از بازوهای درمانی بوده باشد. مطالعات مربوط به تزریق در مفاصل ساکروایلیاک (sacroiliac) و مطالعاتی که تاثیرات استروئیدهای اپیدورال را برای دردهای رادیکولار (radicular) ارزیابی کردند نیز حذف شدند.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
دو نویسنده مرور بهطور مستقل از هم کیفیت کارآزماییها را ارزیابی کردند. اگر دادههای مطالعه از نظر بالینی و آماری بیشازحد ناهمگون بودند که امکان انجام متاآنالیز نبود، از سنتز بهترین شواهد برای جمعبندی نتایج استفاده کردیم. با در نظر گرفتن کیفیت روششناسی (methodology) مطالعات، شواهد به پنج سطح (قوی، متوسط، محدود، متناقض یا بدون شواهد) طبقهبندی شدند.
نتایج اصلی
تعداد 18 کارآزمایی (1179 شرکتکننده) در این مرور بهروزشده وارد شدند. نواحی تزریق از فضاهای اپیدورال و مفاصل فاست (یعنی تزریقهای داخل مفصلی، اطراف مفصلی و بلوکهای عصب) تا نواحی موضعی (یعنی نقاط حساس (tender points) و تریگر پوینتها (trigger points)) متغیر بودند. داروهایی که بررسی شدند، شامل کورتیکواستروئیدها، بیحسکنندههای موضعی و انواع داروهای دیگر بودند. کیفیت روششناسی کارآزماییها محدود بود، بهطوری که فقط 10 مورد از 18 کارآزمایی دارای کیفیت روششناسی بالا ارزیابی شدند. بهدلیل ناهمگونی بالینی میان کارآزماییها، تجمیع آماری امکانپذیر نبود. در مجموع، نتایج نشان دادند که شواهد محکمی به نفع یا علیه استفاده از هیچیک از انواع درمانهای تزریقی وجود ندارد.
نتیجهگیریهای نویسندگان
شواهد کافی برای حمایت از استفاده از درمان تزریقی در مدیریت بالینی کمردرد تحتحاد و مزمن وجود ندارد. بااینحال، نمیتوان این احتمال را منتفی دانست که زیرگروههای خاصی از بیماران ممکن است به نوع خاصی از درمان تزریقی پاسخ دهند.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
