مالاریا یک مشکل عمده در حوزه سلامت است که بهویژه افراد ساکن در جنوب صحرای آفریقا و دیگر مناطق گرمسیری جهان را تحت تاثیر قرار میدهد. این بیماری اغلب موجب بیماریزایی قابلتوجه و مرگومیر بالا میشود، بهخصوص در کودکان زیر پنج سال، و از طریق نیش پشههای ماده آلوده انتقال مییابد. داروهای متعددی برای درمان عفونتهای مالاریا وجود دارند و داروهای کمکی نیز هستند که میتوان از آنها برای افزایش اثربخشی استفاده کرد. از آنجا که انگلها برای تکثیر به آهن نیاز دارند، داروهایی که آهن را از انگل دریغ میکنند (یعنی داروهای شلاتکننده آهن (iron-chelating))، میتوانند سرعت تکثیر انگل را مهار کنند و ممکن است به عنوان درمانهای کمکی در کنار داروهای مرسوم ضدمالاریا استفاده شوند. بااینحال، این عوامل ممکن است دسترسی فرد را به آهن نیز کاهش دهند و این امر میتواند در بروز یا تشدید کمخونی نقش داشته باشد. عوامل مختلفی برای شلاتکردن آهن وجود دارند، از جمله دسفریاوکسامین (DFO) و دفریپرون (deferiprone)، که همگی در مرور کارآزماییها بررسی شدند، هرچند DFO باید بهصورت وریدی تجویز شود و از این رو در بیشتر مناطق مالاریاخیز، کاربرد چندانی نخواهد داشت. این داروها ممکن است عوارض جانبیای مانند سردرد، سرگیجه، درد عضلانی و خستگی نیز ایجاد کنند. این مرور هفت کارآزمایی مربوط به DFO و دفریپرون را شناسایی کرد که شامل 570 شرکتکننده بودند. اگرچه این داروها ممکن است تا حدی به کاهش سطح انگلها کمک کرده باشند، به نظر میرسید عوارض جانبی نیز بههمراه داشتهاند، از جمله نگرانیهایی در مورد احتمال افزایش مرگومیر. شواهد کافی برای حمایت از کاربرد عوامل شلاتکننده آهن به عنوان درمان کمکی در مالاریا وجود ندارد و انتظار نمیرود کارآزماییها بیشتری در این زمینه انجام شوند.
مطالعه چکیده کامل
هنوز مشخص نیست که تجویز عوامل شلاتکننده آهن (iron-chelating) — مانند دسفریاوکسامین (desferrioxamine; DFO) داخل وریدی و دفریپرون (deferiprone) خوراکی — چه بهتنهایی و چه در کنار درمان استاندارد ضدمالاریا، موجب کاهش مرگومیر ناشی از مالاریا میشود یا خیر.
اهداف
ارزیابی عوامل شلاتکننده آهن، بهتنهایی یا در ترکیب با داروهای استاندارد ضدمالاریا، برای درمان مالاریای پلاسمودیوم فالسیپاروم (P. falciparum) .
روشهای جستوجو
در می 2007، پایگاه ثبت تخصصی گروه بیماریهای عفونی در کاکرین، CENTRAL ( کتابخانه کاکرین ، 2007، شماره 2)؛ MEDLINE؛ EMBASE؛ LILACS و m RCT و فهرست منابع را جستوجو کردیم. با پژوهشگران این حوزه نیز تماس گرفتیم.
معیارهای انتخاب
کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترلشدهای که عوامل شلاتکننده آهن را با دارونما (placebo)، یا عوامل شلاتکننده آهن را بههمراه داروهای استاندارد ضدمالاریا با داروهای ضدمالاریا بهتنهایی، در بزرگسالان یا کودکان مبتلا به مالاریای پلاسمودیوم فالسیپاروم مقایسه کردند.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
ما بهطور مستقل از هم معیارهای ورود را اعمال کرده و کیفیت روششناسی (methodology) کارآزمایی را ارزیابی کردیم، و یک نویسنده دادهها را استخراج کرد. برای به دست آوردن دادههای بیشتر با نویسندگان کارآزمایی تماس گرفتیم. دادههای دوحالتی (dichotomous data) را با استفاده از خطر نسبی (RR) و دادههای پیوسته (continuous data) را با تفاوت میانگین وزندهیشده (WMD) ترکیب کردیم؛ هر دو را با 95% فاصله اطمینان (CI) ارایه دادیم.
نتایج اصلی
هفت مطالعه شامل 570 شرکتکننده معیارهای ورود را داشتند. دو کارآزمایی کوچک، DFO را با دارونما (بههمراه داروهای استاندارد ضدمالاریا در هر دو گروه) مقایسه کردند. هیچ شواهدی مبنی بر مزیت یا خطر DFO از نظر مرگومیر مشاهده نشد، اما کارآزماییها کوچک بودند (435 شرکتکننده). خطر بروز تشنجهای پایدار در گروه DFO در مقایسه با دارونما کمتر بود (RR: 0.80؛ 95% CI؛ 0.67 تا 0.95؛ 334 شرکتکننده، 1 کارآزمایی)، اما عوارض جانبی در گروه DFO شایعتر بودند. یک کارآزمایی کوچک شامل 45 بزرگسال و کودک، داروی دفریپرون را با دارونما (بههمراه داروهای استاندارد ضدمالاریا در هر دو گروه) مقایسه کرد. شرکتکنندگان در گروه دفریپرون، به بهبودی از کما (MD؛ 27- ساعت؛ 95% CI؛ 34.20- تا 19.80-) و پاکسازی انگل (MD؛ 24- ساعت؛ 95% CI؛ 35.27- تا 12.73-) بهطور معناداری سریعتر دست یافتند. هیچگونه عارضه جانبی برای این کارآزمایی گزارش نشد.
نتیجهگیریهای نویسندگان
دادههای کافی برای نتیجهگیری در مورد DFO و دفریپرون وجود ندارند. در مورد داروی DFO، روندهایی (هرچند غیرمعنادار) به سمت کاهش تشنج اما بروز آسیب کلی (مرگومیر) مشاهده میشود و نتایج حاصل از یک کارآزمایی کوچک در مورد داروی دفریپرون حاکی از کوتاهتر شدن مدت زمان بهبودی از کما و پاکسازی انگل است.
2008: با توجه به کمبود کارآزماییهای اخیر در این حوزه و دیگر اولویتها در پژوهشهای مربوط به درمان مالاریا، برنامهای برای بهروزرسانی این مرور نداریم.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
