پدیده رینود (Raynaud's phenomenon) نوعی بیماری است که باعث کاهش جریان خون و گردش خون در اندامهای انتهایی بدن میشود. نشانهها شامل تغییر رنگ، درد و در برخی موارد شدید، زخم شدن دستها و پاها است. این بیماری اغلب در اثر سرما، استرس و ناراحتیهای عاطفی ایجاد میشود. پدیده رینود اولیه، هیچ بیماری زمینهای مرتبط با آن ندارد. پدیده رینود ثانویه اغلب با اسکلرودرمی (scleroderma) مرتبط است، اما ممکن است با لوپوس اریتماتو سیستمیک، بیماری بافت همبند مختلط، سندرم شوگرن، درماتومیوزیت یا آرتریت روماتوئید نیز مرتبط باشد. اسکلرودرمی یک بیماری بافت همبند است که باعث سفتشدن، معمولا پوست و اندامهای داخلی مانند دستگاه گوارش، ریهها، کلیهها و قلب، میشود.
شش کارآزمایی وارد مطالعه شدند که تاثیر کتانسرین را بر 146 بیمار مبتلا به پدیده رینود اولیه یا پدیده رینود ثانویه به اسکلروز سیستمیک بررسی کردند (Cadranel 1986؛ Dormandy 1988؛ Kirch 1987؛ Lukac 1985؛ Ortonne 1989؛ van de Wal 1987). بیمارانی که با کتانسرین در مقایسه با دارونما (placebo) درمان شدند، بهبودی بیشتری را در میانگین نمرات شاخص عملکردی نشان دادند و تعداد بیشتری از آنها درمان شدند، بااینحال، بیشتر دچار عوارض جانبی شدند و تعداد و مدت حملات افزایش یافتند.
این مرور تعداد محدودی از مطالعات را ارزیابی کرد و بنابراین نتیجهگیریهای بهدستآمده نیاز به بررسی بیشتر دارند.
مطالعه چکیده کامل
اسکلرودرمی (scleroderma) یک بیماری بافت همبند است که باعث فیبروز شده و معمولا پوست و اندام داخلی را مانند دستگاه گوارش، ریهها، کلیهها و قلب، تحت تاثیر قرار میدهد. اغلب افراد مبتلا به اسکلرودرمی، دچار پدیده رینود (Raynaud's phenomenon; RP) نیز میشوند. یکی از گزینههای درمانی ممکن برای RP در اسکلرودرمی، کتانسرین (ketanserin) است.
اهداف
ارزیابی تاثیرات و سمیّت ناشی از کتانسرین در مقابل دارونما (placebo) برای درمان پدیده رینود (RP) در اسکلرودرمی.
روشهای جستوجو
ما با استفاده از روشهای جستوجوی سازمان همکاری کاکرین که توسط Dickersin و همکاران (1994) توسعه یافت، تا 1 آگوست 2007 در پایگاه ثبت کارآزماییهای کنترلشده کاکرین و Medline جستوجو کردیم. کلمات کلیدی عبارت بودند از: رینود یا وازواسپاسم، اسکلرودرمی یا اسکلروز سیستمیک پیشرونده یا بیماری بافت همبند یا بیماری خودایمنی. Current Contents تا 1 آگوست 2007 جستوجو شدند. تمام کتابشناختی (bibliography) مقالات بازیابیشده جستوجو شدند و با متخصصان کلیدی در این حوزه برای دریافت دادههای بیشتر و منتشرنشده تماس گرفته شد. روش جستوجوی اولیه شامل همه زبانها بود.
معیارهای انتخاب
در صورتی کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترلشده که به مقایسه کتانسرین در مقابل دارونما پرداختند، واجد شرایط بودند که پیامدهای بالینی مورد نظر را گزارش کرده بودند. کارآزماییهایی که میزان خروج بیماران از مطالعات آنها بیش از 30% بود، حذف شدند.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
تمام دادهها توسط دو نویسنده مستقل و آموزشدیده (SH؛ PT) جمعبندی شده و توسط نویسنده سوم (JP) تائید شدند. کیفیت هر کارآزمایی توسط همان دو نویسنده بهطور مستقل از هم با استفاده از یک ابزار معتبر ارزیابی کیفیت (Altman 2001) بررسی شد.
نسبت شانس پتو (Peto's odds ratios) برای تمام پیامدهای دوحالتی (dichotomous outcome) و تفاوت میانگین وزندهیشده (weighted mean difference) برای تمام پیامدهای پیوسته (continuous outcomes) محاسبه شدند. در صورت همگن یا ناهمگن بودن دادهها، بهترتیب از مدل اثرات ثابت (fixed effects model) و اثرات تصادفی (random-effects model) استفاده شد.
نتایج اصلی
شش کارآزمایی و 146 بیمار وارد شدند. نسبت بهبودی در گروه دریافتکننده کتانسرین با نسبت شانس (OR) پتو 2.74 (95% CI؛ 1.42 تا 5.11) بهطور قابل توجهی بهتر بود (Cadranel 1986؛ Dormandy 1988؛ Kirch 1987؛ Lukac 1985؛ van de Wal 1987). هنگام مقایسه کتانسرین با دارونما (placebo)، کاهش تعداد حملات RP به نفع دارونما و از نظر آماری معنیدار گزارش شد [WMD (ثابت): 25.20 (95% CI؛ 22.55 تا 27.85)] (Kirch 1987). عوارض جانبی در گروهی که از درمان فعال استفاده کردند، بهطور قابل توجهی شایعتر بودند [Peto's OR: 2.63 (95% CI؛ 1.42 تا 4.88)] (Cadranel 1986؛ Kirch 1987؛ Lukac 1985؛ Ortonne 1989؛ van de Wal 1987). مدت زمان حملات بهطور قابل توجهی به نفع گروه دارونما نسبت به درمان فعال بود [WMD (ثابت): 4.10 (95% CI؛ 3.57 تا 4.63)] (Kirch 1987).
نتیجهگیریهای نویسندگان
کتانسرین ممکن است در درمان پدیده رینود ثانویه به اسکلرودرمی تا حدودی موثر باشد. در مجموع، کتانسرین در درمان پدیده رینود تفاوت معنیداری با دارونما ندارد، بهجز کاهش نسبی در مدت زمان حملات و بهبودی تعداد بیشتری از افراد تحت درمان با کتانسرین در مقایسه با دارونما. بااینحال، عوارض جانبی بیشتری رخ دادند، و فراوانی حملات در واقع به نفع دارونما بود. میتوان نتیجه گرفت که درمان با کتانسرین در پدیده رینود ثانویه به اسکلرودرمی از نظر بالینی مفید نیست.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
