افراد مبتلا به اسکیزوفرنی یا دیگر مشکلات سلامت روان اغلب صداهای آزاردهندهای را میشنوند یا چیزهای ناراحتکنندهای را میبینند (که به آنها هذیان (delusion)، توهم (hallucination) و روانپریشی (psychosis) میگویند). چنین تجربیاتی میتوانند ترسناک باشند و ممکن است افراد را به پرخاشگری یا نشان دادن رفتارهای خشونتآمیز نسبت به خود یا دیگران سوق دهند. داروهای آرامبخش (tranquilising drugs) داروهایی هستند که به افراد کمک میکنند تا بخوابند یا آرام شوند، و به توقف رفتار پرخاشگرانه یا آشفته کمک میکنند. یک تاثیر ضدروانپریشی نیز برای کمک به توقف هذیانها و توهمات مطلوب است. آرامبخشها نباید مرتبا استفاده شوند و عوارض جانبی ناخواسته کمی مانند درد در محل تزریق یا لرزش غیرقابل کنترل سر و دستها نیز دارند. گفته میشود زوکلوپنتیکسول استات (zuclopenthixol acetate) تمام این خواص را دارد.
زوکلوپنتیکسول استات بهصورت تزریقی تجویز میشود و تاثیر آن حدود دو تا سه روز باقی میماند. این مرور به بررسی تاثیر زوکلوپنتیکسول استات در مدیریت بالینی پرخاشگری یا خشونت میپردازد. این مرور هیچ شواهدی را نیافت مبنی بر اینکه زوکلوپنتیکسول استات در کمک به کنترل پرخاشگری یا خشونت، یا در پیشگیری از عوارض جانبی ناخواسته نسبت به دیگر داروها (مانند هالوپریدول (haloperidol)، کلرپرومازین (chlorpromazine)، کلوتیاپین (clothiapine)) بیشتر موثر است یا کمتر. به نظر نمیرسید که این دارو به سرعت اثر کند و/یا در آرام کردن بیماران سریع عمل کند.
زوکلوپنتیکسول استات ممکن است نیاز به تزریقهای اجباری را کمتر کند (در مواردی که برای انجام درمان، مهار بیمار لازم است). دوزهای پائین دارو (حتی 25 میلیگرم) ممکن است به اندازه دوزهای بالاتر (تا 100 میلیگرم) خوب و موثر باشند.
در مجموع، این مرور اطلاعات محدودی را در مورد ادعاهای مطرحشده برای حمایت از مصرف این دارو (برای مثال: اینکه به سرعت افراد را آرام میکند؛ یا اینکه در شرایط اضطراری از دیگر داروها بهتر است) یافت. بنابراین، توصیههای مربوط به استفاده از زوکلوپنتیکسول استات برای رفتارهای پرخاشگرانه یا خشونتآمیز باید با احتیاط بررسی شوند.
شواهد اصلا خوب و قانعکننده نیستند. بیشتر تحقیقات انجامشده در مورد این موضوع، از نظر حجمنمونه، کوچک هستند، با تعداد کمی شرکتکننده، مدت زمان کوتاه و دادههایی با گزارشدهی ضعیف در مطالعات فردی. اما به این نکته اشاره دارند که زوکلوپنتیکسول استات برای مدیریت بالینی افراد بسیار آشفته مفید است. در مقایسه با دیگر داروها، بدتر از بقیه نیست. علاوهبر این، کل حوزه مدیریت بالینی افراد بسیار آشفته، به اندازه کافی تحقیق و بررسی نشده و انجام تحقیقات بیشتری لازم است.
این خلاصه به زبان ساده توسط یک مصرفکننده (consumer): بنجامین گری (Benjamin Gray)، کاربر خدمات و کارشناس کاربر خدمات (Service User and Service User Expert)، بازنگری بیماریهای روانی (Rethink Mental Illness)؛ ایمیل: ben.gray@rethink.org ، نوشته شده است.
مطالعه چکیده کامل
داروهایی که برای پرخاشگری حاد در روانپزشکی استفاده میشوند باید شروع اثر سریع، دفعات مصرف کم و میزان عوارض جانبی کم داشته باشند. گفته میشود زوکلوپنتیکسول استات (zuclopenthixol acetate) این خواص را دارد.
اهداف
تخمین تاثیرات بالینی زوکلوپنتیکسول استات برای مدیریت پرخاشگری یا خشونت حاد ناشی از بیماریهای روانی جدی، در مقایسه با دیگر داروهای مورد استفاده برای درمان شرایط مشابه.
روشهای جستوجو
پایگاه ثبت کارآزماییهای گروه اسکیزوفرنی در کاکرین را جستوجو کردیم (جولای 2011). ما این کار را با جستوجو در استنادات و تماس شخصی با نویسندگان و شرکتهای دارویی مرتبط، تکمیل کردیم.
معیارهای انتخاب
تمام کارآزماییهای بالینی تصادفیسازیشده شامل بیماران مبتلا به بیماریهای روانی جدی که زوکلوپنتیکسول استات را با دیگر داروها مقایسه کردند.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
دو نویسنده مرور، دادهها را مستقل از هم استخراج کرده و بهطور متقاطع بررسی کردند. برای دادههای دوحالتی (dichotomous data)، نسبت خطر (relative risk; RR) اثر ثابت (fixed-effect) و 95% فواصل اطمینان (CI) آنها را محاسبه کردیم. آنالیزها را براساس قصد درمان (intention‐to‐treat) انجام دادیم. از تفاوت میانگین (MD) برای متغیرهای پیوسته (continuous variables) استفاده کردیم.
نتایج اصلی
ما هیچ دادهای را برای پیامد اولیه، یعنی تاثیر آرامبخشی آن، نیافتیم. زوکلوپنتیکسول استات در مقایسه با هالوپریدول (haloperidol) تاثیر آرامبخشی بیشتری در دو ساعت نداشت (40 = n؛ 1 RCT؛ RR: 0.60؛ 95% CI؛ 0.27 تا 1.34). افرادی که زوکلوپنتیکسول استات را دریافت کردند، در معرض کاهش خطر دریافت داروهای آنتیسایکوتیک بیشتر نبودند (n = 134؛ 3 RCT؛ RR: 1.49؛ 95% CI؛ 0.97 تا 2.30)، اگرچه استفاده بیشتر از بنزودیازپینها کمتر شد (n = 50؛ 1 RCT؛ RR: 0.03؛ 95% CI؛ 0.00 تا 0.47). افرادی که با زوکلوپنتیکسول استات درمان شدند، در مقایسه با بیمارانی که هالوپریدول عضلانی را دریافت کردند، در طول هفت روز تزریقات کمتری داشتند (70 = n؛ 1 RCT؛ RR: 0.39؛ 95% CI؛ 0.18 تا 0.84، NNT: 4؛ 95% CI؛ 3 تا 14). ما هیچ دادهای را در مورد اپیزودهای بیشتر پرخاشگری یا آسیب به خود یا دیگران پیدا نکردیم. یک کارآزمایی (n = 148) هیچ تفاوت معنیداری را در بروز عوارض جانبی برای افراد درمانشده با زوکلوپنتیکسول استات در مقایسه با افرادی که هالوپریدول به آنها در روزهای اول، سوم و ششم داده شد، گزارش نکرد (RR: 0.74؛ 95% CI؛ 0.43 تا 1.27). به نظر نمیرسید افرادی که زوکلوپنتیکسول استات را در مقایسه با هالوپریدول یا کلوتیاپین (clotiapine) دریافت کردند، در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به طیف وسیعی از اختلالات حرکتی (< 20%) قرار داشتند. سه مطالعه هیچ تفاوتی را در نسبتی از افرادی که دچار تاریدید/خشکی دهان شدند، نشان ندادند (n = 192؛ 2 RCT؛ RR در 24 ساعت: 0.90؛ 95% CI؛ 0.48 تا 1.70). بهطور مشابه، بروز سرگیجه در کسانی که زوکلوپنتیکسول استات را دریافت کردند، در مقایسه با هالوپریدول به یک اندازه نادر بود (192 = n؛ 2 RCT؛ RR در 24 ساعت: 1.15؛ 95% CI؛ 0.46 تا 2.88). هیچ تفاوتی میان درمانها برای خروج از مطالعه پیشاز اتمام آن وجود نداشت (n = 522؛ RR: 0.85؛ 95% CI؛ 0.31 تا 2.31). هنگامی که در یک مطالعه، دوز بالای زوکلوپنتیکسول استات (100-50 میلیگرم در هر تزریق) با دوز پائین آن (50-25 میلیگرم در هر تزریق) مقایسه شد، هیچ تفاوتی را در عوارض جانبی و نمرات پیامد گزارش نکرد.
نتیجهگیریهای نویسندگان
توصیهها در مورد استفاده از زوکلوپنتیکسول استات در مدیریت بالینی فوریتهای روانپزشکی به جای درمان «استاندارد»، باید با احتیاط بررسی شوند. اکثر کارآزماییهای کوچک، مشکلات روششناسی (methodological flaws) مهمی دارند و یافتهها بهطور ضعیفی گزارش میشوند. این مرور هیچ یافتهای را نیافت مبنی بر اینکه زوکلوپنتیکسول استات در مقایسه با هالوپریدول عضلانی در کنترل سایکوز حاد تهاجمی، یا در پیشگیری از عوارض جانبی، بهتر است یا خیر، و به نظر نمیرسید که هیچکدام شروع اثر سریعی داشته باشند. استفاده از زوکلوپنتیکسول استات ممکن است نیاز به تزریقهای اجباری را کمتر کند و دوزهای پائین دارو میتوانند به اندازه دوزهای بالاتر موثر باشند. انجام کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترلشده عملی بیشتری با روش انجام خوب مورد نیاز است.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
