نوزادان در دوران داخل رحمی در معرض تحریکات فیزیکی قرار دارند. ازاینرو، این پرسش مطرح میشود که ماساژ ملایم میتواند به تکامل نوزادانی که پیشاز هفته 37 بارداری متولد شدند یا وزن هنگام تولد آنها کمتر از 2500 گرم (5.5 پوند) است، کمک کند و رفتار آنها را بهبود بخشد یا خیر. در این مرور فقط کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترلشده وارد شدند، مطالعاتی که در آنها گروهی از نوزادان ماساژ دریافت کردند و با گروه مشابهی که ماساژ دریافت نکردند، مقایسه شدند. نویسندگان با جستوجو در منابع علمی پزشکی و تماس با متخصصان، 14 مطالعه را شناسایی کردند. در بیشتر این مطالعات، بدن نوزادان بهمدت حدود 15 دقیقه، سه یا چهار بار در روز، و معمولا برای پنج یا ده روز تحت نوازش یا ماساژ قرار گرفتند. برخی مطالعات همچنین شامل «لمس آرام و ملایم» بودند، که در آن پرستاران دستهای خود را روی بدن نوزادان میگذاشتند اما آنها را مالش نمیدادند یا نوازش نمیکردند. بهطور میانگین، مطالعات نشان دادند نوزادانی که ماساژ دریافت کردند، اما نه «لمس آرام و ملایم»، در مقایسه با نوزادانی که لمس نشدند، روزانه وزن بیشتری اضافه کردند (حدود 5 گرم). همچنین، آنها مدت زمان کمتری در بیمارستان بستری بودند، نمرات آنها در تستهای تکاملی اندکی بهتر بود و عوارض پساز زایمان در آنها کمی کمتر رخ دادند، هرچند مشکلاتی درباره قابلیت اطمینان این یافتهها وجود داشت. مطالعات هیچ تاثیر منفی را در ارتباط با ماساژ گزارش نکردند. ارائه ماساژ توسط پرستاران زمانبَر است، اما والدین میتوانند بدون نیاز به آموزش گسترده، ماساژ را انجام دهند.
مطالعه چکیده کامل
گفته شده که نوزادان بستری در بخش مراقبتهای ویژه نوزادان، هم در معرض محیطی بسیار استرسزا - شامل سروصدای پیوسته (continuous) و شدید و نور زیاد - قرار دارند و هم از تحریک لمسی که در حالت طبیعی در رحم مادر یا در جریان مراقبتهای معمول مادرانه دریافت میکردند، محروم میشوند. از آنجاییکه به نظر میرسد ماساژ، هم استرس را کاهش داده و هم موجب تحریک لمسی میشود، بهعنوان مداخلهای برای تقویت رشد و تکامل نوزادان نارس و کموزن هنگام تولد توصیه شده است.
اهداف
تعیین اینکه نوزادان نارس و/یا کموزن هنگام تولد که ماساژ دریافت میکنند، در مقایسه با نوزادان دریافتکننده مراقبتهای استاندارد، افزایش وزن بیشتری دارند و زودتر از بیمارستان ترخیص میشوند یا خیر؛ همچنین تعیین اینکه ماساژ تاثیرات مفید یا مضر دیگری بر این گروه از نوزادان دارد یا خیر.
روشهای جستوجو
بانکهای اطلاعاتی زیر جستوجو شدند: پایگاه ثبت تخصصی گروه مرور نوزادان در کاکرین و پایگاه ثبت حوزه طب مکمل در کاکرین. جستوجوهایی نیز در پایگاه مرکزی ثبت کارآزماییهای کنترلشده کاکرین (CENTRAL، کتابخانه کاکرین، شماره 3، سال 2003)؛ MEDLINE؛ EMBASE؛ Psychlit؛ CINAHL و Dissertation Abstracts International (تا 1 جولای 2003) انجام شدند. منابع بیشتر از طریق پیگیری استنادات، بررسی پروندههای شخصی و مکاتبه با متخصصان مربوطه بهدست آمدند. دادههای ارائهشده در گزارشهای منتشرشده با اطلاعاتی که از طریق مکاتبه با نویسندگان بهدست آمدند، تکمیل شدند. هیچگونه محدودیتی از نظر زبان نگارش اعمال نشد.
معیارهای انتخاب
کارآزماییهای تصادفیسازیشدهای که در آنها نوزادان با سن بارداری < 37 هفته یا وزن هنگام تولد < 2500 گرم، تحریک لمسی سیستماتیک را با دست انسان دریافت کردند. مطالعات میبایست حداقل یکی از پیامدهای مربوط به افزایش وزن، طول مدت بستری، رفتار یا تکامل را گزارش کرده بودند.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
دادههای استخراجشده از هر کارآزمایی شامل ویژگیهای نوزادان در ابتدای مطالعه، افزایش وزن، طول مدت بستری و پیامدهای رفتاری و تکاملی بودند. پیامدهای فیزیولوژیک و بیوشیمیایی ثبت نشدند. دادهها توسط سه نویسنده بهطور مستقل از هم استخراج شدند. آنالیز آماری با استفاده از روشهای استاندارد سازمان همکاری کاکرین (Cochrane Collaboration) انجام شد.
نتایج اصلی
مداخلات ماساژ موجب افزایش وزن تا 5.1 گرم در روز شدند (95% CI؛ 3.5 تا 6.7 گرم). هیچ شواهدی مبنی بر مزیت لمس آرام و ملایم وجود ندارد (افزایش وزن روزانه: 0.2 گرم؛ 95% CI؛ 1.2- تا 1.6 گرم). همچنین به نظر میرسد مداخلات ماساژ، طول مدت بستری را تا 4.5 روز کاهش میدهند (95% CI؛ 2.4 تا 6.5)، اگرچه در خصوص کورسازی (blinding) در ارزیابی این پیامد، نگرانیهای روششناسی (methodology) وجود داشت. شواهدی نیز نشان داد مداخلات ماساژ تاثیر مثبت اندکی بر عوارض پساز زایمان و وزن نوزاد در 4 تا 6 ماهگی دارد. بااینحال، نگرانیهای جدی درباره کیفیت روششناسی مطالعات واردشده، بهویژه در رابطه با گزارشدهی انتخابی (selective reporting) پیامدها، اعتبار (credibility) این یافتهها را تضعیف میکند.
نتیجهگیریهای نویسندگان
شواهد مربوط به مزیت ماساژ برای پیامدهای تکاملی نوزادان نارس ضعیف است و استفاده گستردهتر از ماساژ نوزادان نارس را توجیه نمیکند. در مراکزی که در حال حاضر ماساژ توسط پرستاران ارائه میشود، باید بررسی شود که این کار، استفاده مقرونبهصرفه از زمان است یا خیر. پژوهشهای آتی باید تاثیرات مداخلات ماساژ را بر معیارهای پیامدهای بالینی، مانند عوارض طبی یا طول مدت بستری، و همچنین بر پیامدهای مرتبط با فرایند مراقبت، مانند رضایت مراقب یا والدین، ارزیابی کنند.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
