هیدرژین (hydergine) برای درمان بیماران مبتلا به دمانس (dementia) یا نشانههای شناختی «مرتبط با سن» به کار رفته است. هیدرژین ممکن است برای برخی از بیماران، احتمالا در دوزهای 4.5 تا 9.0 میلیگرم در روز مزایایی داشته باشد، که این مزیت احتمالا در افراد جوانتر و بیماران بستری قویتر است. بااینحال، شواهد آماری دال بر اثربخشی در بیماران مبتلا به «بیماری آلزایمر محتمل یا ممکن» آنقدر کم (نسبتا کم) بود که حتی یک کارآزمایی فاقد معنیداری آماری دیگر، میتوانست نتایج را به سطح غیرمعنیدار کاهش دهد؛ شواهد مربوط به اثربخشی در دمانس عروقی بر پایه تاثیرات نسبتا قویتر هیدرژین در رتبهبندیهای بالینی استوار بود؛ همچنین دوزهای موثر ممکن است بالاتر از 3 میلیگرم/روز باشند (یعنی، بیشاز دوزی که در حال حاضر در ایالات متحده آمریکا تائید شده است). با وجود گذشت 40 سال از دسترسی به هیدرژین، شرایط اثربخشی این دارو در سندرمهای دمانس به اندازه کافی مورد پژوهش قرار نگرفته و هنوز بهطور دقیق تبیین نشده است.
مطالعه چکیده کامل
در حال حاضر، هیدرژین (hydergine) تقریبا بهطور انحصاری برای درمان بیماران مبتلا به دمانس (dementia) یا نشانههای شناختی «مرتبط با سن» استفاده میشود. از اوایل دهه 1980، بیشاز دوازده کارآزمایی بالینی دیگر انجام شدهاند، اما اثربخشی هیدرژین همچنان نامشخص است. اگرچه مرورهای پیشین بهطور کلی حمایت مطلوبی را از اثربخشی هیدرژین ارائه میدهند، بهدلیل سوگیری (bias) در انتخاب مطالعات بالینی خاص (برای مثال گنجاندن گزارشهای موردی و کارآزماییهای کنترلنشده) و همچنین ارزیابیهای امپرسیونیستی (impressionistic) نویسندگان از نتایج، با محدودیت مواجه بودند. جای تعجب نیست که در خصوص اثربخشی هیدرژین، میان محققین اتفاقنظر وجود نداشته است.
در سال 1994، یک متاآنالیز توسط محققین فعلی منتشر شد که گزارش داد بهطور کلی، هیدرژین موثرتر از دارونما (placebo) بود. بااینحال، آنها همچنین مشاهده کردند که شواهد آماری مربوط به اثربخشی این دارو در بیماران مبتلا به «بیماری آلزایمر محتمل یا ممکن» آنقدر ناچیز بود (نسبتا کم) که حتی یک کارآزمایی بیشتر با نتایج آماری غیرمعنیدار، میتوانست کل نتایج را به سطح غیرمعنیدار کاهش دهد.
اهداف
بهدلیل عدم قطعیت درباره اثربخشی هیدرژین، اهداف این بررسی اجمالی، ارزیابی تاثیر کلی آن در بیماران مبتلا به دمانس احتمالی و بررسی عوامل تعدیلکننده احتمالی این تاثیر بوده است.
روشهای جستوجو
این کارآزماییها از طریق جستوجو در پایگاه ثبت تخصصی گروه دمانس و بهبود شناختی در کاکرین، کتابخانه کاکرین ، MEDLINE؛ EMBASE؛ PsycINFO؛ CINAHL؛ LILACS، پایگاههای ثبت کارآزماییهای بالینی و منابع علمی خاکستری (grey literature) در 2 مارچ 2009 با استفاده از اصطلاحات *hydergin؛ *ergoloid؛ و *dihydroergo شناسایی شدند. دو بانک اطلاعاتی اختصاصی نیز جستوجو شدند. مرورهای منتشرشده جهت یافتن منابع بیشتر ارزیابی شدند.
معیارهای انتخاب
کارآزماییهای واجد شرایط برای ورود به مطالعه میبایست بهصورت تصادفیسازیشده، دوسو کور (double-blind)، با گروههای موازی (parallel-group) و مقایسههای مخدوشنشده (unconfounded) میان هیدرژین با دارونما بودند که در آنها طول دوره درمان در افراد مبتلا به دمانس یا نشانههای همسو و سازگار با دمانس، بیشاز یک هفته باشد.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
استخراج دادهها توسط نویسندگان بهطور مستقل از هم انجام شد و در صورت لزوم و امکان، دادهها تجمیع شدند، و نسبت شانس تجمعی (95% CI) یا تفاوت میانگین (95% CI) تخمین زده شدند. در جایی که امکانپذیر بود، دادههای قصد درمان (intention to treat) استفاده شدند.
پیامدهای مورد نظر شامل برداشتهای بالینی کلی از تغییر و مقیاسهای رتبهبندی جامع بودند. متغیرهای تعدیلکننده احتمالی تاثیر درمان عبارت بودند از: وضعیت بستری/سرپایی، مدت زمان انجام کارآزمایی، سن، جنسیت، دوز دارو، سال انتشار و گروهبندی تشخیصی.
نتایج اصلی
در مجموع 19 کارآزمایی یافت شدند که معیارهای ورود به مطالعه را دارا بوده و دادههای را برای آنالیز در اختیار داشتند.
سیزده کارآزمایی اطلاعات کافی را برای استفاده از یک رتبهبندی کلی (global rating) برای بهبودی گزارش کردند و نه کارآزمایی نیز اطلاعاتی را براساس یک مقیاس رتبهبندی جامع (comprehensive rating scale) ارائه دادند. سه کارآزمایی، هر دو معیار پیامد را گزارش کردند.
بهدلیل فقدان دادههای کافی برای انجام آنالیزهای آماری، استفاده از بسیاری از نتایج منتشرشده در یک آنالیز ترکیبی امکانپذیر نبود.
در 12 کارآزمایی که از رتبهبندیهای کلی استفاده کردند، تاثیر معنیداری به نفع هیدرژین مشاهده شد (OR: 3.78؛ 95% CI؛ 2.72 تا 5.27). در نه کارآزمایی که از رتبهبندیهای جامع استفاده کردند، تفاوت میانگین (MD) معنیداری به نفع هیدرژین گزارش شد (WMD: 0.96؛ 95% CI؛ 0.54 تا 1.37).
هیدرژین در این کارآزماییها به خوبی تحمل شد و 78% از افراد تصادفیسازیشده برای آنالیز دادهها در دسترس بودند.
اندازههای تاثیرگذاری (effect size) بزرگتر در رتبهبندیهای کلی با سنین پائینتر بیمار و احتمالا دوزهای بالاتر مرتبط بودند، اگرچه بیشتر آنالیزهای زیرگروه از نظر آماری غیرمعنیدار ظاهر شدند.
نتیجهگیریهای نویسندگان
همانند یک مرور سیستماتیک قبلی، ما دریافتیم که هیدرژین در ارزیابیهای مبتنی بر رتبهبندیهای کلی یا مقیاسهای رتبهبندی جامع، تاثیرات درمانی قابل توجهی را نشان میدهد (البته در اینجا براساس مجموعهای کوچکتر از کارآزماییها نسبت به مرور سیستماتیک منتشرشده قبلی است، چرا که لازم بود کارآزماییها دارای دادههایی باشند که با MetaView، نرمافزار آماری سازمان همکاری کاکرین (Cochrane Collaboration)، مطابقت داشته باشند). بااینحال، تعداد اندک کارآزماییهای موجود برای آنالیز، توانایی آنالیزهای زیرگروه را برای شناسایی تاثیرات تعدیلکنندهای که از اهمیت آماری برخوردار بودند، محدود کرد.
متاسفانه، اغلب کارآزماییهای تصادفیسازیشده، دوسو کور و کنترلشده با دارونما در مورد هیدرژین، پیشاز ظهور استانداردهای تشخیصی مبتنی بر اجماع دمانس در سال 1984 انجام و منتشر شدهاند؛ بنابراین معیارهای تشخیصی در آنها از دقت کمتری برخوردار بودند. در نتیجه، در خصوص اثربخشی هیدرژین در درمان دمانس، همچنان تردید وجود دارد.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
