اثربخشی نیمودیپین، یک مسدودکننده کانال کلسیم، در کارآزماییهای تصادفیسازی و کنترلشده برای درمان دمانس، بهویژه بیماری آلزایمر و دمانس ناشی از سکتههای متعدد، که شایعترین اشکال دمانس در افراد مسن هستند، آزمایش شده است. منطق استفاده از آن، محدود کردن ورود یونهای کلسیم به نورونها و از طریق گشاد کردن عروق، بهبود جریان خون به مغز است. این مرور شواهدی را از برخی مزایای کوتاهمدت منتسب به نیمودیپین، عمدتا در معیارهای عملکرد شناختی و تاثیر کلی، اما نه در فعالیتهای زندگی روزمره، برای بیماران مبتلا به دمانس دژنراتیو و چند-انفارکتوسی و دمانس مختلط، یافت. نیمودیپین بهخوبی تحمل میشود و میزان عوارض جانبی آن مشابه با دارونما، اندک است.
مطالعه چکیده کامل
دمانس (زوال عقل) یک سندرم مرتبط با سن است که بیشتر به دلیل بیماری آلزایمر (AD) و/یا بیماری مغزیعروقی ایجاد میشود.
کلسیم نقش مهمی در تنظیم عملکردهای مغز دارد. یونهای کلسیم، تحریک غشا را به پاسخهای مولکولی درون سلولی بعدی مرتبط میکنند. تغییرات مرتبط با سن در هموستاز کلسیم، پیامدهای احتمالی بر عملکردهای قشر مغز دارند. نیمودیپین (nimodipine) یک مسدودکننده کانال کلسیم ایزوپروپیل است که به راحتی از سد خونی-مغزی عبور میکند. عمل اصلی آن کاهش تعداد کانالهای کلسیم باز در غشای سلولی است، بنابراین ورود یونهای کلسیم را به سلولها محدود میکند.
مفید بودن نیمودیپین در بیماران مبتلا به بیماری آلزایمر و دمانس عروقی و دمانس نامشخص، همچنان مورد بحث است. علیرغم وجود عدم قطعیت در مورد اثربخشی آن در دمانس، نیمودیپین در حال حاضر اغلب برای اختلال شناختی و دمانس در چندین کشور اروپایی قارهای تجویز میشود.
اهداف
ارزیابی اثربخشی بالینی نیمودیپین برای تظاهرات دمانس، در بیماریهای طبقهبندی نشده و در زیرگروههای اصلی - بیماری آلزایمر، بیماری مغزیعروقی، و بیماری آلزایمر مختلط و بیماری مغزیعروقی.
روشهای جستوجو
ما ALOIS - پایگاه ثبت تخصصی گروه دمانس و بهبود شناختی در کاکرین را تا 26 مارچ 2010 با استفاده از واژه nimodipine جستوجو کردیم.
جستوجو در آگوست 2005 دو مطالعه را شناسایی کرد که حذف شدند. جستوجو در ژانویه 2008، شش مطالعه جدید را برای بررسی شناسایی کرد که فقط یکی از آنها معیارهای ورود به این متاآنالیز را داشت، اگرچه تفسیر دادهها دشوار بود و در این بهروزرسانی وارد نشدند (Pantoni 2005). آخرین جستوجوی انجامشده در مارچ 2010، هیچ مطالعه جدیدی را برای وارد شدن در این مرور شناسایی نکرد.
معیارهای انتخاب
تمام کارآزماییهای تصادفیسازیشده، دوسو کور (double-blind) و بدون مخدوششدگی که در آنها درمان با نیمودیپین برای بیشاز یک روز تجویز شد و با دارونما (placebo) در بیماران مبتلا به دمانس، از نوع طبقهبندی نشده یا منتسب به بیماری آلزایمر، بیماری مغزیعروقی یا بیماری مختلط آلزایمر و مغزیعروقی مقایسه شد.
گردآوری و تجزیهوتحلیل دادهها
دادهها توسط نویسندگان بهطور مستقل از هم استخراج شدند و نسبت شانس (95% CI) یا تفاوت میانگین (95% CI) تخمین زده شدند. نتایج هر دو گروه قصد درمان (intention to treat) و حین درمان (on-treatment) به دست آمدند.
نتایج اصلی
پانزده کارآزمایی وارد شدند که دو رژیم درمانی، 90 و 180 میلیگرم/روز از نیمودیپین را به مدت 12، 24 هفته و 52 هفته آزمایش کردند. دو کارآزمایی فقط شامل بیماران مبتلا به بیماری آلزایمر (AD)، 10 کارآزمایی فقط شامل بیماران مبتلا به دمانس مغزیعروقی (CVD) و سه کارآزمایی شامل بیماران مبتلا به AD؛ CVD و بیماریهای ترکیبی بودند. دادههای موجود پیامد از نه کارآزمایی (2492 بیمار)، حوزههای عملکرد شناختی، فعالیتهای زندگی روزمره، وضعیت بالینی کلی، بیخطری (safety) و تحملپذیری را پوشش میدهند. با تجمیع دادههای موجود از تمام کارآزماییها، صرفنظر از تشخیص بیماران، این مرور مزیت مصرف نیمودیپین (90 میلیگرم/روز در 12 هفته) را در مقایسه با دارونما در مقیاس SCAG (WMD: -7.59؛ 95% CI؛ 9.87- تا 5.31-، P<0.00001)، بر برداشت کلی بالینی (WMD: -0.87؛ 95% CI؛ 1.07- تا 0.67-، P<0.00001) و عملکرد شناختی (SMD: 0.61؛ 95% CI؛ 0.42 تا 0.81، P<0.00001) نشان داد، اما در مقیاسهای ارزیابی فعالیتهای زندگی روزمره چنین مزیتی نداشت. وقتی کارآزماییهای AD و کارآزماییهای VD بهطور جداگانه تجمیع شدند، نتایج معنادار مشابهی برای دوز 90 میلیگرم/روز نیمودیپین در 12 هفته مشاهده شد.
میزان انصراف از ادامه درمان در این کارآزماییها پائین بود، که نسبتهای مشابهی را در گروههای درمان و دارونما تحت تاثیر قرار داد. نیمودیپین بهخوبی تحمل میشود و میزان عوارض جانبی آن مشابه با دارونما، اندک است. عوارض جانبی مغزیعروقی و عوارض جانبی ناشی از مشکلات خونی مرتبط با دارونما نسبت به نیمودیپین اندکی بیشتر بود، و عوارض جانبی اتونومیک در گروه نیمودیپین کمی بیشتر از دارونما گزارش شد.
نتیجهگیریهای نویسندگان
مصرف نیمودیپین میتواند در درمان بیمارانی که دارای ویژگیهای دمانس ناشی از بیماریهای طبقهبندی نشده یا بیماری آلزایمر، بیماری مغزیعروقی یا ترکیبی از آلزایمر و بیماری مغزیعروقی هستند، مفید باشد. به نظر میرسد که این دارو به خوبی تحمل میشود و عوارض جانبی کمی دارد. دادههای چندین کارآزمایی، در مجموع بیشاز 500 بیمار، در دسترس نبودند. انجام یک متاآنالیز از دادههای فردی بیمار از تمام کارآزماییها مطلوب است. دمانس یک اختلال مزمن است و فواید کوتاهمدت نیمودیپین که در کارآزماییهای بررسیشده نشان داده شد، استفاده از آن را بهعنوان یک داروی ضددمانس در درازمدت توجیه نمیکند. تحقیقات جدید باید بر پیامدهای بلندمدت تمرکز کنند.
این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.
ین مرور کاکرین در ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شد. مسوولیت صحت ترجمه بر عهده تیم ترجمه است که آن را تهیه کرده است. روند ترجمه با دقت انجام شده و از فرآیندهای استاندارد برای تضمین کنترل کیفیت پیروی میکند. با این حال، در صورت عدم تطابق، ترجمههای نادرست یا نامناسب، متن اصلی انگلیسی معتبر است.
