مداخلات برای بهبود سلامت دهان در افراد مبتلا به سکته مغزی

سوال مطالعه مروری

ما می‌خواستیم بدانیم که اعمال مداخلات مراقبت سلامت دهان (oral healthcare; OHC) منجر به بهبود سلامت دهان در افراد مبتلا به سکته مغزی می‌شوند یا خیر، و اینکه هر یک از مداخلات OHC مزیت بیشتری نسبت به روش دیگر دارد یا خیر.

پیشینه

سه-چهارم افرادی که سکته مغزی کرده‌اند، دچار مشکلات جسمانی و ضعف، عدم هماهنگی و مشکلات شناختی (توجه، حافظه، تکلم و جهت‌گیری) می‌شوند که ممکن است همراه با سکته مغزی، حفظ سلامت و تمیز بودن دهان، زبان و دندان‌ها را برایشان دشوار کند. دهان تمیز احساس خوبی ایجاد می‌کند و انجام OHC (از بین بردن پلاک‌های دندانی (لایه نرم و چسبنده‌ای که روی دندان‌ها جمع می‌شود) و آثار غذا) یک عامل حیاتی در حفظ سلامت دهان، دندان و لثه‌ها است. دهان تمیز و سالم همچنین از بروز درد و ناراحتی جلوگیری کرده و به افراد اجازه می‌دهد تا طیف وسیعی را از غذاهای مقوی بخورند. ممکن است اعمال مراقبت مناسب از دهان پس از سکته مغزی مشکل باشد و کارکنان مراقبت‌های سلامت مجبور باشند در ارائه چنین مراقبت‌هایی کمک کنند.

ما می‌خواستیم ببینیم که مداخلات OHC می‌توانند با کاهش پلاک دندانی یا پلاک دندان مصنوعی (پیامدهای اولیه ما) باعث بهبود تمیزی دندان‌ها در بازماندگان سکته مغزی شوند یا خیر. ما همچنین علاقه‌مند بودیم که بدانیم مداخلات OHC منجر به بهبود سایر پیامدها (ثانویه)، از جمله رضایت و کیفیت زندگی بیمار، وجود بیماری دهانی، وجود عفونت مرتبط، و دانش و نگرش نسبت به OHC، میان بازماندگان سکته مغزی و ارائه‌دهندگان خدمات می‌شوند یا خیر.

تاریخ جست‌و‌جو

شواهد تا فوریه 2019 به‌روز است.

ویژگی‌های مطالعه

در این مرور به‌روز شده، 15 مطالعه (22 مقایسه) را شامل 1546 فرد مبتلا به سکته مغزی، 1028 کارمند و 94 مراقب وارد کردیم. هفت کارآزمایی OHC را با مراقبت معمول، سه کارآزمایی OHC را با دارونما (placebo) (درمان ساختگی یا مراقبت معمول)، و 12 کارآزمایی دو نوع مختلف OHC را با هم مقایسه کردند.

‌نتایج کلیدی

شواهد کمی را برای آگاهی از بهترین روش ارائه OHC یافتیم. شواهدی با کیفیت پائین از کارآزمایی‌هایی به دست آمد که OHC را با مراقبت استاندارد مقایسه کرده و نشان دادند OHC پلاک دندان مصنوعی را کاهش می‌دهد. در مطالعاتی که به اندازه‌گیری پلاک دندانی پرداختند، تفاوتی دیده نشد. ما شواهدی را با کیفیت بسیار پائین یافتیم که آموزش کارکنان پرستار و مراقبان خانواده، دانش و نگرش آن‌ها را نسبت به OHC بهبود ‌بخشید. شواهدی با کیفیت پائین وجود داشت که تأثیر مفید ژل ضد-عفونی ‌کننده (برای کاهش تعداد باکتری‌ها در دهان) را در مقایسه با ژل دارونما بر بروز پنومونی میان بیماران بستری در بخش سکته مغزی نشان داد. با این حال، هیچ اطلاعات دیگری در مورد بهترین روش ارائه OHC وجود نداشت و انجام فوری مطالعات در این زمینه مورد نیاز است.

کیفیت شواهد

با وجود گنجاندن چندین کارآزمایی جدید از OHC برای افراد پس از سکته مغزی از زمان آخرین به‌روزرسانی، هنوز کمبود شواهدی با کیفیت بالا برای آگاهی از OHC در مراکز مراقبت از سکته مغزی وجود دارد.

نتیجه‌گیری

کیفیت شواهد موجود را در این مرور در سطح پائین تا بسیار پائین ارزیابی کردیم. فقدان شواهدی با کیفیت بالا در مورد رویکرد بهینه جهت ارائه OHC به افراد پس از سکته مغزی ملموس است. انجام کارآزمایی بالینی بیشتری با روش اجرای خوب مورد نیاز است.

نتیجه‌گیری‌های نویسندگان: 

ما شواهدی را با کیفیت پائین تا بسیار پائین پیدا کردیم که نشان می‌دهد مداخلات OHC می‌توانند باعث ارتقای تمیزی دندان مصنوعی بیمار و بهبود دانش و نگرش فرد بازمانده از سکته مغزی و ارائه‌دهندگان خدمات شود. شواهد محدودی با کیفیت پائین وجود دارد که نشان می‌دهد ژل ضد-عفونی ‌کننده انتخابی در کاهش بروز پنومونی مفیدتر از دارونما است. بهبودی در تمیزی دندان‌های خود بیمار محدود بود. سطح کیفیت شواهد وارد شده را در متاآنالیزها پائین یا بسیار پائین ارزیابی کردیم، و این امر اطمینان ما را به نتایج محدود می‌کند. هنوز فاقد شواهدی با کیفیت بالا در مورد رویکرد بهینه جهت ارائه OHC به افراد پس از سکته مغزی هستیم.

خلاصه کامل را بخوانید...
پیشینه: 

برای افراد مبتلا به محدودیت‌های جسمانی، حسی و شناختی ناشی از سکته مغزی، انجام اقدامات معمول بهداشت دهان (oral health care; OHC) ممکن است به یک چالش تبدیل شود. مداخله مراقبت از دهان مبتنی بر شواهد برای این گروه از بیماران ضروری است.

اهداف: 

مقایسه اثربخشی مداخلات OHC با مراقبت معمول یا سایر گزینه‌های درمانی برای اطمینان از سلامت دهان در افراد پس از سکته مغزی.

روش‌های جست‌وجو: 

پایگاه ثبت کارآزمایی‌های گروه استروک در کاکرین، CENTRAL؛ MEDLINE؛ Embase و شش بانک اطلاعاتی دیگر را در فوریه 2019 جست‌وجو کردیم. فهرست منابع مقالات مربوطه را بررسی کرده و با نویسندگان و محققان این حوزه تماس گرفتیم. ما فهرست منابع مقالات مرتبط را به صورت دستی جست‌وجو کرده و با محققانی که در این زمینه کار می‌کنند، تماس گرفتیم. محدودیت زبانی وجود نداشت.

معیارهای انتخاب: 

کارآزمایی‌های تصادفی‌سازی و کنترل شده‌ای (randomised controlled trials; RCTs) را وارد کردیم که به ارزیابی یک یا چند مداخله طراحی شده برای بهبود تمیزی و سلامت دهان، زبان و دندان‌ها در افراد مبتلا به سکته مغزی پرداختند که OHC کمکی را تحت هدایت کارکنان مراقبت سلامت دریافت کردند. اگر کارآزمایی‌هایی با جمعیت مختلط توانستند داده‌های مخصوص سکته مغزی را فراهم کنند، وارد مرور شدند. پیامد اولیه، پلاک دندان یا پلاک دندان مصنوعی بود. پیامدهای ثانویه عبارت بودند از وجود بیماری دهان، وجود عفونت مرتبط و عوامل بیماری‌زای فرصت‌طلب دهانی مرتبط با OHC و پنومونی، دانش و نگرش بازماندگان سکته مغزی و ارائه‌دهندگان OHC، و رضایت و کیفیت زندگی بیمار.

گردآوری و تجزیه‌وتحلیل داده‌ها: 

دو نویسنده مرور به‌طور مستقل از هم چکیده و متن کامل مقالات را با توجه به معیارهای انتخاب از پیش تعیین شده غربالگری کرده، داده‌ها را استخراج و کیفیت روش‌شناسی را با استفاده از ابزار «خطر سوگیری (bias)» کاکرین ارزیابی کردند. در صورت لزوم از محققین توضیحاتی را در جهت شفاف‌سازی درخواست کردیم. در صورت موجود بودن داده‌های آماری مناسب، داده‌های پیامدهای انتخاب شده را در متاآنالیزهای تجمعی ترکیب کردیم. از درجه‌‏بندی توصیه‏، ارزیابی، توسعه و ارزشیابی (GRADE) جهت ارزیابی کیفیت شواهد برای هر پیامد استفاده کردیم.

نتایج اصلی: 

پانزده RCT (22 مقایسه تصادفی‌سازی شده) شامل 3631 شرکت‌کننده با داده‌هایی برای 1546 فرد مبتلا به سکته مغزی، معیارهای انتخاب را داشتند.

مداخلات OHC در مقایسه با مراقبت‌های معمول

هفت کارآزمایی (2865 شرکت‌کننده، با داده‌های مربوط به 903 شرکت‌کننده مبتلا به سکته مغزی، 1028 ارائه‌ دهنده مراقبت سلامت، 94 مراقب غیر-رسمی) مداخلات OHC را در مقایسه با مراقبت‌های معمول بررسی کردند.

مداخلات چند-مولفه‌ای OHC هیچ شواهدی را از وجود اختلاف در میانگین نمره (difference in the mean score; DMS) پلاک دندانی یک ماه پس از ارائه مداخله نشان ندادند (0.66- :DMS؛ 95% CI؛ 1.40- تا 0.09؛ 2 کارآزمایی، 83 شرکت‌کننده؛ I2 = 83%؛ P = 0.08؛ شواهد با کیفیت بسیار پائین).

هنگامی که کارکنان به مداخله چند-مولفه‌ای OHC دسترسی داشتند، بازماندگان سکته مغزی پلاک کمتری را روی پروتزهای مصنوعی خود پیدا کردند (ِDMS: -1.31؛ 95% CI؛ 1.96- تا 0.66-؛ 1 کارآزمایی، 38 شرکت‌کننده؛ P < 0.0001؛ شواهد با کیفیت پائین).

هیچ شواهدی از تفاوت در التهاب لثه (gingivitis) (DMS: -0.60؛ 95% CI؛ 1.66- تا 0.45؛ 2 کارآزمایی، 83 شرکت‌کننده؛ I2 = 93%؛ P = 0.26؛ شواهد با کیفیت بسیار پائین) یا استوماتیت ناشی از پروتز دندانی ( DMS: -0.33؛ 95% CI؛ 0.92- تا 0.26؛ 1 کارآزمایی، 38 شرکت‌کننده؛ 0.69 = P؛ شواهد با کیفیت پائین) میان شرکت‌کنندگان دریافت کننده پروتکل چند-مولفه‌ای OHC در مقایسه با مراقبت‌های معمول یک ماه پس از مداخله، وجود نداشت. هیچ تفاوتی در بروز پنومونی در شرکت‌کنندگان دریافت‌ کننده مداخله چند-مولفه‌ای OHC (99 شرکت‌کننده، 5 مورد بروز پنومونی) در مقایسه با افرادی که تحت مراقبت معمول قرار گرفتند (105 شرکت‌کننده، 1 مورد بروز پنومونی) وجود نداشت (OR 4.17؛ 95% CI؛ 0.82 تا 21.11، 1 کارآزمایی، 204 شرکت‌کننده؛ 0.08 = P؛ شواهد با کیفیت پائین).

آموزش OHC برای بازماندگان سکته مغزی و ارائه‌دهندگان مراقبت سلامت، دانش OHC را طی یک ماه پس از آموزش به‌طور قابل توجهی بهبود بخشید (SMD: 0.70؛ 95% CI؛ 0.06 تا 1.35؛ 3 کارآزمایی، 728 شرکت‌کننده؛ I2 = 94%؛ P = 0.03؛ شواهد با کیفیت بسیار پائین). داده‌های تجمعی یک ماه پس از آموزش نیز شواهدی را از تفاوت بین نگرش به سوی سلامت دهان در بازماندگان سکته مغزی و ارائه‌دهندگان خدمات نشان داد (SMD: 0.28؛ 95% CI؛ 0.01 تا 0.54؛ 3 کارآزمایی، 728 شرکت‌کننده؛ I2 = 65%؛ P = 0.06؛ شواهد با کیفیت بسیار پائین).

مداخلات OHC در مقایسه با دارونما (placebo)

سه کارآزمایی (394 شرکت‌کننده، با داده‌های مربوط به 271 شرکت‌کننده مبتلا به سکته مغزی) یک مداخله OHC را با دارونما مقایسه کردند. هیچ داده‌ای در مورد پیامدهای اولیه وجود نداشت. هیچ شواهدی از تفاوت در بروز پنومونی در شرکت‌کنندگان دریافت‌ کننده مداخله OHC در مقایسه با دارونما وجود نداشت (OR: 0.39؛ 95% CI؛ 0.14 تا 1.09؛ 2 کارآزمایی، 242 شرکت‌کننده؛ I2 = 42%؛ P = 0.07؛ شواهد با کیفیت پائین). با این حال، ژل ضد-عفونی‌ کننده در مقایسه با ژل دارونما، میزان بروز پنومونی را در گروه مداخله کاهش داد (OR: 0.20؛ 95% CI؛ 0.05 تا 0.84؛ 1 کارآزمایی، 203 شرکت‌کننده؛ 0.028 = P). هیچ تفاوتی در بروز پنومونی در شرکت‌کنندگان تحت درمان با پوویدون-آیوداین (povidone-iodine) در مقایسه با دارونما وجود نداشت (OR: 0.81؛ 95% CI؛ 0.18 تا 3.51؛ 1 کارآزمایی، 39 شرکت‌کننده؛ 0.77 = P).

یک مداخله OHC در مقایسه با مداخله OHC دیگر

دوازده کارآزمایی (372 شرکت‌کننده مبتلا به سکته مغزی) یک مداخله OHC را با یک مداخله OHC دیگر مقایسه کردند. هیچ تفاوتی در نمرات پلاک دندانی بین افرادی که مداخله چند-مولفه‌ای OHC توسعه یافته را در مقایسه با مداخلات مرسوم OHC طی سه ماه دریافت کردند، وجود نداشت (MD: -0.04؛ 95% CI؛ 0.33- تا 0.25؛ 1 کارآزمایی، 61 شرکت‌کننده؛ P = 0.78؛ شواهد با کیفیت پائین). هیچ اطلاعاتی برای پلاک دندان مصنوعی وجود نداشت.

یادداشت‌های ترجمه: 

این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.

Tools
Information
اشتراک گذاری