Een behandeling voor stotteren bij kinderen van 6 jaar en jonger zonder medicatie

Wat wilden we onderzoeken?

We wilden onderzoeken of een behandeling voor stotteren zonder medicatie de vlotheid van spreken, de houding tegenover spreken en de levenskwaliteit van kinderen van 6 jaar en jonger kan verbeteren. We gingen ook na of zo'n behandeling schadelijke effecten heeft. We keken zowel naar de korte als de lange termijn. We verzamelden en analyseerden alle relevante studies om deze vragen te beantwoorden. Dat waren er vier.

Belangrijkste boodschappen

Het Lidcombe-programma kan bij jonge kinderen leiden tot minder stotteren en meer woorden of lettergrepen spreken (per minuut). De effecten van het volledige programma zijn wel nog niet bekend. Geen enkel onderzoek beschreef namelijk de effecten bij kinderen die het volledige programma (één tot twee jaar) hadden doorlopen.

Slechts één onderzoek beschreef hoe deze behandeling op de lange termijn werkte. Daar kunnen we echter weinig over zeggen, omdat er informatie ontbreekt over de effecten bij de controlegroep. In de controlegroep zaten kinderen die tijdelijk geen behandeling kregen.

Er is meer en beter onderzoek nodig naar de behandeling van stotteren bij jonge kinderen. Onder meer studies die een breder scala van effecten beschrijven en die andere behandelingen dan het Lidcombe-programma onder de loep nemen.

Wat was het onderwerp van het literatuuroverzicht?

Stotteren is een communicatiestoornis die vaak voorkomt bij kinderen tussen 2 en 4 jaar oud. De kenmerken van stotteren zijn klanken, woorddelen of hele woorden herhalen, ongewild klanken aanhouden of vastzitten in klanken. Andere kenmerken zijn zichtbare spanning in het gezicht of de stem van de spreker, met de ogen knipperen of met het hoofd knikken. Stotteren kan een negatieve invloed hebben op het zelfbeeld van mensen en op de manier waarop zij hun leven leiden. Om die negatieve gevolgen te voorkomen is het belangrijk om doeltreffende behandelingen te vinden voor stotteren bij jonge kinderen.

Wat waren de belangrijkste resultaten?

In de vier onderzoeken die we vonden werden jonge kinderen die het Lidcombe-programma volgden vergeleken met jonge kinderen op een wachtlijst (de controlegroep). In drie onderzoeken kregen de kinderen op de wachtlijst pas na afloop van het onderzoek een behandeling. In het vierde onderzoek konden de kinderen op de wachtlijst een behandeling krijgen van hun logopedist, als ze dat wilden. Zeven kinderen (35%) in dit onderzoek kregen een behandeling terwijl ze op de wachtlijst stonden (het Lidcombe-programma of een programma met de naam "Easy Does It") .

In de vier onderzoeken zaten 151 kinderen tussen 2 en 6 jaar. In het Lidcombe-programma hield een logopedist fysieke of telefonische sessies met het kind en de ouder. Tijdens die sessies kregen ouders informatie over hoe ze de behandeling thuis konden uitvoeren, met dagelijkse oefenmomenten van 10 tot 15 minuten. Twee onderzoeken vonden plaats in Australië, één in Nieuw-Zeeland en één in Duitsland. Twee onderzoeken duurden negen maanden, één zestien weken en één twaalf weken. Eén onderzoek werd gedeeltelijk gefinancierd door de Rotary Club in Wiesbaden, Duitsland. Een ander onderzoek kreeg financiering van de National Health and Medical Research Council van Australië. Eén onderzoek werd niet gefinancierd en één vermeldde geen financiering.

De vier onderzoeken vermeldden hoeveel de kinderen stotterden na de behandeling. Eén onderzoek beschreef ook hoeveel ze spraken (per minuut). Geen enkel onderzoek beschreef de invloed van de behandeling op: • de ernst van het stotteren; • de houding van de kinderen tegenover spreken; • ontwikkelingen op emotioneel (hoe een kind gevoelens herkent, uitdrukt en ermee omgaat), cognitief (hoe een kind denkt, onderzoekt en problemen oplost) of psychosociaal vlak (hoe de individuele behoeften van een kind aansluiten bij de behoeften of eisen van de samenleving). De vier onderzoeken beschreven ook geen bijwerkingen.

Uit de vier onderzoeken blijkt dat het Lidcombe-programma de hoeveelheid stotteren bij jonge kinderen kan verminderen in vergelijking met kinderen op een wachtlijst. Het bewijs is wel van zeer lage kwaliteit. Eén onderzoek beschrijft dat het Lidcombe-programma de hoeveelheid woorden of lettergrepen die jonge kinderen (per minuut) spreken, kan verhogen, in vergelijking met kinderen op een wachtlijst (de controlegroep). Het bewijs is van matige kwaliteit.

Slechts één onderzoek volgde de kinderen tot vijf jaar na de start van de behandeling. Op dat moment ontbraken de resultaten voor de meeste kinderen op de wachtlijst. Daarom weten we niet of de resultaten van de behandeling op lange termijn aanhielden.

Hoe up-to-date is dit bewijs?

We zochten naar onderzoeken die werden gepubliceerd tot 16 september 2020. Op 20 oktober 2020 doorzochten we nog één databank. 

Hoe betrouwbaar is het bewijs in dit literatuuroverzicht?

De kwaliteit van de resultaten met betrekking tot de hoeveelheid stotteren was zeer laag. De kwaliteit van de resultaten met betrekking tot de hoeveelheid woorden en lettergrepen die de kinderen (per minuut) spraken, was matig. We zijn dus niet zeker of de resultaten van de behandeling hetzelfde zouden zijn als er meer onderzoeken waren. Er is meer onderzoek nodig dat verschillende behandelingen voor stotteren vergelijken met geen (of een uitgestelde) behandeling om sterkere resultaten te bekomen.