نقش ایورمکتین در پیشگیری و درمان COVID-19

آیا ایورمکتین در درمان COVID-19 موثر است؟

پیام‌های کلیدی

هیچ شواهدی را برای حمایت از تجویز ایورمکتین (ivermectin) در درمان یا پیشگیری از ابتلا به عفونت COVID-19 پیدا نکردیم، اما مجموعه شواهد محدود است.

ارزیابی ایورمکتین در 31 مطالعه در حال انجام ادامه دارد، و به محض در دسترس قرار گرفتن آنها نتایج مرور را به‌روز می‌کنیم.

ایورمکتین چیست؟

ایورمکتین دارویی است که برای درمان انگل‌هایی مانند انگل‌های روده در حیوانات و گال (scabies) در انسان استفاده می‌شود. این دارو ارزان است و در مناطقی از جهان که آلودگی‌های انگلی شایع هستند بسیار مورد استفاده قرار می‌گیرد. ایورمکتین تاثیرات ناخواسته کمی هم بر جای می‌گذارد.

تست‌های آزمایشگاهی نشان می‌دهند که ایورمکتین می‌تواند سرعت تولید مثل ویروس COVID-19؛ (SARS-CoV-2) را کُند کند اما چنین اثراتی در انسان نیاز به مصرف دوزهای عمده‌ای از آن دارد. سازمان‌های نظارتی دارویی ایورمکتین را برای درمان COVID-19 تائید نکرده‌اند. این دارو فقط باید در قسمتی از مطالعاتی با طراحی خوب (به نام کارآزمایی‌های تصادفی‌سازی و کنترل شده) استفاده شود که اثرات بالقوه آن را بررسی می‌کنند.

ما به دنبال چه موضوعی بودیم؟

ما می‌خواستیم بدانیم که ایورمکتین باعث کاهش مرگ‌ومیر، بیماری، و طول مدت ابتلا به عفونت در افراد مبتلا به COVID-19 می‌شود یا خیر، یا اینکه برای پیشگیری از بروز این بیماری مفید است؟ مطالعاتی را وارد کردیم که به مقایسه ایورمکتین با دارونما (placebo) (درمان ساختگی)، عدم درمان، مراقبت معمول، یا درمان‌هایی برای COVID-19 پرداختند که عملکرد آنها تا حدی شناخته شده هستند، مانند رمدسیویر (remdesivir) یا دگزامتازون. مطالعاتی را کنار گذاشتیم که ایورمکتین را با سایر داروهایی که موثر نیستند، مانند هیدروکسی‌کلروکین (hydroxychloroquine)، مقایسه کردند، یا اثربخشی آنها در برابر COVID-19 مشخص نیست.

اثرات ایورمکتین را در افراد بیمار از نظر موارد زیر ارزیابی کردیم:

- تعداد افرادی که فوت می‌کنند؛
- نشانه‌های COVID-19 در بیماران بهتر می‌شوند یا بدتر؛
- تاثیرات ناخواسته؛
- بستری شدن در بیمارستان یا طول مدت بستری در بیمارستان؛
- پاک‌سازی ویروس از بدن.

برای پیشگیری، به دنبال ارزیابی تاثیر آن بر پیشگیری از ابتلا به عفونت COVID-19 و SARS-CoV-2 بودیم.

ما چه کاری را انجام دادیم؟

به دنبال کارآزمایی‌های تصادفی‌سازی و کنترل شده‌ای بودیم که تجویز ایورمکتین را برای پیشگیری یا درمان COVID-19 در انسان بررسی کردند. افراد تحت درمان با ایورمکتین باید مبتلا به COVID-19 با تائید تست آزمایشگاهی بوده و درمان را در بیمارستان یا به صورت سرپایی دریافت می‌کردند.

نتایج این مطالعات را مقایسه و خلاصه کرده و اطمینان خود را به شواهد، بر اساس معیارهای رایج ارزیابی کننده میزان قابل اطمینان بودن نتایج، رتبه‌بندی کردیم.

ما چه‌ چیزی را یافتیم؟

ما 14 مطالعه را با 1678 شرکت‌کننده پیدا کردیم که ایورمکتین را در برابر عدم درمان، دارونما، یا مراقبت معمول مقایسه کردند.

برای بررسی اثر درمانی، نه مطالعه با حضور بیماران مبتلا به COVID-19 متوسط و بستری در بیمارستان و چهار مورد با شرکت بیماران سرپایی مبتلا به COVID-19 خفیف انجام شدند. در این مطالعات از دوزهای مختلف ایورمکتین و دوره‌های مختلف درمان استفاده شد.

یک مطالعه‌ ایورمکتین را برای پیشگیری از ابتلا به COVID-19 بررسی کرد.

همچنین 31 مطالعه در حال انجام را پیدا کردیم، و 18 مطالعه نیز وجود دارند که هنوز نیاز به توضیحات بیشتر از سوی نویسندگان داشته یا هنوز منتشر نشده‌اند.

نتایج اصلی

درمان افراد مبتلا به COVID-19 بستری در بیمارستان

ما نمی‌دانیم ایورمکتین در مقایسه با دارونما یا مراقبت‌های معمول، 28 روز پس از درمان:

- منجر به مرگ‌ومیر بیشتر می‌شود یا کمتر (2 مطالعه، 185 نفر)؛
- وضعیت بیماران را که با توجه به نیاز به ونتیلاسیون (2 مطالعه، 185 نفر) یا اکسیژن (1 مطالعه، 45 نفر) ارزیابی شد، بدتر می‌کند یا بهتر.
- عوارض جانبی را افزایش می‌دهد یا کاهش (1 مطالعه، 152 نفر).

هفت روز پس از درمان، نمی‌دانیم که ایورمکتین:

- تست‌های COVID-19 منفی را افزایش می‌دهد یا کاهش (2 مطالعه، 159 نفر).

ایورمکتین در مقایسه با دارونما یا مراقبت‌های معمول ممکن است تفاوتی اندک یا عدم تفاوت در بهبود وضعیت بیماران 28 روز پس از درمان (1 مطالعه، 73 نفر) یا در طول مدت بستری در بیمارستان (1 مطالعه، 45 نفر) ایجاد کند.

درمان بیماران سرپایی مبتلا به COVID-19

ما نمی‌دانیم ایورمکتین در مقایسه با دارونما یا مراقبت‌های معمول:

- 28 روز پس از درمان منجر به مرگ‌ومیر بیشتری می‌شود یا کمتر (2 مطالعه، 422 نفر)؛
- وضعیت بیماران را که با نیاز آنها به دریافت ونتیلاسیون ارزیابی شد، 14 روز پس از درمان بهبود می‌بخشد یا بدتر می‌کند (1 مطالعه، 398 نفر)؛
- تست‌های COVID-19 منفی را هفت روز پس از درمان افزایش می‌دهد یا کاهش (1 مطالعه، 24 نفر).

ایورمکتین در مقایسه با دارونما یا مراقبت‌های معمول ممکن است تفاوتی اندک یا عدم تفاوت را در بهبود وضعیت بیماران سرپایی 14 روز پس از درمان (1 مطالعه، 398 نفر) یا تعداد عوارض جانبی 28 روز پس از درمان (2 مطالعه، 422 نفر) ایجاد کند.

هیچ مطالعه‌ای نیاز به پذیرش بیمارستانی را در بیماران سرپایی بررسی نکرد.

پیشگیری از ابتلا به COVID-19

ما نمی‌دانیم ایورمکتین در مقایسه با عدم مصرف دارو منجر به مرگ‌ومیر بیشتری می‌شود یا کمتر (1 مطالعه، 304 نفر)؛ هیچ شرکت‌کننده‌ای 28 روز پس از مصرف دارو فوت نکرد. این مطالعه نتایج مربوط به پیشرفت نشانه‌های COVID-19 (به غیر از عفونت تائید شده SARS-CoV-2) و عوارض جانبی را گزارش داد، اما نه به روشی که بتوانیم در تجزیه‌وتحلیل‌های خود وارد کنیم. این مطالعه پذیرش بیمار را در بیمارستان بررسی نکرد.

محدودیت‌های شواهد چه هستند؟

سطح قطعیت شواهد بسیار پائین است زیرا فقط توانستیم 14 مطالعه را با تعداد کمی شرکت‌کننده و تعداد اندک حوادث، مانند مرگ‌ومیر یا نیاز به دریافت ونتیلاسیون، وارد کنیم. روش‌های انجام بین مطالعات متفاوت بودند، و آنها همه مواردی را که به آنها علاقه‌مند بودیم، مانند کیفیت زندگی، گزارش نکردند.

این شواهد تا چه زمانی به‌روز است؟

شواهد تا تاریخ 26 می ‌2021 به‌روز است.

نتیجه‌گیری‌های نویسندگان: 

با توجه به شواهد کنونی موجود با قطعیت پائین تا بسیار پائین، در مورد اثربخشی و ایمنی ایورمکتین مورد استفاده برای درمان یا پیشگیری از COVID-19 اطمینان نداریم. مطالعات تکمیل شده حجم نمونه کوچکی داشته و تعداد اندکی از آنها با کیفیت بالا در نظر گرفته می‌شوند. مطالعات متعددی در حال انجام هستند که ممکن است پاسخ‌های روشن‌تری را در به‌روزرسانی‌های مرور ارائه دهند. به‌طور کلی، شواهد قابل اعتماد موجود از تجویز ایورمکتین در درمان یا پیشگیری از ابتلا به COVID-19 خارج از کارآزمایی‌های تصادفی‌‌سازی شده با طراحی خوب پشتیبانی نمی‌کند.

خلاصه کامل را بخوانید...
پیشینه: 

ایورمکتین (ivermectin)، یک عامل ضد-انگلی است که برای درمان عفونت‌های انگلی استفاده می‌شود، و تکثیر ویروس‌ها را در شرایط آزمایشگاهی مهار می‌کند. فرضیه مولکولی حالت ضد-ویروسی ایورمکتین به اثر مهاری آن بر تزاید سندرم حاد تنفسی شدید کروناویروس 2 (SARS-CoV-2) در مراحل اولیه عفونت اشاره دارد. در حال حاضر، شواهد در مورد اثربخشی و ایمنی ایورمکتین در پیشگیری از ابتلا به عفونت SARS-CoV-2 و درمان COVID-19 متناقض است.

اهداف: 

ارزیابی اثربخشی و ایمنی ایورمکتین در مقایسه با عدم درمان، استاندارد مراقبت، دارونما (placebo)، یا هرگونه مداخله اثبات شده دیگر برای افراد مبتلا به COVID-19 که تحت درمان قرار دارند، چه به صورت سرپایی و چه بستری در بیمارستان، و برای پیشگیری از ابتلا به عفونت SARS-CoV-2 ( پروفیلاکسی پس از مواجهه (postexposure)).

روش‌های جست‌وجو: 

پایگاه ثبت مطالعات COVID-19 در کاکرین؛ Web of Science (Emerging Citation Index و Science Citation Index)، medRxiv، و Research Square را برای شناسایی مطالعات کامل شده و در حال انجام، بدون اعمال محدودیت در زبان مطالعه، تا 26 می 2021 جست‌وجو کردیم.

معیارهای انتخاب: 

کارآزمایی‌های تصادفی‌سازی و کنترل شده‌ای (randomised controlled trials; RCTs) را وارد کردیم که به مقایسه ایورمکتین با عدم درمان، استاندارد مراقبت، دارونما، یا هر مداخله اثبات شده دیگری برای درمان افراد مبتلا به COVID-19، صرف‌نظر از شدت بیماری، در شرایط بستری یا سرپایی، و برای پیشگیری از ابتلا به عفونت SARS-CoV-2، پرداختند.

مداخلات همزمان باید در هر دو بازوی مطالعه یکسان بودند.

مطالعات مقایسه کننده ایورمکتین را در برابر سایر مداخلات دارویی که اثربخشی اثبات شده‌ای نداشتند، حذف کردیم.

گردآوری و تجزیه‌وتحلیل داده‌ها: 

خطر سوگیری (bias) RCTها را با استفاده از ابزار خطر سوگیری 2 کاکرین ارزیابی کردیم. تجزیه‌و‌تحلیل اولیه، مطالعاتی را با خطر بالای سوگیری کنار گذاشت. از رویکرد درجه‌‏بندی توصیه‏، ارزیابی، توسعه و ارزشیابی (GRADE) برای رتبه‌بندی قطعیت شواهد مربوط به پیامدهای زیر استفاده کردیم: 1. درمان بیماران بستری مبتلا به COVID-19 متوسط تا شدید: مرگ‌ومیر، بدتر یا بهتر شدن وضعیت بالینی، عوارض جانبی، کیفیت زندگی، مدت زمان بستری در بیمارستان، و پاک‌سازی ویروس؛ 2. درمان بیماران سرپایی مبتلا به COVID-19 خفیف: مرگ‌ومیر، بدتر یا بهتر شدن وضعیت بالینی، بستری شدن در بیمارستان، عوارض جانبی، کیفیت زندگی، و پاک‌سازی ویروس؛ 3. پیشگیری از ابتلا به عفونت SARS-CoV-2: عفونت SARS-CoV-2، ایجاد نشانه‌های COVID-19، عوارض جانبی، مرگ‌ومیر، بستری شدن در بیمارستان، و کیفیت زندگی.

نتایج اصلی: 

ما 14 مطالعه را با 1678 شرکت‌کننده پیدا کردیم که به مقایسه ایورمکتین با عدم درمان، دارونما، یا استاندارد مراقبت پرداختند. هیچ مطالعه‌ای ایورمکتین را با مداخله‌ای مقایسه نکرد که اثربخشی اثبات شده‌ای داشته باشد. نه مطالعه در مورد درمان شرکت‌کنندگان مبتلا به COVID-19 متوسط در شرایط بستری و چهار مورد در مورد درمان بیماران مبتلا به COVID-19 خفیف در شرایط سرپایی وجود داشت. یک مطالعه ‌ایورمکتین را برای پیشگیری از ابتلا به عفونت SARS-CoV-2 بررسی کرد. هشت مطالعه دارای طراحی برچسب-باز، شش مورد دوسو-کور و کنترل شده با دارونما بودند. از 41 مطالعه که نتایج آنها در آنالیزها مشارکت داده شدند، حدود یک-سوم در معرض خطر بالایی از سوگیری قرار داشتند.

دوزهای ایورمکتین و طول مدت درمان با آن بین مطالعات وارد شده متفاوت بودند.

ما 31 مطالعه در حال انجام و 18 مطالعه در انتظار طبقه‌بندی را تا زمان انتشار نتایج یا روشن شدن تناقض‌ها در آنها، شناسایی کردیم.

ایورمکتین در مقایسه با دارونما یا استاندارد مراقبت برای درمان COVID-19 در بیماران بستری

ما مطمئن نیستیم که ایورمکتین در مقایسه با دارونما یا استاندارد مراقبت، مرگ‌ومیر را کاهش می‌دهد یا افزایش (خطر نسبی (RR): 0.60؛ 95% فاصله اطمینان (CI): 0.14 تا 2.51؛ 2 مطالعه، 185 شرکت‌کننده؛ شواهد با قطعیت بسیار پائین) و باعث وخیم‌تر شدن وضعیت بالینی به صورت نیاز به ونتیلاسیون مکانیکی تهاجمی (invasive mechanical ventilation; IMV) تا روز 28ام (RR: 0.55؛ 95% CI؛ 0.11 تا 2.59؛ 2 مطالعه، 185 شرکت‌کننده؛ شواهد با قطعیت بسیار پائین) یا نیاز به اکسیژن مکمل (0 شرکت‌کننده به اکسیژن مکمل نیاز داشتند؛ 1 مطالعه، 45 شرکت‌کننده؛ شواهد با قطعیت بسیار پائین)، عوارض جانبی طی 28 روز (RR: 1.21؛ 95% CI؛ 0.50 تا 2.97؛ 1 مطالعه، 152 شرکت‌کننده؛ شواهد با قطعیت بسیار پائین)، و پاک‌سازی ویروس در روز هفتم (RR: 1.82؛ 95% CI؛ 0.51 تا 6.48؛ 2 مطالعه، 159 شرکت‌کننده؛ شواهد با قطعیت بسیار پائین) می‌شود یا خیر. ایورمکتین در مقایسه با دارونما یا استاندارد مراقبت ممکن است تاثیری اندک یا عدم تاثیر بر بهبودی بالینی تا 28 روز (RR: 1.03؛ 95% CI؛ 0.78 تا 1.35؛ 1 مطالعه؛ 73 شرکت‌کننده؛ شواهد با قطعیت پائین) و مدت زمان بستری در بیمارستان (تفاوت میانگین (MD): 0.10- روز؛ 95% CI؛ 2.43- تا 2.23؛ 1 مطالعه؛ 45 شرکت‌کننده؛ شواهد با قطعیت پائین) داشته باشد. هیچ مطالعه‌ای کیفیت زندگی را تا 28 روز گزارش نکرد.

ایورمکتین در مقایسه با دارونما یا استاندارد مراقبت برای درمان سرپایی COVID-19

ما مطمئن نیستیم که ایورمکتین در مقایسه با دارونما یا استاندارد مراقبت، مرگ‌ومیر را تا 28 روز کاهش می‌دهد یا افزایش (RR: 0.33؛ 95% CI؛ 0.01 تا 8.05؛ 2 مطالعه، 422 شرکت‌کننده؛ شواهد با قطعیت بسیار پائین) و منجر به وخیم‌تر شدن وضعیت بالینی تا 14 روز به صورت نیاز به دریافت IMV (RR: 2.97؛ 95% CI؛ 0.12 تا 72.47؛ 1 مطالعه، 398 شرکت‌کننده؛ شواهد با قطعیت بسیار پائین) یا نیاز به غیر-IMV یا اکسیژن با جریان بالا (0 شرکت‌کننده نیاز به غیر-IMV یا اکسیژن با جریان بالا پیدا کردند؛ 1 مطالعه، 398 شرکت‌کننده؛ شواهد با قطعیت بسیار پائین) می‌شود یا خیر. ما مطمئن نیستیم که ایورمکتین در مقایسه با دارونما پاک‌سازی ویروس را در هفت روز کاهش می‌دهد یا افزایش (RR: 3.00؛ 95% CI؛ 0.13 تا 67.06؛ 1 مطالعه، 24 شرکت‌کننده؛ شواهد با قطعیت پائین). ایورمکتین در مقایسه با دارونما یا استاندارد مراقبت ممکن است تاثیری اندک یا عدم تاثیر بر تعداد شرکت‌کنندگان با نشانه‌های برطرف شده تا 14 روز (RR: 1.04؛ 95% CI؛ 0.89 تا 1.21؛ 1 مطالعه، 398 شرکت‌کننده؛ شواهد با قطعیت پائین) و عوارض جانبی طی 28 روز (RR: 0.95؛ 95% CI؛ 0.86 تا 1.05؛ 2 مطالعه، 422 شرکت‌کننده؛ شواهد با قطعیت پائین) بر جای بگذارد. هیچ یک از مطالعاتی که به ارائه گزارش در مورد طول دوره نشانه‌ها پرداختند، واجد شرایط برای تجزیه‌وتحلیل اولیه نبودند. هیچ مطالعه‌ای پذیرش بیمار را در بیمارستان یا کیفیت زندگی را تا 14 روز گزارش نکرد.

ایورمکتین در مقایسه با عدم درمان برای پیشگیری از ابتلا به عفونت SARS-CoV-2

ما یک مطالعه را پیدا کردیم. مرگ‌ومیر تا 28 روز تنها پیامد واجد شرایط برای آنالیز اولیه بود. ما مطمئن نیستیم که ایورمکتین میزان مرگ‌ومیر را در مقایسه با عدم درمان کاهش می‌دهد یا افزایش (0 شرکت‌کننده فوت کرد؛ 1 مطالعه، 304 شرکت‌کننده؛ شواهد با قطعیت بسیار پائین). این مطالعه نتایج مربوط به پیشرفت نشانه‌های COVID-19 و عوارض جانبی را تا 14 روز گزارش کرد که به دلیل خطر بالای سوگیری، در یک آنالیز ثانویه قرار گرفتند. هیچ مطالعه‌ای عفونت SARS-CoV-2، بستری شدن در بیمارستان، و کیفیت زندگی را تا 14 روز گزارش نکرد.

یادداشت‌های ترجمه: 

این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.

Tools
Information
اشتراک گذاری