برنامه‌های غربالگری دندان‌پزشکی در مدرسه در جهت بهبود سلامت دهان در کودکان

هدف از انجام این مرور چه بود؟

هدف از این مرور کاکرین این بود که ببینیم غربالگری دندان‌پزشکی در مدرسه، سلامت دهان را در کودکان بهبود می‌بخشد یا خیر، و اگر پاسخ مثبت است، بهترین روش غربالگری کدام است. برای پاسخ به این سوال، هفت مطالعه مرتبط را یافتیم. این یک به‌روزرسانی از مرور اصیل است، که نخستین بار در دسامبر 2017 منتشر شد.

پیام‌های کلیدی

شواهد کافی برای نتیجه‌گیری در مورد اینکه غربالگری مرسوم دندان‌پزشکی در مدرسه در بهبود مراجعه به دندان‌پزشک نقش دارد یا خیر، وجود ندارد. برنامه‌های غربالگری دندان‌پزشکی در مدرسه به همراه فرم ارجاع‌ شخصی یا عناصر انگیزشی بیش‌تر احتمالا توانایی بهبود وضعیت دندان‌پزشکی را در کوتاه‌مدت دارند (پیگیری سه ماه تا دو سال). غربالگری براساس معیارهای اختصاصی ممکن است بهتر از عدم انجام غربالگری باشد. با این ‌حال، مشخص نیست که بهبود مراجعه به دندان‌پزشک منجر به بهبود سلامت دهان در کودکان می‌شود یا خیر. ما هنوز به انجام مطالعاتی با کیفیت بالا نیاز داریم که تأثیر غربالگری را بر سلامت دهان طی دوره‌های طولانی‌تر اندازه‌گیری کنند.

در این مرور چه موضوعی مورد بررسی قرار گرفت؟

بیماری‌های دهان، به‌ ویژه پوسیدگی دندان، کودکان را در سراسر جهان تحت تاثیر قرار می‌دهند. اگر این بیماری‌ها کنترل نشوند، سلامت دهان به تدریج بدتر شده و به‌طور کلی بر بهزیستی (well-being) عمومی کودکان تاثیر می‌گذارد. هم‌چنین این موضوع دارای بار مالی در سطح خانواده و جامعه است.

غربالگری دندان‌پزشکی در مدرسه، معیاری برای سلامت عمومی است که با معاینه دهان کودکان در محیط مدرسه و به‌ دنبال آن اطلاع والدین از وضعیت دهان و نیازهای درمانی فرزند خود انجام می‌شود. هدف غربالگری، شناسایی مشکلات سلامت دهان در مراحل اولیه است و اینکه والدین در صورت لزوم سریعا به دنبال درمان باشند. موضوع این است که آیا غربالگری واقعا سلامت دهان را در کودکان بهبود می‌بخشد یا خیر.

نتایج اصلی این مطالعه مروری چه هستند؟

ما هفت مطالعه مرتبط را یافتیم، که 20,192 کودک را در تجزیه‌وتحلیل خود وارد کردند. چهار مطالعه در انگلستان، دو مطالعه در هندوستان و یک مطالعه در آمریکا انجام گرفت. کودکان در این مطالعات 4 تا 15 سال سن داشتند. مطالعات، کودکانی را که در مدرسه غربالگری شدند با کودکانی که از لحاظ سلامت دهان غربالگری نشده و به دندانپزشک مراجعه نکردند، مقایسه کردند. مطالعات همچنین به مقایسه یک نوع غربالگری با نوع دیگری از آن پرداختند (به‌عنوان مثال، تغییرات در معاینه بالینی یا روند ارجاع).

از آن‌ جایی‌ که قطعیت شواهد را بسیار پائین ارزیابی کردیم، مطمئن نیستیم که غربالگری دندان‌پزشکی مرسوم در مدرسه باعث بهبود مراجعه به دندان‌پزشک می‌شود یا خیر.

به‌نظر می‌رسد که غربالگری براساس معیارهای خاص (به‌عنوان مثال عدم ثبت‌نام توسط یک دندانپزشک) در مقایسه با عدم غربالگری در بهبود مراجعه به دندانپزشک مؤثرتر باشد (شواهد با قطعیت پائین)، اما ممکن است بین غربالگری بر پایه یک معیار خاص و غربالگری عمومی تفاوتی وجود نداشته باشد (شواهد با قطعیت بسیار پائین).

به‌نظر می‌رسد ارائه یک فرم ارجاع شخصی به والدین، مراجعه را به دندان‌پزشک بهبود می‌بخشد (شواهد با قطعیت پائین).

به نظر می‌رسد که انجام غربالگری به‌ همراه انگیزه در رابطه با آموزش سلامت و ارائه درمان رایگان، مراجعه را به دندان‌پزشک بهبود می‌بخشد (شواهد با قطعیت پائین).

شواهد حاصل از یک کارآزمایی که به مقایسه معرفی‌نامه‌های مختلف ارجاع پرداخت، نامشخص بود: نامه ارجاع مبتنی بر الگوی نظری معروف به «مدل خود-تنظیمی حس مشترک (common-sense model of self-regulation)»، با یا بدون راهنمای اطلاعات دندان‌پزشکی، برای والدین کودکانی ارسال شد که حین غربالگری نیاز به درمان داشتند، در مقایسه با یک نامه ارجاع مرسوم (شواهد با قطعیت بسیار پائین).

هر هفت مطالعه، کودکان را به مدت سه تا هشت ماه پس از دریافت غربالگری پیگیری کردند. بنابراین ما نمی‌دانیم که منافع غربالگری در طول زمان ادامه خواهد داشت یا خیر.

ما کارآزمایی‌هایی را نیافتیم که هزینه-اثربخشی این برنامه‌ها یا هر گونه عوارض جانبی را بررسی کرده باشند.

این مرور تا چه تاریخی به‌روز است؟

مطالعات منتشر شده را تا 4 مارچ 2019 جست‌وجو کردیم.

نتیجه‌گیری‌های نویسندگان: 

کارآزمایی‌هایی که در این مطالعه مروری انتخاب شدند، تأثیرات کوتاه‌مدت غربالگری را ارزیابی کردند. شواهدی را با قطعیت بسیار پائین یافتیم که به ما امکان نداد نتیجه‌گیری کنیم که غربالگری مرسوم دندان‌پزشکی در بهبود وضعیت دندان‌پزشکی نقش دارد یا خیر. شواهدی را با قطعیت پائین یافتیم که غربالگری مبتنی بر معیار، ممکن است در مقایسه با عدم غربالگری، باعث افزایش مراجعه به دندان‌پزشک شود. با این ‌حال، در مقایسه با غربالگری مرسوم هیچ شواهدی مبنی بر تفاوت در میزان مراجعه به دندان‌پزشکی وجود نداشت (شواهد با قطعیت بسیار پائین).

ما شواهدی را با قطعیت پائین یافتیم که نشان دادند فرم ارجاع شخصی یا اختصاصی، در مقایسه با عوامل مشابه غیر-اختصاصی، میزان مراجعه را به دندان‌پزشک بهبود می‌بخشد. همچنین به شواهدی با قطعیت پائین برخوردیم که انجام غربالگری همراه با ارائه انگیزه (آموزش سلامت دهان و پیشنهاد به دریافت درمان رایگان) در مقایسه با غربالگری تنها مراجعه را به دندان‌پزشک بهبود می‌بخشد. برای کودکانی که نیاز به درمان دارند، شواهدی با قطعیت بسیار پائین وجود داشت که مشخص نیست نامه ارجاع مبتنی بر «مدل خود-تنظیمی حس مشترک» بهتر از نامه ارجاع استاندارد است یا خیر.

ما هیچ کارآزمایی‌ای را نیافتیم که هزینه-اثربخشی و عوارض جانبی غربالگری دندان‌پزشکی را در مدرسه نشان دهد.

خلاصه کامل را بخوانید...
پیشینه: 

غربالگری دندان‌پزشکی در مدرسه به معاینه بصری دهان کودکان در محیط مدرسه اشاره دارد که پس از آن والدین از وضعیت فعلی سلامت دهان فرزند خود و نیاز به درمان آن‌ها آگاه می‌شوند. غربالگری در مدرسه قصد دارد تا کودکان را در مراحل اولیه بیماری تشخیص دهد، از این‌رو مراقبت‌های پیشگیری‌ کننده و درمانی سلامت دهان را برای کودکان ارائه می‌کند. این مطالعه مروری اثربخشی برنامه غربالگری دندان‌پزشکی را در مدارس در بهبود وضعیت بهداشت دهان و دندان ارزیابی می‌کند. این یک به‌روزرسانی از مرور اولیه‌ای است که نخستین بار در دسامبر 2017 منتشر شد.

اهداف: 

ارزیابی اثربخشی برنامه‌های غربالگری دندان‌پزشکی در مدرسه بر وضعیت کلی سلامت دهان و استفاده از خدمات دندان‌پزشکی.

روش‌های جست‌وجو: 

متخصص اطلاعات سلامت دهان در کاکرین بانک‌های اطلاعاتی زیر را جست‌وجو کرد: پایگاه ثبت کارآزمایی‌های سلامت دهان در کاکرین (تا 4 مارچ 2019)، پایگاه ثبت مرکزی کارآزمایی‌های کنترل شده کاکرین (CENTRAL، پایگاه ثبت مطالعات کاکرین، تا 4 مارچ 2019)؛ MEDLINE Ovid (از 1946 تا 4 مارچ 2019)، و Embase Ovid (از 15 سپتامبر 2016 تا 4 مارچ 2019). برای کارآزمایی‌های در حال انجام، پایگاه ثبت کارآزمایی‌های موسسات ملی سلامت آمریکا (ClinicalTrials.gov) و پلت‌فرم بین‌المللی پایگاه ثبت کارآزمایی‌های بالینی سازمان جهانی بهداشت جست‌وجو شدند. هنگام جست‌وجو در پایگاه‌های اطلاعاتی الکترونیکی، هیچ‌گونه محدودیتی از نظر زبان یا وضعیت انتشار اعمال نشد؛ با این‌ حال، به دلیل پروژه جست‌وجوی متمرکز کاکرین برای شناسایی تمام کارآزمایی‌های بالینی و اضافه کردن آن‌ها به CENTRAL، جست‌وجو در Embase محدود به شش ماه گذشته بود.

معیارهای انتخاب: 

ما کارآزمایی‌های تصادفی‌سازی و کنترل شده (randomised controlled trials; RCTs) (خوشه‌ای یا موازی) را انتخاب کردیم که غربالگری دندان‌پزشکی را در مدرسه با عدم مداخله یا نوعی از غربالگری را در مقایسه با نوع دیگر آن ارزیابی کردند.

گردآوری و تجزیه‌وتحلیل داده‌ها: 

ما از روش‌های استاندارد روش‌شناسی مورد انتظار کاکرین استفاده کردیم.

نتایج اصلی: 

ما هفت کارآزمایی (پنج کارآزمایی RCT خوشه‌ای بودند) را با 20,192 کودک 4 تا 15 ساله انتخاب کردیم. کارآزمایی‌ها دوره‌های پیگیری سه تا هشت ماه را ارزیابی کردند. چهار کارآزمایی در انگلستان، دو کارآزمایی در هندوستان و یک مطالعه در ایالات متحده انجام شدند. ما دو کارآزمایی را در معرض خطر پائین سوگیری (bias)، دو کارآزمایی را در معرض خطر بالای سوگیری و سه کارآزمایی را در معرض خطر نامشخص سوگیری ارزیابی کردیم.

هیچ‌کدام از کارآزمایی‌ها، دوره پیگیری طولانی‌مدتی برای تعیین اثرات ماندگار غربالگری دندان‌پزشکی در مدارس نداشتند.

هیچ‌کدام از کارآزمایی‌ها نسبتی از کودکان مبتلا به پوسیدگی درمان نشده دندان یا دیگر بیماری‌های دهانی، هزینه-اثربخشی یا عوارض جانبی را گزارش نکردند.

چهار کارآزمایی، غربالگری مرسوم را در مقابل عدم غربالگری ارزیابی کردند. برای پیامد «مراجعه به دندان‌پزشک» متاآنالیز انجام دادیم و نتایج غیر-قطعی را با ناهمگونی بالا یافتیم. به‌ نظر می‌رسد بخشی از ناهمگونی به دلیل طراحی مطالعه بود (سه RCT خوشه‌ای و یک RCT در سطح فردی). سطح قطعیت شواهد را به دلیل وجود تناقض به «بسیار پائین» کاهش دادیم و قادر به نتیجه‌گیری از این مقایسه نیستیم.

دو RCT خوشه‌ای (هر دو کارآزمایی چهار بازو داشتند) غربالگری مبتنی بر معیار را در مقابل عدم-غربالگری ارزیابی کرده و تخمین اثرگذاری تجمعی را از RR معادل 1.07 (95% CI؛ 0.99 تا 1.16) نشان دادند که نشان‌دهنده منفعت احتمالی غربالگری بود (شواهد با قطعیت پائین). هنگامی که غربالگری مبتنی بر معیار با غربالگری مرسوم مقایسه شد، شواهدی وجود نداشت که نشان دهنده وجود تفاوت بین آن دو باشد (RR: 1.01؛ 95% CI؛ 0.94 تا 1.08؛ شواهد با اطمینان بسیار پائین).

در یک کارآزمایی، معرفی‌نامه اختصاصی (شخصی) با یک فرم ارجاع غیر-اختصاصی مقایسه شد. نتایج به نفع فرم ارجاع اختصاصی با برآورد اثر RR معادل 1.39 (95% CI؛ 1.09 تا 1.77) برای مراجعه به دندان‌پزشک عمومی و برآورد اثر RR معادل 1.90 (95% CI؛ 1.18 تا 3.06) برای خدمات متخصص‌های ارتودنسی بود (شواهد با قطعیت پائین).

یک کارآزمایی، غربالگری را همراه با انگیزه با غربالگری تنها مقایسه کرد. احتمال مراجعه به دندان‌پزشکی بعد از غربالگری با ارائه انگیزه با برآورد اثر RR معادل 3.08 (95% CI؛ 2.57 تا 3.71) بیش‌تر بود (شواهد با قطعیت پائین).

فقط در یک کارآزمایی نسبت کودکان مبتلا به پوسیدگی دندان گزارش شد. این کارآزمایی نامه ارجاع پس از غربالگری را بر اساس مدل خود-تنظیمی حس مشترک (یک چارچوب نظری که نحوه درک و واکنش افراد را به نگرانی‌های مربوط به سلامت‌شان توضیح می دهد)، با یا بدون راهنمای اطلاعات دندان‌پزشکی، در مقایسه با ارجاع استاندارد ارزیابی کرد. یافته‌ها غیر-قطعی بودند. سطح قطعیت شواهد را به دلیل وجود خطر سوگیری، غیر-مستقیم بودن ‌و عدم‌-دقت، بسیار پائین ارزیابی کردیم.

یادداشت‌های ترجمه: 

این متن توسط مرکز کاکرین ایران به فارسی ترجمه شده است.

Tools
Information
اشتراک گذاری