Czy poradnictwo telefoniczne będące częścią programu antynikotynowego jest skuteczne i pomaga w zaprzestaniu palenia?

Wprowadzenie:Osobom próbującym rzucić palenie można pomóc przy użyciu leków lub dzięki bezpośredniemu wsparciu behawioralnemu, takiemu jako poradnictwo lub sesje terapii grupowej.
Cele:Celem przeglądu było sprawdzenie czy wsparcie behawioralne jest skuteczne również w formie poradnictwa telefonicznego.
Metody identyfikacji danych naukowych: Ostatnie wyszukiwanie danych przeprowadzono w maju 2013 roku. Zidentyfikowano 77 badań klinicznych z grupą kontrolną, w których wzięło udział łącznie 85 tys. uczestników.
Wyniki: W przeglądzie zidentyfikowano badania oceniające efekt jakiegokolwiek typu poradnictwa telefonicznego. Wzięto pod uwagę badania, w których uczestnicy korzystali z infolinii oferujących wsparcie dla osób próbujących rzucić palenie tytoniu. Do przeglądu włączono również badania, w których z uczestnikami telefonicznie kontaktowali się terapeuci lub inni świadczeniodawcy. W niektórych badaniach porównywano poradnictwo telefoniczne z minimalnymi formami wsparcia, takimi jak broszury z informacjami z zakresu samopomocy. W innych badaniach sprawdzano czy dodanie interwencji telefonicznych było bardziej pomocne niż wsparcie jedynie w postaci kontaktu bezpośredniego, lub wyłączne stosowanie nikotynowej terapii zastępczej (NTZ). Do niektórych z badań rekrutowano wyłącznie osoby, które próbowały zaprzestać palenia, z kolei w innych oferowano wsparcie nawet jeśli uczestnicy nie próbowali aktywnie rzucić palenia. Badania musiały być przeprowadzone z losowym przydziałem do grup (randomizacja), a obserwacja uczestników musiała trwać co najmniej 6 miesięcy.

Uznano, że niewielka liczba badań obarczona została ryzykiem błędu systematycznego, ale autorzy uważają, że nie jest prawdopodobne aby wyniki w całości były obarczone błędem systematycznym. W badaniach obejmujących uczestników korzystających z poradnictwa telefonicznego częściej nie udawało się skontaktować ze wszystkimi badanymi w celu sprawdzenia efektu i w nich z reguły opierano się na zgłoszeniu niepalenia przez uczestnika, a nie na potwierdzeniu za pomocą testów biochemicznych. W badaniach używano zróżnicowanej liczby oraz czasu trwania połączeń telefonicznych. Wyniki poszczególnych badań różniły się, co oznacza, że nie jest pewne czy wszystkie rodzaje poradnictwa wykazują ten sam efekt.

W dwunastu badaniach, w których udział wzięło ponad 30 tys. osób, oceniano efekt dodatkowych porad telefonicznych wykonanych przez terapeutę do osób, które zadzwoniły na infolinię antynikotynową. Po zsumowaniu wyników tych badań stwierdziliśmy, że są dane wskazujące, że osoby otrzymujące telefony zwrotne od terapeuty częściej zaprzestawały palenia niż osoby, którym wysyłano jedynie materiały samopomocy lub którym udzielano krótkich porad i wsparcia w trakcie początkowych rozmów telefonicznych. W porównaniu z grupą kontrolną porady telefoniczne powodowały zwiększenie częstości pomyślnego rzucenia palenia od 25% do 50%. Jednak ze względu na mały odsetek osób rzucających palenie w grupach kontrolnych, różnica (zwiększenie w kategoriach bezwzględnych) wyniosła jedynie od 2 do 4 punktów procentowych.

W 51 badaniach obejmujących ponad 30 tys. osób oceniano efekt poradnictwa telefonicznego u osób, które nie dzwoniły na infolinię antynikotynową, spośród których część mogła nie planować aktywnego zerwania z paleniem. Kiedy zsumowaliśmy wyniki okazało się, że jest niewielka korzyść będąca efektem porad telefonicznych, a zwiększenie częstości pomyślnego zerwania z paleniem względem grupy kontrolnej wyniosło od 20% do 36%, co jest równoważne bezwzględnemu zwiększeniu od 2 do 3 punktów procentowych. W analizie uwzględniającej różne cechy badań (metaregresja) stwierdzono, że oferowanie większej liczby porad telefonicznych oraz obecność uczestników chcących zerwać z nałogiem wiązały się ze zwiększeniem efektu terapeutycznego. W badaniach, w których sprawdzano dodatkowe korzyści poradnictwa telefonicznego u osób stosujących leki wspomagające rzucenie palenia, wykazano nieco mniejszą korzyść względem grupy kontrolnej. Ze względu na to, że u uczestników korzyść pochodziła też ze stosowania farmaceutyków, bezwzględna korzyść z dodatkowych rozmów telefonicznych była zbliżona do innych badań. W dwóch badaniach, w których porównano różne liczby rozmów telefonicznych, wykazano korzyść wynikającą z większej liczby rozmów w porównaniu z pojedynczą rozmową.

W innych sześciu badaniach analizowano inne formy poradnictwa telefonicznego, w tym systemy przekierowujące osoby palące do ośrodków wsparcia. Żadne z tych badań nie przyniosło jednoznacznych danych wskazujących na efekt tych interwencji. Nie sumowano wyników dla tych interwencji.

Uwagi do tłumaczenia: 

Tłumaczenie: Bartłomiej Matulewicz Redakcja: Sylwia Sroka, Małgorzata Bała

Tools
Information
Share/Save