Szczepienia w zapobieganiu grypy u zdrowych dorosłych

Pytanie badawcze

W przeglądzie oceniano skuteczność stosowania szczepienia przeciwko grypie w zapobieganiu zakażeniom wirusem grypy typu A lub B, wystąpienia objawów grypopodobnych oraz ich powikłań. Ponadto oceniano występowanie ciężkich lub poważnych działań niepożądanych po szczepieniu. Populacją badaną były osoby zdrowe dorosłe, w tym również kobiety ciężarne oraz noworodki.

Wstęp

Ponad 200 typów wirusów wywołuje grypę i zakażenia grypodobne, które charakteryzują się podobnymi objawami (gorączka, ból głowy, kaszel i katar). Bez wykonania badań laboratoryjnych lekarzowi trudno ocenić i odróżnić czy te objawy potrwają kilka dni i nie doprowadzą do śmierci lub poważnego zachorowania. Najlepszym sposobem może się okazać szczepienie przeciwko grypie typu A i B. Szczepy te stanowią około 10% spośród wszystkich krążących wirusów. Co roku, Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, które szczepy wirusów powinny zostać ujęte ramach szczepień ochronnych w nadchodzącym sezonie.

Inaktywowana szczepionka przygotowywana jest poprzez połączenie wirusa grypy ze specyficznym składnikiem, który "zabija" wirusa. Ostatecznie szczepionka może zawierać całego wirusa (pełna szczepionka) lub jego aktywny fragment (szczepionki zawierające rozszczepione wiriony wirusa grypy typu split lub szczepionki podjednostkowe typu subunit). Tego rodzaju szczepionki podawane są zazwyczaj domięśniowo (droga pozajelitową).

Żywe szczepionki atenuowane (pozbawione zjadliwości) tworzy się poprzez namnażanie wirusów grypy w hodowlach tkankowych lub w zarodkach zwierząt. Przy każdym pasażu wirusy, tracą zdolność do replikacji w komórkach ludzkich, ale wciąż pozostają zdolne do stymulacji układu immunologicznego. Żywa szczepionka atenuowana podawana jest w postaci areozolu do nosa (droga donosowa).

Szczepionka zawiera szczepy wirusa, które zostały określone na podstawie rejestracji krążenia wirusów grypy i(dwóch typu A i jednego typu B) i których na podstawie zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia można się spodziewać w kolejnych sezonach epidemicznych (tzw. szczepionki sezonowe).

Szczepionka przeciw grypie pandemicznej zawiera jedynie szczepy wirusa odpowiedzialnego za wywołanie pandemii (np. szczep A H1N1 w okresie pandemicznym w latach 2009/2010).

Charakterystyka badania

Przegląd badań został przeprowadzony w maju 2013. W niniejszej aktualizacji, uwzględniono 90 publikacji ze 116 badań porównujących skuteczność szczepionki przeciwko grypie z placebo lub brakiem interwencji. 69 publikacji było badaniami klinicznymi (łącznie 70 tys. badanych), 27 badaniami kohortowymi (ok. 8 mln badanych) i 20 badaniami kliniczno-kontrolnymi (blisko 25 tys. badanych). Spośród 116 badań, 23 dotyczyły kobiet ciężarnych (3 kliniczno-kontrolne i 20 badań kohortowych, ok. 1,6 mln kobiet z dziećmi).

Wyniki

Profilaktyczny efekt inaktywowanej szczepionki przeciwko grypie w grupie zdrowych dorosłych jest niewielki: aby uniknąć 1 przypadku wystąpienia objawów grypopodobnych konieczne byłoby zaszczepienie 40 osób (95% przedział ufności wynosi od 26 do 128) oraz aby uniknąć 1 przypadku grypy należałoby zaszczepić 71 osób (95% CI od 64 do 80). Szczepienie nie wykazuje znaczącego wpływu na liczbę utraconych dni w pracy lub z powodu hospitalizacji.

Profilaktyka objawów grypopodobnych poprzez podawanie szczepionki inaktywowanej przeciwko grypie w grupie kobiet ciężarnych nie jest jednoznaczna lub co najmniej ograniczona. Natomiast wpływ na noworodki nie jest statystycznie istotny.

Skuteczność żywych szczepionek w postaci areozolu u zdrowych dorosłych jest podobna do skuteczności szczepionek inaktywowanych: w celu uniknięcia 1 przypadku wystąpienia objawów grypopodobnych należałoby zaszczepić 46 osób (95%CI: 26;115)

Podawanie szczepionki z inaktywowanym wirusem grypy sezonowej nie jest związane z wywołaniem stwardnienia rozsianego, zapalenia nerwu wzrokowego lub pierwotnej małopłytkowości immunologicznej (choroba, w której dochodzi do niszczenia płytek krwi). Podawanie szczepionki inaktywowanej przeciw grypie pandemicznej H1N1 nie było związane z zespołem Guillain-Barré (choroba, która dotyka nerwów kończyn i ciała).

Dowody wskazują, że podawanie zarówno sezonowych szczepionek jak i szczepionek przeciw grypie pandemicznej (z 2009 r.) w czasie ciąży nie ma istotnego wpływu na poronienia lub zgony noworodków.

Jakość dowodów naukowych

Rzeczywisty wpływ błędu nie mógł być oszacowany w około 70% włączonych badaniach (np. niewystarczające dane sprawozdawcze, bardzo zróżnicowane wyniki ocenianych punktów końcowych). Około 20% włączonych badań (głównie kohortowych) było obarczonych dużym ryzykiem błędu systematycznego. Jedynie niecałe 10% badań odznaczało się dobrą jakością metodologiczną.

Uwagi do tłumaczenia: 

Tłumaczenie: Magdalena Koperny Redakcja: Małgorzata Bała

Tools
Information
Udostępnij/Zapisz